Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Британдық колония (1849–1866)
British crown colony (1849–1866)
Ванкувер аралының колониясы, ресми түрде Ванкувер аралы және оның тәуелді территориялары деп аталатын, 1849 жылдан 1866 жылға дейін Британдық Солтүстік Американың тәждік колониясы болды. Одан кейін ол материкпен бірігіп, Британдық Колумбия колониясын құрды. Біріккен колония 1871 жылы Канада Конфедерациясына қосылып, Канаданың бір бөлігіне айналды. Колония Ванкувер аралы мен Джорджия бұғазының аралдарынан тұрды.
The Colony of Vancouver Island, officially known as the Island of Vancouver and its Dependencies, was a Crown colony of British North America from 1849 to 1866, after which it was united with the mainland to form the Colony of British Columbia. The united colony joined Canadian Confederation, thus becoming part of Canada, in 1871. The colony comprised Vancouver Island and the Gulf Islands of the Strait of Georgia.
Аралдың қоныстануы
Капитан Джеймс Кук 1778 жылы үшінші саяхаты барысында Нотка шығанағындағы аралға аяқ басқан алғашқы еуропалық болды. Ол бұл аймақта бір ай өткізіп, аймақты Ұлыбританияның иелігі деп жариялады. 1786 жылы тері саудагері Джон Мирс келді және 1788 жылы Нотка шығанағының кіреберісінде, Юкот (Достық шығанағы) жергілікті ауылының жанында бір ғимараттан тұратын сауда бекетін құрды. Тери саудасы арал бойынша кеңейе бастады, бұл әрі қарай тұрақты қоныстануға әкелді.
Captain James Cook was the first European to set foot on the Island at Nootka Sound in 1778, during his third voyage. He spent a month in the area, claiming the territory for Great Britain. Fur trader John Meares arrived in 1786 and set up a single building trading post near the native village of Yuquot (Friendly Cove), at the entrance to Nootka Sound in 1788. The fur trade began expanding across the island; this would eventually lead to permanent settlement.
Егемендік дау
Испания империясы да осы аймақты зерттеді. Командир Эстебан Хосе Мартинес 1789 жылы Ванкувер аралындағы Френдли Ковта бекініс салған және бірнеше британдық кемелерді тартып алып, егемендік құқығын жариялады. 1790 жылы Франсиско де Элиза бұл бекіністі қайта жаңартты және оның төңірегінде шағын елді мекен пайда болды. Аралдың меншігі Испания мен Ұлыбритания арасында даулы болды. 1792 жылы капитан Джордж Ванкувер испан командирімен, Хуан Франсиско де ла Бодега и Куадрамен кездесуге келді, бірақ олардың ұзақ келіссөздері меншік талаптары бойынша шешім қабылдауға жетпеді. Екі ел осы мәселе бойынша соғысқа жақын болды; бұл қақтығыс Нотка дағдарысы деп белгілі болды. Бірақ 1790 жылы өткен бірінші Нотка келісімінде екі ел де бір-бірінің аймаққа құқығын мойындауға келісіп, соғыс болдырмалды. Соңында, екі ел 1793 жылы екінші Нотка келісіміне, ал 1794 жылы үшінші келісімге қол қойды. Аталған соңғы келісімге сәйкес, испандықтар Ноткадағы бекінісін бұзып, аймақты тастап кетті, осылайша Ванкувер аралы мен оған жақын аралдарға (соның ішінде Перси қалашығы аралдарына) британдық егемендік берілді.
The Spanish Empire also explored the area. Commandant Esteban José Martínez built a fort at Friendly Cove on Vancouver Island in 1789 and seized some British ships, claiming sovereignty. The fort was re established in 1790 by Francisco de Eliza and a small community was built around it. Ownership of the island remained in dispute between Spain and Britain. In 1792 Captain George Vancouver arrived to meet with Spanish Comdt. Juan Francisco de la Bodega y Quadra but their lengthy negotiations failed to produce a decision on the competing claims of ownership. The two countries nearly began a war over the issue; the confrontation became known as the Nootka Crisis. That was averted when both agreed to recognize the other's rights to the area in the first Nootka Convention in 1790, a first step to peace. Finally, the two countries signed the second Nootka Convention in 1793 and the third Convention in 1794. As per that final agreement, the Spanish dismantled their fort at Nootka and left the area, giving the British sovereignty over Vancouver Island and the adjoining islands (including the Gulf Islands).
Британдықтардың алғашқы қоныстары
1843 жылы ғана Ұлыбритания Гудзон шығанағы компаниясының (HBC) басшылығымен Ванкувер аралында елді мекен құрды. Сол жылдың наурыз айында Гудзон шығанағы компаниясының өкілі Джеймс Дуглас пен миссионер келіп, қоныстануға жарамды жерді таңдады. Бекініс құрылысы сол жылдың маусым айында басталды. Бұл елді мекен бастапқыда Форт-Альберт (кейін Форт-Виктория) деп аталған тері саудасы орталығы болды. Бекініс Сонгилердің Камосак (Камосун) елді мекенінің орнында, қазіргі Императрица қонақ үйінен солтүстік-батысқа қарай 200 метрлік қашықтықта, Викторияның ішкі портында салынған. 1846 жылы британдықтар мен АҚШ Орегон шартына қол қойып, АҚШ Орегон территориясының шекарасы мәселесін шешті. Шарты бойынша, 49-шы солтүстік ендік екі елдің арасындағы ресми шекара болып белгіленді. Дегенмен, Ванкувер аралы мен Оңтүстік Галф аралдарының Ұлыбританияға тиесілілігін сақтау үшін, шекара сол аймақты айналып оңтүстікке қарай бұрылуға келісім жасалды.
It was not until 1843 that Britain – under the auspices of the Hudson's Bay Company (HBC) – established a settlement on Vancouver Island. In March of that year, James Douglas of the Hudson's Bay Company and a missionary had arrived and selected an area for settlement. Construction of the fort began in June of that year. This settlement was a fur trading post originally named Fort Albert (afterward Fort Victoria). The fort was located at the Songhees settlement of Camosack (Camosun), 200 metres northwest of the present day Empress Hotel on Victoria's Inner Harbour. In 1846, the Oregon Treaty was signed by the British and the U. S. to settle the question of the U. S. Oregon Territory borders. The Treaty made the 49th parallel latitude north the official border between the two countries. In order to ensure that Britain retained all of Vancouver Island and the southern Gulf Islands, however, it was agreed that the border would swing south around that area.
Колония
1849 жылы Ванкувер аралы колониясы құрылды. Колония Хадсон шығанағы компаниясына (HBC) жыл сайынғы 7 шиллинг төлеммен 10 жылға жалға берілді. Осылайша, 1849 жылы HBC батыс штаб-пәтерін Колумбия өзеніндегі Форт-Ванкуверден (қазіргі Ванкувер, Вашингтон штаты) Форт-Викторияға көшірді. Бас директор Джеймс Дуглас Форт-Ванкуверден Форт-Викторияға компанияның Роки тауларының батысындағы операцияларын бақылау үшін жіберілді. Британдық колониялық кеңсесі 13 қаңтар 1849 жылы бұл аумақты Корольдік колония деп жариялады. Дугласқа британдықтарды қоныстандыруға көмектесу міндеті жүктелді. Ричард Бланшард колонияның губернаторы болып тағайындалды. Бланшард жаңа колонияның істерінде HBC-нің билігі толыққанды екенін, ал территориядағы нақты билікті Дуглас ұстағанын байқады. Азаматтық қызмет, полиция, әскер болмады, және дерлік барлық британдық отаршылар HBC-нің қызметкерлері болды. Көңілі толмаған Бланшард бір жылдан кейін лауазымын тастап, Англияға қайтып оралды. 1851 жылы оның отставкасы ресімделді, ал колониялық кеңсе Дугласты губернатор етіп тағайындады.
In 1849, the Colony of Vancouver Island was established. The colony was leased to the Hudson's Bay Company (HBC) for ten years, at an annual fee of seven shillings. Thus in 1849, HBC moved its western headquarters from Fort Vancouver on the Columbia River (present day Vancouver, Washington) to Fort Victoria. Chief Factor James Douglas was relocated from Fort Vancouver to Fort Victoria to oversee the company's operations west of the Rockies. The British colonial office designated the territory a Crown colony on 13 January 1849. Douglas was charged with encouraging British settlement. Richard Blanshard was named the colony's governor. Blanshard discovered that the hold of the HBC over the affairs of the new colony was all but absolute, and that it was Douglas who held all practical authority in the territory. There was no civil service, no police, no militia, and virtually every British colonist was an employee of the HBC. Frustrated, Blanshard abandoned his post a year later, returning to England. In 1851, his resignation was finalized, and the colonial office appointed Douglas as governor.
Дугластың губернаторы
Дугластың Хадсон шығанағы компаниясының жергілікті бас атқарушы директоры және компания барлық құқықтарды жалға алған колонияның азаматтық губернаторы ретіндегі жағдайы бастапқыда-ақ тұрақсыз болды. Бастапқыда Дуглас отандық милицияны құрып, қоныс салуға ынталандырып, нәзік тепе-тәуелділікті сақтап тұрды. 1850 жылдардың ортасына қарай колонияның абориген емес халқы 500-ге жуықтап, Форт Нанаимо мен Форт Рупертте (қазіргі Порт Харди маңында) ағаш кесу және көмір өндіру кәсіпорындары құрылды. Дуглас сондай-ақ британ үкіметіне ресейлік және американдық экспансияны тежеу үшін қазіргі Эскимальтта теңіз базасын құруға көмектесті. Дугластың қоныс салуға ынталандыру әрекеттеріне Лондоннан келген отарлық шенеуніктер кедергі келтірді, олар жерді өңдеу үшін жұмысшыларды әкелетін қоныс салушыларға басымдық берді. Осының салдарынан эмиграция баяу жүрді, ал жерсіз жұмысшылар көбінесе АҚШ-та тегін жер алу үшін немесе Калифорниядағы жаңадан ашылған алтын кендерінде жұмыс істеу үшін колониядан қашып кетті. Соның нәтижесінде британдық таптық жүйе қайта жаңғырды, бұл қауымдық емес білім беруге, жер реформасына және өкілдік үкіметке қарсылық тудырды. Колония құрылған кезде Ванкувер аралында 30 000-нан астам әртүрлі алғашқы халықтар тұрды. Дуглас түрлі халықтармен немесе тайпалармен он төрт жеке келісім жасады. Бүгінде Дуглас келісімдері деп белгілі болған бұл келісімдер бойынша халықтар ауылдар мен өңделген жерлерді қоспағанда, белгіленген аумақтағы барлық жерге иелік ету құқығын мәңгілікке беруге міндеттелді. Олар бос аумақтарда аң аулауға және балық аулауға да рұқсат алды. Бұл жеңілдіктер үшін халықтарға әрқайсысына бірнеше шиллингтен ақшалай төлем жасалды. Қоныс салу қарқыны артқан сайын, HBC-нің колониядағы экономикалық және азаматтық монополиясына наразылық күшейді. Колониялық кеңсеге бірнеше петиция жолданды, олардың бірі 1855 жылы Ванкувер аралының Заңнамалық Ассамблеясын құруға әкелді. Бірақ бастапқыда көп өзгеріс болған жоқ, өйткені дауыс беру құқығына ие болу үшін кемінде жиырма акр жерді иелену қажет болды. Сонымен қатар, өкілдердің көпшілігі HBC қызметкерлері болды. Алайда, уақыт өте келе, дауыс беру құқығы кеңейтілді, ал Ассамблея отарлық істерге көбірек бақылау талап етуді және Дугластың мүдделер қақтығысын сынауды бастады. 1857 жылы американдықтар мен британдық отаршылар Томпсон өзені аймағында алтын бар деген қауесеттерге жауап берді. Кенеттен 10-20 мың адам Жаңа Каледонияның (Британдық Колумбияның құрлық бөлігі) ішкі аймағына көшіп келді, ал Виктория алтын іздеушілердің, саудагерлердің, жер брокерлерінің және спекулянттардың шатыр қаласына айналды. Жаңа Каледонияға заңдық билігі жоқ Дуглас Фрейзер өзенінің кіреберісінде британдық билікті жүзеге асыру үшін өзенге қарай бет алған қайықтардан лицензия жинап, канонерлік қайық орналастырды. Өзінің заңдық билігін жүзеге асыру және материктің ресурстық байлығына қатысты HBC талаптарын жою үшін округ 1858 жылдың 2 тамызында Корольдік колонияға айналдырылып, Британдық Колумбия деп аталды. Дугласқа жаңа колонияның губернаторы болу ұсынылды, бірақ ол HBC-мен байланысын үзуге міндетті болды. Дуглас бұл шарттарды және рыцарлық атақты қабылдады, ал келесі алты жыл бойы екі колонияны да Викториядан басқарды. Дугластың Ванкувер аралының губернаторы ретіндегі қызметінің қалған бөлігі (1864 жылға дейін) экономика мен қоныс салудың кеңеюімен және екі колонияны біріктіру және толық жауапты үкіметті енгізу үшін күшті күш-жігермен ерекшеленді. Ол сондай-ақ Америка Құрама Штаттарымен болған кейбір шекаралық даулармен де ерекшеленді, олардың ең маңыздысы 1859 жылғы Сан-Хуан шекаралық дауы болды. Бұл екі елдің Сан-Хуан аралында әскер орналастыруына әкелді, нәтижесінде кейде шиеленіскен он екі жылдық әскери тұрғын пайда болды. Карибу алтын асығысы болды, және Виктория қайтадан алтын іздеушілер үшін бағыттық орталық ретінде экономикалық өрлеуді бастан кешірді. Дуглас пен реформаторлар арасындағы, мысалы, Амор Де Космос сияқты тұлғалардың күшейген қақтығыстары, сондай-ақ Британдық Колумбиядағы отаршылардың астанасы Нью-Вестминстерде тұрақты губернатор болуына деген ұмтылысы, отарлық кеңсе Дугласты 1864 жылы зейнетке шығуға ынталандырды.
Douglas's situation as both the local chief executive of the Hudson's Bay Company (HBC) as well as the civil governor of the colony from whom the company had leased all rights, was barely tenable from the outset. Initially, Douglas performed the delicate balancing act well, raising a domestic militia and encouraging settlement. By the mid 1850s, the colony's non aboriginal population was approaching 500, and sawmill and coal mining operations had been established at Fort Nanaimo and Fort Rupert (near present day Port Hardy). Douglas also assisted the British government in establishing a naval base at present day Esquimalt to check Russian and American expansionism. Douglas's efforts at encouraging settlement were hampered by colonial officials in London, who gave preference to settlers who would bring out labourers with them to work the landholdings. The result was that emigration was slow, and the landless labourers frequently fled the colony either to obtain free land grants in the United States, or work the newly discovered goldfields of California. A secondary result was the replication of the British class system, with the attendant resistance to non parochial education, land reform, and representative government. At the time of the establishment of the colony, Vancouver Island had a large and varied First Nations population of upwards of 30,000. Douglas completed fourteen separate treaties with the various nations, or tribes. Under the terms of these treaties, known today as the Douglas Treaties, the nations were obliged to surrender title to all land within a designated area, with the exception of villages and cultivated areas, in perpetuity. They were also given permission to hunt and fish over unoccupied territories. For these concessions, the nations were given a one time cash payment of a few shillings each. As settlement accelerated, resentment towards the HBC's monopoly – both economic and civil – over the colony swelled. A series of petitions were sent to the colonial office, one of which resulted in the establishment of the Legislative Assembly of Vancouver Island in 1855. At first, little changed, given that only a few dozen men met the voting requirement of holding twenty or more acres. Moreover, the majority of the representatives were employees of the HBC. However, as time went on, the franchise was gradually extended, and the assembly began to assert demands for more control over colonial affairs and criticised Douglas's inherent conflict of interest. By 1857, Americans and British colonists were beginning to respond to rumours of gold in the Thompson River area. Almost overnight, some ten to twenty thousand men moved into the interior of New Caledonia (mainland British Columbia), and Victoria was transformed into a tent city of prospectors, merchants, land agents, and speculators. Douglas – who had no legal authority over New Caledonia – stationed a gunboat at the entrance of the Fraser River to exert British authority by collecting licences from boats attempting to make their way upstream. To exert its legal authority, and undercut any HBC claims to the resource wealth of the mainland, the district was converted to a Crown colony on 2 August 1858, and given the name British Columbia. Douglas was offered the governorship of the new colony, on condition that he sever his relationship with the HBC. Douglas accepted these conditions, and a knighthood, and for the next six years would govern both colonies from Victoria. The remainder of Douglas's term as Vancouver Island governor (until 1864) was marked by increased expansion of the economy and settlement, and greater agitation for both union of the two colonies and for the introduction of fully responsible government. It was also marked by occasional boundary disputes with the United States, the most significant of which was the San Juan Boundary Dispute in 1859. This resulted in a sometimes tense, twelve year military standoff as the two countries garrisoned troops on San Juan Island. There was a second gold rush – the Cariboo Gold Rush – and again Victoria experienced an economic boom as the staging point for the prospectors. The increased conflicts between Douglas and the reformers, such as Amor De Cosmos, along with the growing desire of colonists in British Columbia to have a resident governor in their capital of New Westminster resulted in the colonial office easing Douglas into retirement in 1864.
Ванкувер аралы мен Британдық Колумбияның одағы
Дугластың орнын 1864 жылы сер Артур Эдвард Кеннеди басты, ол бұрын Сьерра-Леоне мен Батыс Австралияның губернаторы қызметін атқарған. Губернатордың HBC-мен байланысы жоқ болуына халық ризашылық білдірді. Компания 1849–1859 жылдары аралды Ұлыбританиядан жалға алған және бұрынғы губернатор Джеймс Дуглас HBC-нің атқарушы лауазымында болғандықтан, әлі де үлкен ықпалға ие болды. Артур Кеннеди губернатор болып тағайындалғаннан кейін, оның басшылығы бастапқыда Ванкувер аралының мәртебесін жоғалтудан қорқып, материктік колонияның күшейіп келе жатқан билігіне қарсы болған колониялық ассамблея тарапынан күмәнділік пен қарсылыққа ұшырады. Олар колониялық кеңседен колонияның кең аумақты Корольдік жерлерін бақылауға алмасу шартымен азаматтық тізімге тұрақты қаржы бөлуді қабылдаудан бас тартты және мақсаттарына жеткенше Кеннедиге жалақы мен тұрғын үйін уақытша тоқтатты. Кеннеди колонияның Британдық Колумбиямен бірігу жоспарына қатысты ассамблея мүшелерінен қарсылық көріп, олардың бірігудің колонияның құлдырап бара жатқан экономикасын жақсартатынына көндірілгеннен кейін ғана ұсыныс ассамблеяда мақұлданды. Кеннеди HBC гегемониясының жылдар бойы орнатып алған әлеуметтік кедергілерін жоюда белгілі бір жетістіктерге қол жеткізді. 1865 жылы жалпы білім беруді қаржылайтын жалпы мектептер заңы қабылданды. Кеннеди сонымен қатар мемлекеттік қызметті реформалады, отарлық бюджеттің аудитін енгізді және кіріс жинауды жақсартты. Дегенмен, ол ассамблеяны азаматтық тізімді енгізуге көндіруге және үнемі қысымға ұшырап жатқан аборигендердің құқықтары мен әл-ауқатын қорғауға бағытталған шараларды күшіне енгізуде сәтсіз болды. Қарасты көршілес үндістердің тағдырына деген ықыласына қарамастан, Кеннеди 1864 жылы сауда кемесі экипажының өлтірілуіне жауап ретінде Клайокотт бұғазындағы Ахусахттарды теңізден бомбалауға рұқсат берді. Тоғыз ауыл қиратылды, он үш адам қаза тапты. 1862 жылы Форт-Виктория Томас Харрис мэр болып сайланғанда Виктория қаласы болды. 1865 жылға қарай колонияның бюджеті құлдырады, ал ассамблея кіріс көтеру жөніндегі ұсыныстарды енгізуге дайын да, қабілетті де болмады, сондықтан Кеннеди әкімшілікті күйреуден сақтап қалуға мүшкіл болды. Британдық Колумбияның материктік колониясымен (1858 жылы құрылған) бірігуге қысым күшейді. Екі колония 1866 жылы Империялық парламент қабылдаған колониялар одағы туралы заңға сәйкес біріктіріліп, Британдық Колумбия колониясын құрды. Кеннеди біріккен мемлекеттің губернаторы болып тағайындалды. (Ол 1866 жылы қызметтен кетіп, кейін Батыс Африка қоныстарының, Британдық Батыс Африканың губернаторы болды.) Виктория астана болды, бірақ заң шығарушы ассамблея Төменгі материктегі Нью-Вестминстерде орналасқан. 1868 жылы астана Викторияға көшірілді.
Douglas was succeeded as governor in 1864 by Sir Arthur Edward Kennedy, a career colonial administrator who had previously served as governor of Sierra Leone and Western Australia. There was popular acclaim for the appointment of a governor free from ties with the HBC. The company had leased the island from Britain during 1849–1859 and still exerted a great deal of influence because the previous Governor, James Douglas was the executive officer of HBC. After Arthur Kennedy was appointed Governor, his rule was initially met with suspicion and opposition by the colonial assembly, which feared the loss of Vancouver Island's status vis à vis the growing power of the mainland colony. It resisted the colonial office's request for the permanent appropriation for the civil list in return for control of the extensive Crown lands of the colony, and temporarily withheld salary and housing to Kennedy until they had achieved their aim. Kennedy met with further opposition by some in the assembly over the plan for the colony to unite with British Columbia. It was only when opponents were persuaded that such union would boost the colony's ailing economy that passage of the proposal was assured by the assembly. Kennedy achieved some progress in breaking down the longstanding social barriers established over years of HBC hegemony. In 1865, the Common Schools Act funded public education. Kennedy also reformed the civil service, introduced auditing of the colonial budget, and improved revenue collection. Nonetheless, he continued to fail in his efforts to persuade the assembly to introduce the vote of a civil list, as well as enforcing various measures to protect the rights and well being of the increasingly pressured aboriginal population. Despite his sympathy for the plight of neighbouring Indian peoples, Kennedy authorised naval bombardment of the Ahousahts of Clayoquot Sound in 1864 in reprisal for the murder of the crew of a trading vessel. Nine Ahousaht villages were destroyed, and thirteen people killed. Fort Victoria became the City of Victoria in 1862 with Thomas Harris elected Mayor. With the colony's budget collapsing by 1865, and the assembly unwilling and unable to introduce proposals for raising revenue, Kennedy was barely able to keep the administration afloat. Pressure grew for amalgamation with the mainland Colony of British Columbia (which had been established in 1858). The two colonies were merged in 1866 into the united Colony of British Columbia by the Act for the Union of the colonies, passed by the Imperial Parliament. Kennedy was appointed governor of the united entity. (He would leave office in 1866 and later became Governor of the West African Settlements, British West Africa.) Victoria became the capital but the legislative assembly was located in New Westminster on the Lower Mainland. The capital was moved to Victoria in 1868.
Конфедерация
1867 жылы Британдық Солтүстік Америка Актысы арқылы Канада Конфедерациясы құрылды, ал біріккен колониялар 1871 жылдың 20 шілдесінде Канадаға қосылды. Виктория Британдық Колумбия провинциясының астанасы болып жарияланды. Федералдық үкіметке үш өкіл тағайындалды.
By 1867, Canadian Confederation was accomplished by the British North America Act, and the united colonies joined Canada on 20 July 1871. Victoria was named the capital of the province of British Columbia. Three delegates were appointed to the federal government.