Кіріспе

Неміс нацистік саясаткері Эдмунд Хайнс (21 шілде 1897 – 30 маусым 1934) – неміс нацистік саясаткері және Эрнст Ремнің орынбасары, Штурмдық бөлімшенің (SA) штаб бастығы. Хайнс нацистік партияның ерте мүшелерінің бірі және Мюнхендегі SA-ның жетекші тұлғасы болды, ол Сыра залы төңкерісіне қатысып, партияның белгілі атқарушысы болды. 1934 жылғы маусымда Ұзын пышақтар түнінде өлім жазасына кесілгенге дейін нацистік әкімшілікте бірнеше жоғары лауазымды қызметтерді атқарды.

Ерте өмір

Эдмунд Хайнс 1897 жылғы 21 шілдеде Мюнхенде дүниеге келді. Ол Хелен Марта Хайнс пен лейтенант Эдмунд фон Париштің заңды емес ұлы. Париш – Гамбург қаласынан шыққан саудагер отбасының мүшесі, ал Хелен Марта олардың балаларына күтімші болған. 1903 жылы Марта Хайнс екінші баласын, Оскар Хайнсті өмірге әкелді, оның да Париштен туғанына сенімді. 1915 жылы Хайнс гимназияны бітірген соң Бавария армиясына қатарына қосылып, Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысты және Батыс майданында артиллерия операторы болып күресті. 1915 жылдың соңында Хайнс қаулы бас жарақатын алды, 1-ші және 2-ші дәрежелі Темір крест ордендерімен марапатталды және 1918 жылы лейтенант шындығында босатылды.

Саяси мансап

Соғыстан кейін Хайнс Фрейкорп қозғалысына қатысты. 1919 жылдан 1922 жылдың желтоқсанына дейін Хайнс Герхард Россбах басшылығымен Батыс Пруссия және Балтық елдерінде соғысқан Фрейкорп Россбах бөлімшесінің басшысы болды. 1920 жылдың наурыз айында Хайнс Капп төңкерісіне қатысып, төңкеріс сәтсіз аяқталғаннан кейін көптеген Фрейкорп Россбах мүшелері сияқты Мекленбург-Померания аймағына көшті. 1920 жылдың шілдесінде Хайнс Фрейкорптың жасырын қару қоймаларын ашуға тырысқан 20 жасар шаруа Вилли Шмидтты өлтірді. Шмидт өлтірілгеннен кейін Хайнс Мюнхенге оралды және 1922 жылы Мюнхен Орцгруппасының фюрері болды. 1922 жылдың желтоқсанында Хайнс Ұлттық-социалистік неміс жұмысшы партиясының (НСДАП) 78-ші мүшесі болып тіркелді және Орцгруппаны партияның жарымәскери қанаты Штурмбаттафлинге (SA) берді. Хайнс Мюнхендегі SA полкінің екінші батальонының басшысы болып тағайындалды және тез арада SA-ның жетекші мүшелерінің біріне айналды. 1923 жылдың қарашасында Хайнс пивохана төңкерісіне қатысқан екі мың нацистің бірі болды, оған Vierjahreszeiten қонақ үйін басып алу міндеті жүктелді. Ол төңкеріс әрекеті үшін 15 ай түрмеге кесілді және Ландсберг түрмесінде Адольф Гитлермен бірге ұсталды. Хайнс 1924 жылдың қыркүйегінде SA және НСДАП әлі де тыйым салынған кезде мерзімінен бұрын босатылды, ол 1925 жылға дейін Мюнхен Фронтбанн полкінің екінші батальонының басшылығын қабылдады, содан кейін ол SA және НСДАП қайта заңдастырылды. 1925 жылдан 1926 жылдың тамызына дейін Хайнс Герхард Россбах құрған оңшыл жастар ұйымы "Шилльюгендтің" федералды директоры болды. 1926 жылы Хайнс Эрланген университетіне заңгерлік білім алуға түсті және SA-ның штандартенфюрері болды. 1928 жылдың 22 қаңтарында Хайнс 1920 жылы Вилли Шмидтты өлтіруге қатысқандығы үшін Шонгаудан тұтқындалды. Бұл факт шантаж кезінде ашыққа шықты. Шмидтты өлтіргені үшін сотталғандардың басты айыпталушысы ретінде Хайнс Штеттинге ауыстырылды. Прокуратура Шмидтты өлтіргені үшін өлім жазасын талап етті, бірақ Штеттин сотының үкімімен адам өлтіргені үшін 15 жыл түрме жазасы берілді, кейін 5 жылға дейін қысқартылды. 1928 жылдың 15 маусымында НСДАП депутаты Вильгельм Фрик Рейхстагта сөйлеген сөзінде Хайнстың айыптылығын "майдан рухына қарсы еврей жеккөрінісінің ағыны, ұлттық қарсылық рухына қарсы" деп сипаттады. 1929 жылдың 14 мамырында Хайнс Штеттин сотының шешімімен 5000 рейхсмарка мөлшерінде кепіл төлеу арқылы қамақтан босатылды. 1929 жылы Хайнс коммунист Конрад Пьетрзухты өлтіргені үшін де айыпталды, оны Хайнс басқарыған SA тобы өлтірген. Техникалық қатеге байланысты сот қайта ашылды, ал Хайнс жақсы ниетпен әрекет еткендігіне байланысты рақымшылыққа ие болды. Хайнс SA-дағы лауазымдарымен қатар көптеген саяси лауазымдарды бір уақытта атқарды. 1929 жылдың тамызынан 1930 жылдың маусымына дейін ол Мюнхендегі нацистік партия штаб-пәтерінде Standarte X SA фюрері болды. Ол сонымен қатар Мюнхен партия ұйымында Ortsgruppenleiter (жергілікті округ басшысы) болды және Гаулейтер Адольф Вагнердің адъютанты қызметін атқарды. 1930 жылдың мамыр айынан тамыз айына дейін Вагнердің басшылығымен Gau Groß Мюнхендегі Gau Propaganda Leader болды. 1930 жылдың маусымынан қараша айына дейін ол Баварияның Жоғарғы Пфальц аймағының Gau Oberpfalz Gau Gauleiter міндетін атқарушы болып тағайындалды. Кейін қараша айында ол Obersten SA Führung (Жоғарғы SA басшылығы) жаңалықтар және баспасөз бөлімінде қызметкер болып жұмыс істеді, ол 1931 жылдың сәуіріне дейін созылды. 1930 жылдың қыркүйегінде Хайнс 8-ші сайлау округінен (Лигнитиц) Рейхстаг депутаты болып сайланды және қайтыс болғанға дейін Рейхстаг депутаты болып қалды.

Эрнст Рёмнің орынбасары

1931 жылдың 1 мамырында Хайнс SA штаб шефінің орынбасары, SA-ның іс жүзіндегі қолбасшысы және Гитлердің жақын досы болып тағайындалды. 1931 жылдың шілдесінде Хайнс SA Gruppe Silesia SA фюрері болды. Нацистер билікті басып алғаннан кейін, Хайнс 1933 жылдың 25 наурызда Бреслав қаласында Полицейский президент (Polizeipräsident) болып тағайындалды. Ол сондай-ақ Гельмут Брюкнердің Gau Silesia-дағы Gauleiter орынбасары болып тағайындалды. Сонымен қатар, ол Силезияға SA Жоғарғы Басшылығының Арнайы Өкілетті өкілі болды. Сәуірде ол Пруссия Мемлекеттік кеңесінде шілдеде таратылғанға дейін қызмет етті, бірақ 14 қыркүйекте Пруссия министрі президент Герман Геринг құрған қайта құрылған кеңеске қайта тағайындалды. 1933 жылдың 20 сәуірде Хайнс SA Obergruppenführer қызметіне көтерілді. 1933 жылдың шілдесінде ол SA Obergruppe III жаңа SA Führer болды, ол үш SA Gruppe, атап айтқанда Берлин Бранденбург, Остмарк және Силезияны бақылады. 1934 жылдың 15 наурызда Силезия Obergruppe (VIII) мәртебесіне көтерілді және Хайнс жауапты болды. Ол биліктің шыңына жеткенде, Хайнс өлгенше осы лауазымдарды атқаратын болды. 1933 жылдың басында нацистік Германияның құрылуы Гитлерге әкелді, ол енді мемлекеттік аппаратқа, соның ішінде Рейхсверге қол жеткізіп, SA-ның көшедегі төбелесшілігіне мұқтаж болмай, ұйымды ығыстыруға тырысты. Рём нацистік Германиядағы ең күшті адамдардың бірі болды, ол SA-ның де-факто қолбасшысы еді және Гитлер оның басшылығына қауіп төндіретін санаулы адамдардың бірі деп есептеді. Гитлердің Хайнске жеке қарсылығы болды, ол Рёмнің адал орынбасары ретінде, оның ықпалынан туындаған қауіп ретінде қарастырылды. "Райхстаг өрті және Гитлердің терроры туралы қоңыр кітапта" Хайнс басқарған гомосексуалдық штурм-тобы Рейхстагты өртеп жіберген; сотталған өрт сөндіруші Марин ван дер Люббе артта қалды және сүйіспеншілікке зәрулігіне байланысты кінәні өз мойнына алуға келісті; ал Рёмнің көмекшісі оны жасыру үшін өлтірілді деп айтылды. Бұл мәлімдемелерді растайтын ешқандай дәлел болған жоқ, шындығында Хайнс сол кезде Бреслауда болған. Дегенмен, бұл мәселе саяси тұрғыдан өте жарықтанды, сондықтан ол Лейпцигтегі ван дер Люббе сотында да талқыланды.

Өлім

1934 жылғы 30 маусымда Хайнс және көптеген басқа да SA басшылары Ұзын пышақтар түнінде тұтқындалғаннан кейін дереу өлім жазасына кесілді. Гитлер 1934 жылғы 13 шілдеде Рейхстагта сөйлеген сөзінде Хайнсты "ұқсас көңіл-күймен біріктірілген кіші топтың" негізгі мүшесі ретінде атады. SS Хайнсты белгісіз 18 жастағы SA аға жасақ басшысымен бірге төсекте тапты. Гёббельс бұл жайтты кейінгі нацилік пропагандасында баса көрсетіп, тазалауды моральдық бұзылысқа қарсы күрес ретінде ақтады. Хайнс пен тағы бес адам Сепп Дитрих шақырған атыс жасағымен Стадельхайм түрмесінде өлім жазасына кесілді. 1946 жылғы сұхбатында Эрих Кемпка Гитлер Хайнс пен оның серігін қонақүйден шығарып, атып өлтіруге бұйрық бергенін айтты. 1957 жылы Дитрих Батыс Германия сотында Хайнс және басқаларды өлімге жіберудегі рөлі үшін 18 айға түрмеге кесілді. Хайнстің інісі Оскар SA-ның оберштурмбаннфюрері болды. 1934 жылғы 1 шілдеде ол ағасының өлімі туралы радио хабарын естіді. Содан кейін Оскар Хайнс және SA оберштурмбаннфюрері Вернер Энгельс Бреслау қаласындағы Полиция бас басқармасына (Polizeipräsidium) келді, онда олар дереу SS қызметкерлерімен тұтқындалды. Сол түні олар Германияның Дойч-Лисса қаласына (қазіргі Польшаның Вроцлав-Лесница қаласы) жақын орманды аймаққа апарылды. 1934 жылғы 2 шілдеде таңертең екеуі де SS обергруппенфюрері Удо фон Войрштің бұйрығымен атылды.

Қасиеттері мен сипаты

Хайнс SA-ның қызметкері ретінде қатыгездігімен танымал болды, жоғары лауазымына қарамастан NSDAP-тің саяси қарсыластарын жеке өлітіп, зұлмат көрсеткені үшін белгілі болды. Жозеф Геббельс өзінің күнделіктерінде Хайнсты "тепе-теңдігі жоқ, құйын мен құштарлыққа толы, бала мінезді адам" деп сипаттап, оның зорлыққа бейімділігін оның өскен ортасына байланыстырды. Заманагөй дереккөздер Хайнсты әдетте бойы аса ұзын, денесі күшті, бірақ сонымен қатар жастық, балалық келбетімен қайшы келетін сыртқы түрі бар деп көрсеткен.