Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Артур Динтер: Артур Динтер (27 маусым 1876 – 21 мамыр 1948) – неміс жазушысы және нацистік саясаткер, Тюрингия гауынның гаулейтері.
German writer and Nazi politician (1876 1948)
Artur Dinter (27 June 1876 – 21 May 1948) was a German writer and Nazi politician who was the Gauleiter of Gau Thuringia.
Өмірбаян
Динтер Германия империясының (қазіргі Франция) Эльзас-Лотарингия аймағындағы Мюльхауз қаласында, кеден кеңесшісі Йозеф Динтер мен оның әйелі Бертаның (қыздығы Хоффман) отбасында дүниеге келді және католик шіркеуінде крещение алды. Мектепті бітіргеннен кейін, 1895 жылы Мюнхеннің Людвиг Максимилиан университетінде және Страсбург университетінде табиғат ғылымдары мен философияны оқуға түсті. 1901-1903 жылдары Страсбург университетінде химия ассистенты болып жұмыс істеді. 1903 жылы summa cum laude дипломымен бітірді. Оқу кезінде-ақ жазушылық қызметпен айналыса бастады. 1906 жылғы "Контрабандистер" ("Die Schmuggler") атты пьесасы бірінші жүлдеге ие болды. Бітіргеннен кейін Динтер Страсбургтегі ботаникалық бақтың директоры болды. 1904 жылы неміс мектебінің аға оқытушысы ретінде Константинопольге (Истанбул) сапарлады. 1905 жылы драма саласына ауысып, өзінің туған жері Эльзаста театр жетекшісі болды. 1906 жылдан 1908 жылға дейін Росток қалалық театрының және Берлиндегі Шиллер театрының режиссері болып жұмыс істеді, сонымен қатар Германия драматургтарының қауымдастығын (Verband Deutscher Bühnenschriftsteller немесе VDB) құрды. Режиссер ретінде 1909 жылдан 1914 жылға дейін театр баспасын басқарды. Бұған қоса, Динтер антисемиттік және паннемецтік Alldeutscher Verband ұйымының мүшесі болды, бірақ 1917 жылы одан шығарылды.
Dinter was born in Mulhouse, in Alsace Lorraine, German Empire (now France) to Josef Dinter, a customs adviser, and his wife Berta, née Hoffmann, and he was baptized in the Catholic Church. After doing his school leaving examination, Dinter began studying natural sciences and philosophy in 1895 at the Ludwig Maximilian University of Munich and at the University of Strasbourg. From 1901 to 1903, he worked as a chemistry assistant at the University of Strasbourg. He graduated in 1903 summa cum laude. Already while he was studying, he had been undertaking endeavours as a writer. His 1906 play Die Schmuggler ("The Smugglers") was awarded a first prize. After graduation, Dinter was director of the botanical school garden in Strasbourg. In 1904, as a senior teacher at a German school, he went to Constantinople (Istanbul). In 1905 he switched to drama and became a theatre leader in his Alsatian homeland. From 1906 to 1908 he worked as a director at the city theatre in Rostock and the Schillertheater in Berlin, founding at the same time the Federation of German Playwrights (Verband Deutscher Bühnenschriftsteller or VDB). As director he furthermore led the theatre publishing house from 1909 to 1914. Moreover, Dinter was a member of the anti Semitic and Pan German Alldeutscher Verband, from which he was excluded in 1917.
Бірінші дүниежүзілік соғыс
Динтер Бірінші дүниежүзілік соғысқа 136-шы Эльзас жаяу әскер полкінде обер-лейтенант ретінде қатысты, одан кейін резервтің гауптманына тез көтеріліп, Екінші дәрежелі Темір крестпен марапатталды. 1915 жылы ол холераға шалдықты, ал 1916 жылы ауыр жарақаттар алғаннан кейін көп уақытын далалық госпитальдерде өткізді, содан кейін әскерден босатылды. Далалық госпитальдерде болғанда Динтер неміс ұлтшылы және мистик Хьюстон Стюарт Чемберленнің еңбектерін оқып, тез арада «фелкиш» қозғалысының жақтауына айналды.
Dinter took part in World War I as an Oberleutnant in an Alsatian Infantry Regiment Number 136, and was quickly promoted to Hauptmann of the reserve and awarded the Iron Cross, Second Class. In 1915, he fell ill with cholera, and in 1916 he spent a great deal of time in field hospitals having suffered serious wounds, after which he had to be discharged from the military. During his stay in the field hospitals, Dinter became familiar with German nationalist and mystic Houston Stewart Chamberlain's writings and quickly became a follower of the völkisch movement.
Ең көп сатылған халық жазушысы
1919 жылы Динтер Веймар қаласында жазушы ретінде танылды, оған дейін 1917 жылы жарық көрген «Қанға қарсы күнә» атты антисемиттік бестселлерінен кейін, ол 1934 жылға дейін 260 000-нан астам дана сатылып, сол заманғы нәсілдік-ұлттық көзқарастардың стереотиптерін ашық жазбада бейнеледі. Динтердің үлкен жетістігіне қуанғаннан кейін, бұл роман «Уақыттың күнәлары» деп аталған трилогияның бірінші бөліміне айналды. Осы кітаптардың мазмұнының қысқаша сипаттамасын Ричард Штейгман Галлдың (2003) «Қасиетті рейх» еңбегінен, 30-31 беттерде табуға болады.
In 1919 Dinter established himself as a writer in Weimar, after his 1917 anti Semitic bestseller Die Sünde wider das Blut ("The Sin Against the Blood") came out, which was to sell more than 260,000 copies by 1934, and which vividly set forth in writing the stereotypes of the racial völkisch perceptions of his time. Heartened as Dinter was by the great success, this novel became the first instalment in a trilogy later given the name "Die Sünden der Zeit" ("The Sins of the Time"). A short summary of the content of these books can be found in Richard Steigmann Gall (2003), The Holy Reich, pp. 30–31.
Вьелкиш қозғалысы мен НСДАП
Динтердің соғыстан кейінгі жылдарындағы ойлауы қатаңдап, нәсілшілдікке ұшырады. 1919 жылы ол Deutschvölkischer Schutz und Trutzbund ұйымын құруға қатысып, 1922 жылы оған тыйым салынғанға дейін басшылық етті. Содан кейін ол Deutsch Völkische Freiheitspartei ("Германия халқының бостандық партиясы") құрылтайшы мүшесі болды және Адольф Гитлермен байланысын нығайтты. 1924 жылдың ақпанында Динтер Тюрингия Ландтагына Völkisch Sozialer Block ("Халықтық әлеуметтік блогы") сайлау альянсының өкілі ретінде сайланды және Ландтаг фракциясының жетекшісі болды. Бірақ, партия мүшелерімен туындаған даудың нәтижесінде шілде айында оны қызметтен шеттетуге мәжбүр болды. Ол нацистік партияның ұстанымдарына жақындады, ал Гитлер 1924 жылдың желтоқсанында Ландсберг түрмесінде тұрғанда Динтерді Тюрингияның нацистік партиясының аймақтық басшысы етіп тағайындады. Тюрингия 1923 жылы Мюнхендегі сыра залы төңкерісінен кейін нацистік партияны тыйым салған жалғыз неміс штаты болды. Осымен қатар, Динтер Веймар қаласында шығарылатын Der Nationalsozialist газетінің редакторы болды. Ол бұрынғы ВСБ серіктестерімен арасы суысып, 1924 жылдың желтоқсанында партиядан қуылды. 1925 жылдың ақпанында Гитлер түрмеден мерзімінен бұрын босатылғаннан кейін, Мюнхендегі сәтсіздіктен кейін таратылған нацистік партия қайта құрылды. Партияға адалдығы үшін Динтер 1925 жылдың сәуірінде қайта тіркелгенде бір таңбалы "5" нөмірін алды. 1925 жылдың 6 сәуірінде Гитлер оны ресми түрде Тюрингияның аймақтық басшысы (Landesleiter), кейіннен гаулейтер етіп тағайындады.
Dinter's thinking in the years after the war became steadily more radical and more racist. In 1919, he had already taken part in founding the Deutschvölkischer Schutz und Trutzbund and was in its leadership until it was banned in 1922. Thereafter he became a founding member of the Deutsch Völkische Freiheitspartei ("German Peoples Freedom Party") and forged closer ties with Adolf Hitler. Dinter was elected in February 1924 to the Thuringian Landtag as a representative of the electoral alliance Völkisch Sozialer Block ("Peoples Social Bloc"), becoming leader of its Landtag faction. However, in a dispute with other party members, he was removed as leader in July. He drew ever nearer the Nazi Party's position, and Hitler, while still in Landsberg Prison in December 1924, appointed Dinter the Nazi Party State Leader of Thuringia. Thuringia was the only German State that had not banned the Nazi Party after the Beer Hall Putsch in Munich in 1923. At the same time, Dinter became publisher of the newspaper Der Nationalsozialist, which appeared in Weimar. He fell out with his former associates from the VSB, leading to his expulsion from that party in December 1924. In February 1925, after Hitler had been released early from prison, the Nazi Party was re founded after having been disbanded after the débâcle in Munich. For his "loyalty" to the Party, Dinter received the single digit membership number "5", when re enrolled in April 1925. On 6 April 1925 Hitler officially appointed him Landesleiter, later redesignated Gauleiter, of Thuringia.
Неміс халық шіркеуі
Көп ұзамай Динтердің саяси емес, басымдықпен діни мақсаттары анық көріне бастады. 1927 жылы ол Geistchristliche Religionsgemeinschaft ("Рухани христиан дін қауымдастығы") құрды, ал 1934 жылы оған "Deutsche Volkskirche" (Герман халық шіркеуі) деген жаңа атау берілді. Оның мақсаты – христиандық ілімді "жұдайыландырудан" тазарту болды. Ескі өсиетті еврейлік деп есептеді. Динтердің ерекше курсы Гитлермен қақтығысқа тез әкелді. Динтердің нацизм діни реформаға жетекшілік етуі керек деген пікірі Партияда үнемі аз қолдау тапты және Гитлердің қолдаған діни бейтараптығына қауіп келтірді. 1927 жылдың 30 қыркүйегінде Гитлер Динтерді гаулейтер қызметінен алып тастап, оның орнына Фриц Саукельді тағайындады. Динтер терең қысылғандықтан қарсылығын күшейтіп, "Das Geistchristentum" журналында Гитлерге шабуыл жасай бастады. 1928 жылдың 2 тамызында өткен мүшелер жиналысында Динтер Гитлерге барлық маңызды саяси мәселелер бойынша кеңес беру үшін Партия Сенатын құруды ұсынды. Гитлер бұл ұсынысқа қарсы шығып, өзінің жалғыз басшылық құқығын талап етті. Ұсыныс наразылық дауысының шуылымен бірауыздан қабылданбады. Динтер Гитлердің жалғыз билігіне бағынудан бас тартып, жазбаша шабуылдарын жалғастырды. Бұл 1928 жылдың 11 қазанында Партиядан ресми түрде шығарылуына әкелді. Одан кейінгі жылдары да Гитлерге қарсы пікір таластары жалғасты. 1932 жылы ол тіпті "Динтербунд" бірлестігімен бірге НСДАП-тың сайлаудағы қарсыласына айналды.
It soon began to stand out quite clearly that Dinter's goals were not so much political as overridingly religious. In 1927 he founded the Geistchristliche Religionsgemeinschaft ("Spiritual Christian Religion Community"), which in 1934 was given the new name "Deutsche Volkskirche" (German People's Church). Its goal was to "de Judaicize" Christian teaching. The Old Testament was dismissed as Jewish. Dinter's special course promptly led to conflict with Hitler. Dinter's views that Nazism should lead a religious reformation were increasingly unpopular in the Party, and jeopardized the religious neutrality that Hitler cultivated. On 30 September 1927, Hitler removed Dinter as Gauleiter and replaced him with Fritz Sauckel. Dinter was deeply shocked but increased his opposition, and started attacking Hitler in his magazine Das Geistchristentum. At a membership meeting on 2 August 1928, Dinter called for establishing a Party Senate to advise Hitler on all major policy issues. Hitler forcefully opposed the resolution, claiming sole leadership authority. Amid a chorus of boos, the proposal was unanimously defeated. Dinter still persisted, refusing to accede to Hitler's sole authority and continued his written attacks. This led to his formal expulsion from the Party on 11 October 1928. Even in the years that followed, the polemics against Hitler continued. In 1932, he even became the NSDAP's electoral rival, along with his "Dinterbund".
Кейінгі өмірі
1933 жылы нацистер билікке келгеннен кейін, Динтер сәуір айында НСДАП-қа қайта қосылуға тырысты. Оған рұхсат берілмеді және Гестапо 1930 жылдары оны қадағалауды күшейтті, тіпті оны қысқа мерзімге қамауға алды. Генрих Гиммлер 1937 жылы Динтердің «Deutsche Volkskirche» атты туындысына тыйым салды. Екі жыл өткен соң, нацистік Германияның ресми жазушылар одағы – Рейхсшифттумскамер Динтерді қатардан шығарды, ол оның жарияланым жасауына тиіс болды, себебі мүше болу қажет еді. 1942 жылы ол Фрайбург им Брейсгаудағы арнайы сотқа (Сондергирт) шақырылды, онда қоғамдық жазуға қатысты тыйымды бұзғаны үшін сотталды. 1945 жылы Оффенбургтегі тазарту соты оны 1935 жылғы Нюрнберг заңдарының идеялық негізін қалыптастыруға көмектескен антисемиттік жазбалары үшін 1000 рейхсмарка сомасында айыппұл төлеуге үкім шығарды. Динтер 1948 жылы Бадендегі Оффенбург қаласында 71 жасында қайтыс болды.
After the Nazis gained power in 1933, Dinter attempted to re join the NSDAP in April. He was rebuffed and the Gestapo intensified its surveillance of him throughout the 1930s and even arrested him for a short while. Heinrich Himmler banned Dinter's "Deutsche Volkskirche" in 1937. Two years later the Reichsschrifttumskammer, Nazi Germany's official writers' association, expelled Dinter, effectively banning him from publishing anything, as one had to be a member to do so. In 1942, he was brought before a Special Court (Sondergericht) in Freiburg im Breisgau to be tried for violating the ban on public writing. In 1945, he was sentenced by a Denazification court in Offenburg to a fine of 1000 Reichsmark for his anti Semitic writings which the court ruled helped provide the intellectual basis for the 1935 Nuremberg Laws. Dinter died in 1948 in Offenburg, Baden, at the age of 71.