Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Неміс химигі, шыны технологиясы маманы және өнертапқышы (1851–1935)
German chemist, glass technologist, and inventor (1851–1935)
Фридрих Отто Шотт (1851–1935) – неміс химигі, шыны технологиясы маманы және боросиликатты шыныны ойлап тапқан адам. Шотт шынының химиялық құрамы мен оның қасиеттері арасындағы байланысты жүйелі түрде зерттеді. Осылайша ол шыны қасиеттерінің негізгі мәселелерін шешіп, теориялық лимиттерге жақындаған оптикалық қасиеттері бар құралымдарды анықтады. Шотттың жаңалығы микроскопия және оптикалық астрономия оптикасы үшін маңызды қадам болды. Оның еңбегі «шыны құрамы тарихындағы шешуші кезең» деп сипатталған. 1870–1873 жылдары Шотт Ахендегі техникалық колледжде, Вюрцбург және Лейпциг университеттерінде химиялық технологияны оқыды. Ол Йенадағы Фридрих Шиллер университетінде шыны ғылымы саласында химия ғылымдарының докторы ғылымын қорғады. Оның докторлық диссертациясы «Шыны өндірісі теориясы мен практикасына үлес» (1875) деп аталады.
Friedrich Otto Schott (1851–1935) was a German chemist, glass technologist, and the inventor of borosilicate glass. Schott systematically investigated the relationship between the chemical composition of the glass and its properties. In this way, he solved fundamental problems in glass properties, identifying compositions with optical properties that approach the theoretical limit. Schott's findings were a major advance in the optics for microscopy and optical astronomy. His work has been described as "a watershed in the history of glass composition". From 1870 to 1873 Schott studied chemical technology at the technical college in Aachen and at the University of Würzburg and at the University of Leipzig. He earned a doctorate in chemistry at Friedrich Schiller University of Jena, specializing in glass science. His doctoral thesis was entitled “Contributions to the Theory and Practice of Glass Fabrication” (1875).
Ғылыми еңбектері
1879 жылы Шотт литийге негізделген жаңа шыныны жасады, ол жаңа оптикалық қасиеттерге ие болды. Шотт осы жаңалықты Йена университетінің физика профессоры Эрнст Аббемен бөлісті, Аббе шыны туралы жасаған пікірлері Шотты осы тақыпқа қызығушылық танытуға ынталандырған еді. «Мен жақында литийдің көп мөлшерін қосып, салыстырмалы түрде төмен меншікті салмағы бар шыны өндірдім. Мұндай шынының тамаша оптикалық қасиеттерге ие болады деп күтіп отырамын, сондықтан сіз немесе сіздің әріптестеріңіздің бірі оның сындыру көрсеткіші мен дисперсиясын тексеруге келісесіз бе, менің жоғарыдағы болжамымның дұрыс екенін анықтау үшін», – деп жазылған 1879 жылғы 27 мамырдағы хаттан үзінді. Аббедің ғылыми жігерленуіне жауап ретінде Шотт шынының қасиеттерін, олардың химиялық құрамына байланысты өзгеруін жүйелі түрде зерттеуді бастады. Шотт бір элементті екіншісімен алмастырды, мысалы, шыныдағы кремнийдің бір бөлігін борат пен фосфатпен, ал оттегіні фтормен алмастырды. 1882 жылы Шотт Йенаға көшіп, Аббе мен Цейспен тығыз жұмыс істеу мүмкіндігіне ие болды. Шотт боросиликатты шыныдан зертханалық және медициналық құралдар жасады, оның ішінде термометрлер, зертханалық қолданысқа арналған шыны ыдыстар, дәрілік құтылар және фармацевтикалық түтіктер бар. Шотт «Jenaer Glas» таңбасымен тұрмыстық шыны бұйымдарын өндірді. Ол сонымен қатар газ шамдарында пайдалану үшін жылуға төзімді шам цилиндрлерін де жасады. Карл Ауэрдің қыздырылатын газ шамдары алғаш рет 1894 жылы сатылды және Шотттың шыны зауыты үшін табысты кіріс көзіне айналды. 1890 жылдардың соңында ол Йенадағы өнеркәсіпті электрлендіруге де қатысты. Шотттың бизнес кәсіпорны І дүниежүзілік соғыстың басталуына дейін жаһандық оптикалық шыныға дерлік монополиялық құқыққа ие болды. Schott компаниясының таңбасы жоғары сапалы және арнайы оптикамен байланысты болды.
In 1879, Schott developed a new lithium based glass that possessed novel optical properties. Schott shared this discovery with Ernst Abbe, a professor of physics at Jena University whose comments on glass had stimulated Schott's interest in the subject. blockquote|I recently produced a glass, in which a considerable amount of lithium was introduced, and the specific gravity of which was relatively low. I suspect that such a glass will exhibit excellent optical properties, and I therefore wanted to inquire whether you or one of your colleagues might be willing to test it for refractive index and dispersion to determine whether my above supposition is correct.|Translation of letter dated May 27, 1879. In response to Abbe's scientific provocation, Schott began a systematic investigation of the properties of glass as the properties varied with the chemical composition. Schott substituted one element for another, such as borate and phosphate for a portion of the silica in the glass and substituting fluoride for oxygen. In 1882, Schott moved to Jena, where he could work more closely with Abbe and Zeiss. Schott used borosilicate glass to make laboratory and medical supplies, including thermometers, glassware for laboratory use, medicine vials and pharmaceutical tubing. Schott produced domestic glassware under the brandname "Jenaer Glas". He also produced heat resistant lamp cylinders for use in gas lighting. Carl Auer's incandescent gas lamps were first sold in 1894 and became a lucrative source of income for Schott's glassworks. In late 1890s he was also involved in the electrification of the industry in Jena. Schott's business enterprise held a near monopoly on global optical glass from its inception until the start of World War I. The Schott Company's brand became associated with high quality and specialty optics.
Жеке өмір
1917 жылы Отто Шоттың үлкен ұлы Рольф Шот Бірінші дүниежүзілік соғыста қаза болды. Одан кейін көп ұзамай Оттоның ұлы Эрих Шотт «Schott & Gen.» компаниясына қосылды. 1926 жылы Отто Шотт «Schott & Gen.» компаниясындағы белсенді жұмысынан зейнетке шықты. Содан кейін Эрих Шотт компанияны басқарудағы Отто Шоттың жауапкершіліктерін өз мойнына алды.
In 1917, Otto Schott's eldest son, Rolf Schott, was killed in World War I. Shortly thereafter, Otto's son Erich Schott joined Schott & Gen. In 1926, Otto Schott retired from active work at Schott & Gen. Shortly thereafter, Erich Schott took over Otto Schott's responsibilities in managing the company.
Сыйлықтар мен мұра
1909 жылы Шотт неміс химиктері қауымдастығынан Либиг медалін алды. Германияның Йена қаласындағы Отто Шотт көшесі, Шотттың үйі орналасқан жер, Шотттың құрметіне аталды. Шотт шыны музейі де сол аумақта орналасқан. Екеуіне де баруға болады. Шотт шыны музейі Отто Шотттың жаңалықтарынан басталатын шыны ғылымының дамуын көрсетеді. 1991 жылдан бері екі жылда бір рет Отто Шотт зерттеу сыйлығы шыны және керамика ғылымдары саласындағы еңбегі сіңген зерттеушілерге табыс етіледі. Сыйлықты Карл Зейс қорының Аббе қоры ұйымдастырып, қаржыландырады.
In 1909, Schott received the Liebig Medal from the Association of German Chemists. Otto Schott Straße in Jena, Germany, the location of Schott's home, was renamed in Schott's honor. The Schott Glass Museum is on the same premises. Both can be visited. The Schott Glass Museum displays developments in glass science beginning with the innovations of Otto Schott. Since 1991, the Otto Schott Research Award has been presented every two years to meritorious researchers in the field of glass science and ceramics science. The award is organized and funded by the Abbe Fund of the Carl Zeiss Foundation.