Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Палау президенті
President of Palau
Нгираткель Этписон (3 мамыр 1925 – 1 тамыз 1997) – Палаудан шыққан саясаткер және кәсіпкер. Этписон 1988 жылы президент сайлауында жеңіске жетіп, 1989 жылдан 1993 жылға дейін қызмет етті, соның арқасында елдің толық мерзімге сайланған тұңғыш президенті атанды.
Ngiratkel Etpison (3 May 1925 – 1 August 1997) was a politician and businessman from Palau. Etpison was elected President in 1988 and served from 1989 until 1993, becoming the country’s first elected president to serve a full term in office.
Сайлау
1988 жылғы сайлауға дейін Этписон кәсіпкер және Нгатпанг штатының губернаторы болған, саяси тәжірибесі шектеулі болды. Ол ағылшын тілінде сөйлей алмады. 1988 жылғы сайлауда ол елдің президенті болып сайланды, бұл көпшілік дауыс беру жүйесі бойынша өткізілген соңғы сайлау болды. Онда ол дауыс бергендердің 26 пайызын ғана алып, қарсыласы Роман Тметюхлды 31 дауыс айырмасымен жеңді. Нерде болмаса тең түсу нәтижесі Палаудағы сайлау жүйесін реформалауға алып келді, содан кейін сайлаулар көпшілік дауыс беру арқылы өткізіле бастады, егер ешбір кандидат дауыстардың жартысынан астамын алмаса, екінші тур өтті. Ол 1989 жылдың 1 қаңтарынан 1993 жылдың 1 қаңтарына дейін қызмет етті. 1992 жылғы сайлауда ол қайтадан қатысты, бірақ бәсекелес Джонсон Торибионг 3,188 дауыс, ал Куниво Накамура 3,125 дауыс жинағанмен салыстырғанда, ол 2,084 дауысқа ие болды.
Before the 1988 elections, Etpison was a businessman and governor of Ngatpang State with limited political experience. He did not speak English. He was elected the country's president in the 1988 elections, the final elections conducted under a plurality voting system, in which he received just 26% of the votes cast, defeating opponent Roman Tmetuchl by a margin of 31 votes. The near tie led elections in Palau to be reformed, and after that they were conducted under majority voting, with a second round if no candidate received more than half of all votes cast. He served from 1 January 1989 to 1 January 1993. He ran again in the 1992 elections, but attracted just 2,084 votes compared to rivals Johnson Toribiong with 3,188 votes and Kuniwo Nakamura with 3,125 votes.
Төрағалық
Нгираткель Этписон өзінің президенттік мерзімінің соңына дейін тірі қалған тұңғыш президент болды. (Харуо Ремелик қанынан құйылды, ал Лазарус Салии қызметте болғанда өзін-өзі атып өлтірді). Этписон қызмет еткен кезеңде Америка Құрама Штаттарынан Палаудың 43 жылдық БҰҰ қамқорлығынан тәуелсіздік беруді сұрады. Палау конституциясының талабы бойынша 75% көпшілік дауыс жинау қажет болғандықтан, бастапқы ұсыныс қабылданбады. Бұл ұсыныс кейіннен Палау Республикасына тәуелсіздік беру мақсатында АҚШ-пен жасалған Ерақылас Ассоциация шартына айналды. АҚШ 1994 жылы Куниво Накамура басшылығымен, Палаудың жаңа Республикасын құруға қолдау көрсету үшін 50 жылдық даму жоспары туралы келісімге келгеннен кейін, Ерақылас Ассоциация шартын бекітті, бұл үшін Палау жеріндегі әскери мүліктерді ұсынды.
Ngiratkel Etpison was the first president that survived his entire presidency. (Haruo Remeliik was murdered and Lazarus Salii committed suicide by shooting, both while in office.) While in office, Etpison proposed a request to the United States of America to grant Palau independence from its 43 year U. N. trusteeship. Because of the Palauan constitutional requirement of achieving a 75% majority vote, the initial proposal was overturned. This proposal would later develop into the Compact of Free Association, an agreement with the United States that would grant independence to the Republic of Palau. The Compact of Free Association was approved by the United States in 1994 under Kuniwo Nakamura after negotiating a 50 year stimulus plan to support Palau's founding of its new Republic in exchange for military assets in land.
Кәсіпкерлік жұмыс
Нгираткель Этписон 1945 жылы NECO компаниялар тобын құрды. Ол жапондық істен шыққан генераторды пайдаланып мұз қант жасаудан бастап, кейін Палаудың көрнекті кәсіпкерлерінің біріне айналды. 1970 жылдары ол алғашқы туристік және саябасырлық бизнесті бастады, ал 1984 жылы Палаудағы ең сәнді жағажай курорты – Палау Пасифик курортын ашты. Ол 1997 жылдың 1 тамызында Калифорнияда, АҚШ-та қайтыс болды. Этписон мұражайы 1999 жылдың тамыз айында ашылды және оны оның балалары Шаллум мен Мэнди Этписон салған.
Ngiratkel Etpison founded the NECO group of companies in 1945. He started by using a Japanese scrapped generator to make ice candy, later becoming one of the prominent businessmen of Palau. He started the first tourist and sightseeing business in the 1970s, and in 1984 opened Palau Pacific Resort, Palau's most luxurious beach resort. He died on Aug 1, 1997 in California, United States. The Etpison Museum opened in August 1999 and was built by his children Shallum and Mandy Etpison.