Кіріспе

Будапешттегі католик шіркеуі – Буда қамалының Успенский шіркеуі (Nagyboldogasszony templom), көбінесе Матиас шіркеуі (Mátyás templom) деп аталады, сирек Буданың тәж кигізу шіркеуі. Бұл католик шіркеуі Венгрияның Будапешт қаласындағы Киелі Үштік алаңында, Балықшылар бастионының алдында, Буда қамалы ауданының ортасында орналасқан. Шіркеу дәстүрі бойынша, ол алғашқыда 1015 жылы роман стилінде салынған, бірақ оны растайтын көптеген деректер жоқ. Қазіргі ғимарат 14-ші ғасырдың екінші жартысында гүлденген кеш готика стилінде салынды және 19-шы ғасырдың соңында кеңінен қайта жаңартылды. Бұл ортағасырлық Буданың екінші ең ірі шіркеуі және ортағасырлық Венгрия Корольдігінің жетінші ең ірі шіркеуі болды. Бұл маңызды тарихы бар тарихи ғимарат. Оның ішінде Венгрияның екі патшасы тәж киді: Венгрияның Франц Иосиф I және Елизавета, сондай-ақ Венгрияның Карл IV және Парма Бурбондарының Зитасы.

Тарих

Дәстүр бойынша, бұл жердегі алғашқы шіркеуді 1015 жылы Венгрия королі Святой Стефан салды: бұл 1690 жылы шіркеу ішінде орнатылған және 1748 жылы өртенген жазуға негізделген, сондай-ақ бұрынғы сілтемелерде де расталған. Дегенмен, Святой Стефанның негізін қалағанына нақты дәлел жоқ. Бұл ғимарат 1241 жылы моңғолдар тарапынан қиратылды; қазіргі ғимарат 13 ғасырдың екінші жартысында салынды. Алғашқыда Құдай ана атымен аталып, "Мария шіркеуі" және "Біздің Анамыз шіркеуі" сияқты есімдермен белгілі болды. 19 ғасырдан бері шіркеу, бастапқы оңтүстік мұнарасын қайта жаңартуға бұйрық берген король Матиас есімімен Матиас шіркеуі деп аталады.

13 ғасырда қайта құрылған

1255 және 1269 жылдар аралығында моңғол шапқыншылығынан кейін Венгрияның королі Бела IV ескі, кішкентай шіркеуді үш қанатты зәулім базиликамен алмастырды. Құрылыстың бірінші кезеңінде (1255–1260), Виллард де Хоннекур басшылығымен негізгі және қосалқы киелі орындары салынды. Буданың бас шіркеуінің құрылысының алғашқы кезеңі Лион соборымен ең жақын туысқан. Шеберлер тобы Чехиядағы Тишнов цистерциандық монастырының құрылысшыларынан тұрды, олар моңғол шапқыншылығынан кейін, мүмкін, король Бела IV-тің туысы Богемиялық Агнес бұйрығымен Венгрияға келді. Бұл топтың 1260 жылға дейін тарау себептері белгісіз. Құрылыс 1260 және 1269 жылдар аралығында екінші кезеңде аяқталды. Екінші шеберлер тобының жұмысына солтүстік француз діни сәулетінің ықпалы тиді, ол неміс шебер құрылысшылары арқылы жеткізілді. Бұл топтың басқа жұмыстарының ішінде Сопрон қаласындағы Францискан Кецке шіркеуі, Австриядағы Клостернеубург монастыры бар, бұл, мүмкін, Будапешттегі Маргарита аралындағы Доминикан монастырымен байланысты, онда Бела IV-тің қызы, Арпад әулетінің қасиетті Маргаритасы тұрған. Король қызына деген құрметтің нышаны ретінде монастырға Буда шіркеуіне белгілі бір мерзімге иус патронатусын берді. Буда сарайының Успенский шіркеуі Венгриядағы классикалық готикалық шіркеу сәулетінің ең ерте және толыққанды туындысы болды, Бела дәуірінің сәулет мектептерінің толық картинасын ұсынады. Екінші дүниежүзілік соғыстан бұрын Пал Телекинің бастамасымен шіркеуді толықтай қайта жаңарту жұмыстары басталды, бірақ соғыс оны аяқтауға мүмкіндік бермеді. 1944–1945 жылдары одақтастардың Будапештті қоршауы кезінде ғимарат қатты зақымдалды. 1994 жылы белгісіз террорист ғимараттың бастионға қарай ашылатын қақпасында жарылғыш құрылғысын (IED) жарып, шіркеудің он алты терезесіне нұқсан келтірді. Аңыз бойынша, Гүл Баба, ғибадатханадағы Бекташи дервиштер орденінің мүшесі, оның мазары (мавзолейі) әлі күнге дейін Маргарита көпірінің жанында орналасқан, бұл әлемдегі ең солтүстік ислам қасиетті саяхат орны болып табылады. 1867 жылы, Австро-Венгрия келісімінің нәтижесі ретінде, Эстергомның кардинал архиепископы Янош Симор осы жерде Австрия императоры Франц Иосиф I және оның әйелі Елизаветаны Венгрия королі ретінде қасиетті тәжбен таж кигізді. Бұл оқиға 1926 жылғы 26 наурызда және 1930 жылы қайталанды.