Кіріспе

Жапондық йокай Кодама (木霊, 木魂 немесе 木魅) – жапон халық фольклорында ағаштарда мекендейтін рухтар. Бұл термин сонымен қатар, ішінде кодама бар деген ағашты білдіру үшін де қолданылады. Таулар мен аңғарларда дыбыстардың кешігіп қайталану құбылысы, ямабико деп аталатын бұл эффект, кейде осы рухтарға байланыстырылады және оны "кодама" деп те атайды.

Қорытынды

Бұл рухтар қалағанда таулардың бойын серуендей алады деп есептеледі. Кодаманың сыртқы түрі қарапайым ағашқа өте ұқсас, бірақ оны кесіп тастауға тырылған адам қарғысқа ұшырайды, сондықтан оның қандай да бір құпия, табиғаттан тыс күшке ие екені саналады. Кодама мекендейтін ағаштар туралы білім сол аймақтың егдеулері ұрпақтан-ұрпаққа жеткізіп келеді, олар оларды қорғайды, сондай-ақ кодаманың мекендейтін ағаштары белгілі бір түрлеріне жатады. Ескі ағаштар кесілгенде, олардан қан ағуы мүмкін деген де теория бар. Кодаманы тау құдайлары ретінде қарастыруға болады, ал 712 жылғы Кодзикидегі ағаш құдайы Кукуночи но Ками – кодама ретінде түсіндірілген, ал Хэйан дәуірінің сөздігі Уамё Руйюшода «Кодама» (古多万) деген жапонша атауымен ағаш құдайлары туралы айтылған. Гендзи туралы әңгімеде «они, құдай (ками), түлкі (кицуне) немесе ағаш рухы (кодама)» және «кодаманың онисі» деген сипаттамалар бар, сондықтан кодама йокайға жақын екенін көруге болады. Олар атмосфералық шамдар, жануарлар және адамдар кейпіне ене алады, сондай-ақ, бір кодама сүйген адамымен кездесу үшін адам түріне айналғандығы туралы әңгіме де бар. Аогасимада (Идзу аралдары) таулардағы үлкен криптомерия ағаштарының (суги) түбінде ғибадатханалар салынып, оларға «кидама сама» және «кодама сама» деп табынылады, осылайша ағаш рухтарына сенудің іздерін көруге болады. Окинава аралында ағаш рухтары «киинюши» деп аталады, ағаш кесілгенде алдымен киинюшиге дұға етіп, содан кейін кесіледі. Түн ортасында құлаған ағашқа ұқсайтын дыбыс естілсе, тіпті құлаған ағаштар болмаса да, бұл киинюшидің қайғылы дауысы деп есептеледі, және мұндай жағдайда ағаш бірнеше күннен кейін кеуіп қалады. Окинавада йокай ретінде танылған киджимуна кейде киинюшидің бір түрі немесе киинюшидің бейнесі деп айтылады. Торияма Секиеннің «Газу Хьяки Ягё» атты йокай суреттері жинағында ағаштардың қасында тұрған қарт ер адам мен әйел бейнеленген, онда ағаштың жасы жүз жылдан асқанда, оның ішінде құдай рухы қоныстанатыны және оның сыртқы түрін көрсететіні айтылған. 13 ғасырлық Рёбу Шинто нұсқаулығы Рейкикиде кодамаларды таулардың тереңінен топтап табуға болады делінген. Олар кейде сөйлейді, әсіресе адам өлгенде естіледі. Қазіргі заманда кодама мекендейтін ағашты кесу бақытсыздыққа әкеледі деп саналады, сондықтан мұндай ағаштар көбінесе шименава арқанмен белгіленеді.