Мадагаскар шағаласы – Мадагаскарға тән, құрғақ қалпына келген құс. Халық саны 5000-нан аз, қорғауға мұқтаж. Түрдің сипаттамасы, қорғау шаралары туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Құс түрлері
Species of bird
Мадагаскар шағаласы (Tachybaptus pelzelnii) – Мадагаскардың батыс және орталық бөліктерінде ғана кездесетін шағала. Биномдық атауы австриялық орнитолог Август фон Пелзельнның құрметіне берілген. IUCN оны қорғауға алынған түр ретінде жіктейді, оның саны 5000-нан кем. Ол мекендеу ортасының жоғалуы, ет жейтін балықтардың шабуылы және жаңадан келген түрлермен бәсекелесу салдарынан қауіп төндіреді.
The Madagascar grebe (Tachybaptus pelzelnii) is a grebe found only in western and central Madagascar. The binomial name commemorates the Austrian ornithologist August von Pelzeln. It is classified as endangered by the IUCN, with a population of less than 5,000. It is threatened by habitat loss, predation by carnivorous fish, and competition with introduced species.
Сипаттама
Мадагаскарлық шағаласының ұзындығы шамамен 25 см. Оны көбею кезіндегі қауырсыны бойынша тануға болады: қара түсті бас қақпағы және мойын бойындағы сызық, көбінесе қызғылт артқы құлақ жапқыштары мен мойынның бүйірі, ақшыл сұр жақтары, жұмсақ мойны және мойның алдыңғы бөлігі. Кейбір жекелемелерде бас қақпағы мен құлақ жапқыштарының арасында көзге астында тар ақшыл сызық болады.
The Madagascar grebe is around 25 cm long. It can be identified in its breeding plumage, consisting of a blackish cap and line down the neck, often reddish rear ear coverts and sides of the neck, pale grey cheeks, throat and foreneck. Some individuals have a narrow whitish line under the eye between the cap and ear coverts.
Таралуы және мекендейтін ортасы
Бұл түр Мадагаскардың батыс және орталық бөлігінде кеңінен таралған. Жұптары көлдерге жақын жерлерде жиі кездеседі. 1990 жылдардың соңындағы зерттеулер Мадагаскардың әртүрлі аймақтарындағы 25 "Маңызды құс аймағында" осы түрді тіркеді, бірақ оның саны тез азайып бара жатқаны күдік тудырады. Алоатра көліндегі саны күрт төмендеді: 1985 жылы бірнеше жүз дараке тіркелді, 1993 жылы тек 10–20 дараке, ал 1999 жылы мүлдем кездеспеді. Солтүстік-батыс үстіртіндегі орманды көлдерде 100–200 дараке болуы мүмкін. Қазіргі кездегі жалпы саны 1500–2500 дараке аралығында болуы мүмкін. T. pelzelnii көбінесе лилия жапырақтарымен тығыз жабылған, саяз, тұщы сулы көлдер мен тоғандарды ұнатады, бірақ олар бірнеше терең көлдерде де табылған. Кейде тұзды суға жақын және ақырын ағатын өзендер бойында да көрінеді.
The species is widespread throughout western and central Madagascar. Pairs can commonly be found near lakes. Surveys in the late 1990s recorded the species at 25 'Important Bird Areas' distributed throughout Madagascar, but it is suspected to be undergoing rapid declines. Numbers on Lake Alaotra have plummeted: in 1985 several hundred individuals were recorded, only 10–20 in 1993, and none in 1999. The forested lakes of the northwest plateau may harbour 100 200 individuals. The current total population may number as few as 1,500 2,500 individuals. T. pelzelnii appears to prefer shallow, freshwater lakes and pools, with a dense covering of lily pads, but it has also been found in several much deeper lakes. Has occasionally been seen near brackish waters and slow flowing rivers.
Экология
Мадагаскарлық греб негізінен жәндіктермен қоректенеді, бірақ сондай-ақ кішкентай балықтар мен шаяңқыларды да жейді. Ол көбінесе қозгалмайды, бірақ жақсырақ орта іздеу үшін көшеді. Көбейту маусымы тамыз бен наурыз айларына дейін созылуы мүмкін. Көбейетін жұптар әдетте өзінің территориясын қорғайды, бірақ 150-ге жуық жеке тұлғадан тұратын бірлескен ұя салатын топтар да кездеседі. Ұялар су өсімдіктерінен жасалған жүзбелі құрылымдарға салынады, олар әдетте су лилияларына бекітіледі.
The Madagascar grebe probably feeds mostly on insects, but is also known to take small fish and crustaceans. It is generally sedentary, but will move in search of more suitable habitat. The breeding season may span the months of August to March. Although breeding pairs are typically territorial, communally nesting groups of 150 individuals have been recorded. Nests are built on a floating structure of aquatic plants, anchored to offshore vegetation, normally waterlilies.
Қауіптер
Мадагаскарлық көкбауыр қазіргі уақытта IUCN ұйымы тарапынан осал түр деп жіктеледі. Түрге ең қауіпті нәрселердің бірі – күріш егісі және коммерциялық дақылдар үшін табиғи ортаның жоғалуы. Бұған қоса, экзотикалық балықтардың және балық аулау тәжірибесінің енгізілуі де қауіп тудыруда. Алотра көлінде ересектерді жыртқыш жыланбалықтар жейді. Олар бір жіпті торларға түсіп қалу қаупіне де тап болады. Экзотикалық шөппен қоректенетін балықтардың (T. zillii) әкелінуі су өсімдіктерінің дамуын қатты шектеді және Кіші көкбауырға (T. ruficollis) тиімді жағдай жасады. T. ruficollis-пен бәсекелесу T. pelzelnii-ге қауіп төндіреді, алайда екеуі де осал түрлер саналады. Пестицидтер мен тыңайтқыштардың қолданылуының артуы Мадагаскардағы тұщы су экожүйелеріне үлкен зиян келтіруде. Қазіргі кездегі популяцияның төмендеуі келесі 10 жыл ішінде күшейеді деп күтілуде, себебі ылғалды жерлерді өңдеу және балық аулау артуы түрді адамдарға қол жетімсіз және пайдалануға жарамсыз кішкентай көлдерге шектеуде.
The Madagascar grebe is currently classified as vulnerable by the IUCN. One of the most serious threats for the species is natural habitat loss by conversion for rice cultivation and cash crops. It is also being threatened by the introduction of exotic fish and fishery practice. At Lake Alaotra, adults are preyed on by carnivorous snakehead fish. They also in danger of entanglement in monofilament gill nets. The introduction of exotic herbivorous fish (T. zillii) has considerably limited the development of aquatic vegetation and favoured the Little Grebe (T. ruficollis). Competition with T. ruficollis is threatening T. pelzelnii, however both are considered vulnerable species. Increasing use of pesticides and fertilizers further exerts a damaging influence on freshwater ecosystems in Madagascar. The present decline in the population is expected to accelerate over the next 10 years as increasing wetland conversion and overfishing continues to restrict the species to small lakes that are inaccessible and unsuitable for human use.
Қорғау
Қазіргі уақытта Мадагаскар көкбауырына пайдасы тигізетін түрлі сақтау шаралары жүргізілуде. Ол алты қорғалған аумақта тіркелген. Сулы жерлерді қорғауға басымдық беру үшін, құстарды, әсіресе T. pelzelnii-ді индикатор ретінде пайдаланатын мониторинг процедурасы ұсынылған. Мадагаскар үкіметі жақында Рамсар конвенциясын бекітті, бұл сулы жерлерді сақтау шараларын жақсартуға және осы түрдің санының азаюын зерттеуге арналған жекелеген зерттеулерді бастауға ықпал етеді.
Various conservation actions are currently underway that benefit the Madagascar grebe. It has been recorded in six protected areas. To prioritise the wetlands for protection, a monitoring procedure has been proposed that uses birds, particularly T. pelzelnii, as indicators. The Malagasy government has recently ratified the Ramsar Convention, which is likely to improve conservation measures for wetlands and initiate dedicated studies of the decline of this species.