Кіріспе

11 және 12 ғасырлардағы аңгло-норманды дворяны Уолтер Тирел III (1065 – 1100 жылдан кейін), «Нормандияның қызыл рыцары» деген лақап атымен белгілі. Ол Англия королі Вильгельм II, сондай-ақ Вильгельм Руфустың өліміне қатысқанымен танымал.

Өмір

Уолтер Тирел Кент графтығының Тонбридж қаласында, Норман Уолтер Тирелдің ұлы болып дүниеге келді. Ол Франциядағы Поикс-де-Пикарди және Эссекс графтығындағы Лангем иелігінің иесі болды (Домсдей сауалында көрсетілгендей). Ол Аделизаға үйлену арқылы ағылшын корольдық отбасымен туыстық байланыс орнатты, ал Аделиза корольдың туысы Ричард Фиц Гилберттің қызы еді. Ол 1100 жылдан кейін қайтыс болды. Уолтер мен Аделизаның немересі Хью Тиррел Ирландияны нормандардың жаулап алуына қатысып, Кастлноктың тұңғыш бароны атанды.

Вильгельм II-нің өлімі

1100 жылы 2 тамызда король Уильям II Жаңа Орманға аң аулауға сапар ұйымдастырды. Уильямға аңшылықтың қарсаңында алты жебе ұсынылды; төртін өзі үшін алып, қалған екеуін Тирелге "Bon archer, bonnes fleches" ("Жақсы садақшыға, жақсы жебелер") деп тапсырды. Келесі аңшылықта олар олжаларын қуып жүргенде тарады, ал Вильгельм Тирелдің серігінде басқалардан бөлініп кетті. Бұл Уильямның тірі көрілген соңғы күні болды. Хрониктер бойынша, олжа іздеу кезінде Тирел жолдан өткен елікке қақпақ атып жіберді. Бірақ жебе еліктің орнына Уильямның көкірегіне тиіп, өкпесін жаралады. Үрейленген Тирел жылқыға мініп, Францияға қашты. Уильям Малмсбери өзінің "Ағылшын патшаларының тарихында" (шамамен 1128 ж.) осы оқиғаны былай баяндайды, онда Тирел "Вальтер Тюрольд" деп аталады:

Патша қайтыс болған күні түсінде тозаққа түскенін көреді, ал Шайтан оған: "Мен ертең күте алмаймын, себебі біз, соңғы рет, бетпе-бет кездесеміз!" дейді. Ол кенет оянды, шам жағуды бұйырды және күзетшілеріне жанынан шығуға тыйым салды. Ертесі күні ол орманға барды. Оны бірнеше адам сүйреп кетті, ал Вальтер Тюрольд оның жанында қалды, ал қалғандары аң аулауға кетті. Күн батқанда, король садағын тартып, жебені жіберді, ол оның алдынан өткен елікке тиді. Елік қашуын жалғастырды. Король ұзақ уақыт бойы оны көзімен қадағалап, күннің сәулесінен қорғану үшін қолын көтерді. Сол сәтте Вальтер тағы бір елікке оқ атуға бел буды. Әй, құдай-ау! Жебе корольдің көкірегіне кірді. Жарақат алғаннан кейін король бір сөз де айтпады, бірақ денесінен шығып тұрған жебе сабын сындырып, өлімін жылдамдатты. Вальтер дереу жүгіріп келді, бірақ корольдың есінен айырылғанын көрген соң, жылқыға мініп, мүмкіндігінше жылдам қашып кетті. Оны қуғандар болған жоқ, тіпті кейбіреулері қашуына көмектесті, ал басқалары оған аянысты. Корольдің денесі арбаға салынып, Винчестер соборындағы қабірге жеткізілді, денесінен қан тамшылап ақты. Ол мұнара ішінде жерленді. Келесі жылы мұнара құлады. Уильям Руфус 1100 жылы, қырық жасында қайтыс болды. Ол дін қызметкерлерінің қатты өкінген адамы еді, оның жанын құтқару мүмкін болмады. Ол әскерлерінің сүйіктісі болды, бірақ халық оны жек көріп, олардың тонаушылықтарына себепкер болды.

Қылмыс немесе жазатайым оқиға?

Кейбір жылнамашылар мұндай "Құдайдың ісін" зұлым патшаның лайықты соңы деп есептеді. Алайда, ғасырлар бойы Вильгельмнің көптеген жауының бірі осы ерекше оқиғаға қатысқан болуы мүмкін деген ой қайта-қайта айтылып келеді. Тіпті сол замандағы жылнамашылардың өзі Уолтердің шебер садақшы екенін, сондықтан мұндай ойсыз атуға бармауы мүмкін емес екенін атап көрсетеді. Вильгельмнің інісі Генрих сол күні аңшылыққа қатысқан және Вильгельмнің өлімінен тікелей пайда тапты, өйткені ол көп ұзамай патша тағына отырды. Генрих бір кезде адамды мұнарадан лақтырып өлтірген, әдетте моральдық принциптерге мән бермейтін. Бірақ, бауыр өлтіруі сол кезде өте қорқынышты қылмыс саналғандықтан, тіпті күдік болғаны да жаңа патшаның беделіне зиян келтіруі мүмкін еді. Генрихтің заманауи биографының айтуынша, сол кезде ешкімнің мұндай күдігі болмаған сияқты: замандастары бұл өлімді жазатайым оқиға деп қабылдады, мұндай жағдайлар жиі болатын. Тағы бір жылнамашы, аббат Сугер, Туральдтың досы болды және оны Франциядағы жер аударынан қорғады. Ол кейін былай деді:

Белгілі бір ақсүйек, Уолтер Туральд, патшаны жебемен атқан деген айып тағылды. Бірақ мен оны жиі естігенмін, ол еш нәрседен қорқа да, үміт те күтпеген кезде, сол күні патша аң аулаған орманның бөлігінде болмағанына және оны орманда ешқашан көрмегеніне қасты түрде серт берді.

Руфус Стоун

Руфтың құлаған жері деп есептелетін орын Жаңа Ормандағы Минстед маңындағы Руф тасымен белгіленген. Тирелдің есімі тасқа "Сэр Уолтер Тирелл" деп жазылған. Жақын жерде "Сэр Уолтер Тирелл" пабы орналасқан.