Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Коллективті капитализм – американдық экономист Г. Мисс 1960 жылдары ұсынған теория. Ол дәстүрлі капитализмнің кемшіліктерін жоюға бағытталған, мысалы ретінде 1930 жылдардағы Ұлы депрессияны келтіреді. Ол Адам Смит ұсынған "көрінбейтін қол" тұжырымын, яғни "өзін-өзі түзетуші" нарықтық күштердің қағидаларын жоққа шығарады. Теория өндірістің капиталистік әлеуметтенуін көрсетеді, бірақ бұл бұрмаланған түрде болады. Жапонияның ұжымдық капитализмі ынтымақтастыққа негізделген, бірақ өндіріс құралдары жеке меншікте екенін ескермейді. Өндіріс құралдары корпорацияларға тиесілі болғандықтан, оны социалистік деп санауға болмайды.
Collective capitalism was a theory that was advanced by American economist G. Means in the 1960s. It was intended to overcome the failings of traditional capitalism, using the Great Depression in the 1930s as an example. It rejects the principles advanced by Adam Smith, who created the notion of the "invisible hand" of 'self correcting' market forces. The theory expresses the capitalist socialization of production, but only in a distorted manner. Japan's collective capitalism relies on cooperation, but ignores the fact that the means of production are private. It cannot be considered socialist because the means of production belongs to corporations.
Ұжымдық капиталистік теория
Коллективті капитализм теориясының мәні Мейнс мынадай тұжырымдама арқылы түсіндіріледі: «Қазіргі таңда жүздеген мың жұмыскерді жұмыспен қамтитын, жүздеген мың акционері бар, миллиардтаған долларлық өндіріс құралдарын қолданатын, миллиондаған тұтынушыға қызмет көрсететін және жалғыз басқару тобымен бақыланатын ірі корпоративтік кәсіпорындар пайда болды. Бұл – ірі кәсіпорындардың ұжымдары, және олардан құралған немесе олардың ықпалындағы жүйені «коллективтік капитализм» деп атауға болады». Коллективтік капитализм ынтымақтастыққа негізделген ұзақ мерзімді қатынастарға баса мән береді, нәтижесінде «қарым-қатынас нарықтарымен» басқарылатын экономика қалыптасады. Мұның мысалы – компаниялардың бір-бірінің акцияларын иеленуі, яғни өзара байланысқан акциялар меншігі. Бұл компаниялардың өзара әрекеттесуге және бір-бірінің табысына қызығушылық танытуына алып келеді, ынтымақтастық рухын қалыптастырады. Бұған жарқын мысал – Жапон экономикасы, онда Токио қор биржасында саудаланатын акциялардың 40% «Кигио Шудан» деп аталатын өнеркәсіптік топтарға, ал тағы 30% «кейрецу» деп аталатын өзара акциялар желілеріне тиесілі. Бұл меншік құрылымының тұрақтылығын қамтамасыз етеді, жаулап алу мүмкіндігін төмендетіп, сонымен қатар «достық» бәсекелестікті ынталандырады; компаниялар өзінің де, басқалардың да мүддесі үшін өркендеуге ұмтылады.
The essence of the theory of collective capitalism is expressed by Means in the following proposition: "We now have single corporate enterprises employing hundreds of thousands of workers, having hundreds of thousands of stockholders, using billions of dollars’ worth of the instruments of production, serving millions of customers, and controlled by a single management group. These are great collectives of enterprises, and a system composed of them or dominated by them might well be called 'collective capitalism'". Collective capitalism places an emphasis on cooperative long term relationships, resulting in an economy directed by "relational markets". An example of this is interlocking share ownership, in which companies own shares in other companies; this results in a spirit of cooperation between the involved companies, since each has an interest in the other's performance. An important example of this is the Japanese economy, in which 40% of the shares traded on the Tokyo Stock Exchange are owned by the collection of industrial groups known as the Kigyo Shudan, and a further 30% is owned by networks of cross shareholdings known as keiretsu. This results in stable ownership, lessening the potential for hostile takeovers and also "friendly" competition; companies are encouraged to excel but for the benefit of others as well as themselves.
Тарих
Жапония – практикалық тұрғыдағы ұжымдық капитализмнің жалғыз мысалы. Ол Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін Жапонияның экономикалық және әлеуметтік құрылымын қайта жаңартудан туындады. Бұл индустриялық даму бағдарламасы 1990 жылдарға дейін табысты болды. Жапония сатып алу қабілеті паритеті (СҚП) бойынша әлемдегі үшінші, ал нарықтық айырбас бағамдары бойынша екінші ірі экономикаға ие. Ұжымдық капитализмнің әсері қазіргі Жапонияның басқа да салаларында байқалады. Жұмысшылар, әсіресе ірі компанияларда еңбек ететіндер, басқа капиталистік жүйелерден өзгеше жолдармен өз компанияларының ісіне қатысады. Адалдық пен жақсы еңбек еткендері үшін жұмысшылар дәстүрлі түрде батыстық әріптестерінен көбірек күтеді, оның ішінде жұмыс орнының қауіпсіздігі (көбінесе өмір бойына), зейнетақы және әлеуметтік қорғау. Бұл ұжымдық ынтымақтастық жүйесі және корпоративтік саясатта жұмысшының басымдығы жапондық жүйені кейбір сыншылар "халықшылдық" деп атады.
Japan is the only example of collective capitalism in practical form. It stems from Japan's economic and social restructuring following World War One. This program of industrial development was successful until the 1990s. Japan has the world's third largest economy by purchasing power parity (PPP) and the second largest by market exchange rates. Collective capitalism's influence can be seen elsewhere in modern Japan. Workers, particularly those who work for large businesses, become involved in their firms in ways unlike other capitalist systems. In return for loyalty and hard work, workers traditionally expect more from their employers than their western counterparts, including job security often for life pensions and social protection. This system of collective cooperation and the domination of the worker in corporate policy led to the Japanese system being dubbed "peoplism" by some critics.
Сын
Көптеген сыншылар ұжымдық капитализм жұмысшыларға көбінесе пайда келтіргенімен, олардың және олардың отбасыларының үстіне ауыр жүк салады деп алаңдады. Ұзақ жұмыс сағаттары мен қатаң тәртіптілік кең таралған, нәтижесінде жоғары деңгейде стресс туындайды және жапондық еңбекшілер арасында "қанағатсыздықтан өлім" немесе кароши құбылысы пайда болады.
Many critics voiced concerns that while collective capitalism often provides benefits for workers, it also placed a high demand on them and their families. Long hours and high levels of discipline are commonplace, resulting in high levels of stress and the emergence of karōshi, or "death by overwork", within the Japanese workforce.