Кіріспе

Йемендегі әуежай

Сана халықаралық әуежайы – Йеменнің бас қаласы Санада орналасқан Йеменнің негізгі халықаралық әуежайы. Ол Сана қаласын және Йеменнің солтүстік провинцияларының тұрғындарының барлығына қызмет көрсетеді. Алғашқыда 1970 жылдары шағын жолаушылар терминалы салынған. Ұшу-қону жолағы үлкен Аль-Дайлами әуе базасымен ортақ пайдаланылады.

Мекемелер

Аэропортта 3200 метрлік бір ұшу-қону жолағы, 27 тұрақ орыны бар алқап және жолаушылар терминалы бар.

Операциялар

2007 жылы әуежай 1,7 миллионға жуық жолаушыны қабылдады, бұл Йемендегі барлық әуе жолаушыларының 80%-ын және халықаралық жолаушылардың 87%-ын құрады. Одан кейін тек шетелдік мемлекеттердің өз азаматтарын эвакуациялау үшін жасаған рейстер ғана орындалды. Үндістан мен Пәкістан әскерлері соғыс басталғанда өз азаматтарын Йеменнен шығарды. 2015 жылдың 29 сәуірінде әуежай Сауд Арабиясы Корольдік әуе күштерінің күшті бомбалауына ұшырады. Бірден-бір ұшу-қону жолағы мен жолаушылар терминалы ауыр зақымданып, алдағы уақытта пайдалануға жарамсыз болды. 2016 жылдың 9 тамызында Йемен әуежайы қызметін қайта бастағаннан кейін, Сауд Арабиясы бастаған коалицияның әуе кеңістігін жабуына байланысты тағы да жабылды. 2017 жылдың 6 қарашасында Сауд Арабиясына хуситтердің зымыраны түсуіне жауап ретінде Сауд Арабиясы билігі Йеменге барлық бағыттармен бірге әуежайды жапты. Сол жылдың 14 қарашасында Сауд Арабиясы әуе күштері әуежайды бомбалап, оған зақым келтірді. 2017 жылдың 23 қарашасында билік Худейда портымен бірге гуманитарлық көмек рейстерін қайта ашуға рұқсат берді. 25 қарашада Санаға гуманитарлық көмекпен төрт ұшақ қонды, толық блокада енгізілгеннен кейін алғаш рет осындай ұшақтар қонды. 2021 жылдың желтоқсан айында әуежай Сауд Арабиясының әуе шабуылына ұшырады. Шабуылдарға дейін азаматтар эвакуацияланды, бірақ әуежай ауыр зақымданып қалды. 2022 жылдың 16 мамырында алты жылдан кейін әуежайдан коммерциялық рейстер қайта басталды. "Yemenia" әуе компаниясының алғашқы рейсі Иорданияның астанасы Амманға 151 жолаушыны жеткізді.

Апаттар мен оқиғалар

1994 жылғы 14 қыркүйекте Йеменнің Аден қаласынан Санаға бағытталған "Алимеда" әуе компаниясының Боинг-737 рейсін қол гранатасы бар бір адам басып алды. Ол Сауд Арабиясына жеткізілуін талап еткені хабарланды. Басып алушы ұшқыштар кабинасына өткен кезде, ұшаққа кірген қауіпсіздік қызметкерлері оны басып алып, қамауға алды. 2011 жылғы 30 қазанда оппозициялық тайпалардың көршілес Әуе күштері базасына жасаған шабуылы әуежайдың ұшу-қону жолағына зақым келтірді, нәтижесінде келіп жатқан рейстер Аденге қайта бағытталды. Зардап шеккендер туралы хабарлама жоқ, бірақ оқ-дәрі қоймасы және екі истребитель жойылды. 2012 жылғы 21 қарашада Антонов Ан-26 ұшағы тастаулы Ал-Хасаба базарында құлады. Ұшқыштар қозғалтқыштың өртенгенін көрді. Ұшақты Йемен Әуе күштері басқарды. 2013 жылғы 19 ақпанда Йемен Әуе күштеріне қарасты Сухой Су-17 истребителі Сана халықаралық әуежайынан ұшып шыққаннан кейін, көлік қозғалысы көп жолға жақын ғимаратқа құлады. Апат орны жергілікті аурухананың артында болды. 18 адам қаза тауып, 16 адам жарақат алды. Йемен Әуе күштері екі ұшақ апатынан кейін алаңдады. 2014 жылғы 23 маусымда британдық азамат және демократияны қолдайтын белсенді Андргачев Циге Сана әуежайында тұтқындалып, кейін Эфиопияға экстрадицияланды. 2015 жылғы 26 наурызда Сауд Арабиясының Корольдік Әуе күштері 2014-2015 жылдардағы Йемен төңкерісіне жауап ретінде Санадағы нысандарды, соның ішінде әуежайды бомбалады.