Кіріспе

Данияның бұрынғы викинг сақиналық бекіністерінің ең үлкені – Копенгагендегі Аггерсборг.

Аггерсборг Данияның бұрынғы викинг сақиналық бекіністерінің ең үлкені және Даниядағы ең ірі археологиялық орындардың бірі. Ол Лимфьордтың солтүстік жағында, Аггерсунд маңында орналасқан. Ол арықпен қоршалған дөңгелек қоршаудан тұрады. Төрт басты жол, крест тәрізді орналасқан, бекіністің ортасын қоршаудың сыртқы шеңберімен байланыстырады. Жолдар сыртқы қоршаудың астынан тоннельмен өткізілген, осылайша дөңгелек құрылым бұзылмаған күйде сақталды. Осы жерде көптеген археологиялық қазбалар жүргізіліп, бекіністің бастапқы құрылымы мен жоспары анықталды. Бұл қазбалар темір ғасыры мен викинг ғасырынан қалған көптеген заттарды да ашты. 2023 жылы Аггерсборг, Даниядағы тағы төрт сақиналық бекініспен бірге, ЮНЕСКО-ның Әлемдік мұра тізіміне енгізілді.

Тарих

Құрылысты мерзімдеу қиынға соқты, себебі сақина тәрізді қамал салынғанға дейін бұл жерде темір дәуіріндегі ауыл орналасқан. Археологиялық қазбалар көрсеткендей, бұл ауыл 8-ші ғасырдың соңында пайда болған. Ол 10-шы ғасырда қиратылып, қамал салу үшін жері тазартылған. Сақина тәрізді қамалдың өзі шамамен 980 жылы король Харольд Блутут және/немесе Суэйн Форкбардтың билік кезінде салынған деп саналады. Тарихи Даниядағы алты сақина тәрізді қамалдың бесеуі осы кезеңге жатады. Қамалдың нақты мақсаты әлі анықталған жоқ. Кейбір тарихшылар қамалдың басты қызметі 1000 жылдардың басында Англияны бағындырған Суэйн Форкбардтың әскерлері үшін казарма немесе жаттығу алаңы болған деген болжам айтады. Алайда, осы орынның дендрохронологиялық зерттеулері бұл теорияны жоққа шығарды. Көбінесе Аггерсборг және басқа да викингтердің сақина тәрізді қамалдары стратегиялық сауда орындарында және/немесе жаңа мемлекеттің әкімшілік бекеттеріндегі қорғаныс нысаналары ретінде салынған болуы мүмкін. Қазіргі Аггерсборг 1990 жылдарда қайта жаңартылған нұсқасы болып табылады және ол түпнұсқа қамалдан төмен орналасқан.

Археологиялық қалдықтар

20-шы ғасырдан бері бұл жерде бірнеше археологиялық қазба жұмыстары жүргізілді. Данияның Ұлттық мұражайы 1945 және 1954 жылдар аралығында осы жерде маңызды қазба жұмыстарын жүргізді. 1970 жылы және қайтадан 1990 жылы қосымша траншеялар зерттелді. Барлығы, бұл қазба жұмыстары 30 000-нан астам артефакт пен көптеген жануарлардың қалдықтарын табыс етті. Олар шамамен 13 000 м2 аумақты қамтыды және 19 500-ге жуық жеке ерекшеліктерді тіркеді. Бұл жерде табылған археологиялық заттардың көп санының ішінде импортталған қымбат бұйымдар да бар. Мысалдар: тау кристаллынан жасалған моншақтар және шыны құмыралардың бөліктері. Бұл жерде зақымдалған алтын сақина да табылды; оның көшірмесі Аггерсборг мұражайында көрсетілуде. Қазба жұмыстары темір дәуіріндегі ауылдан да артефакттарды ашты, ол осы жердегі сақиналы қамалға дейін салынған. Бұл артефакттарға әртүрлі тұрмыстық заттар кіреді: қыш ыдыстар, темір құралдар мен қару-жарақтар, зергерлік бұйымдар және монеталар. Кәсіби өнеркәсіптің өте аз іздері табылды, мысалы, металл өңдеудің немесе сүйек өңдеуден қалған қалдықтардың дәлелі. Бұл артефакттардың ішінде, негізінен Норвегиядан, сондай-ақ Батыс Еуропа мен Британ аралдарынан импортталған бірқатар заттар да болды. Осы заттарға сүйенсек, ауыл 8-ші ғасырдың соңында қоныстанған және 10-шы ғасырда қираған. Қамал тасталғаннан кейін ауыл қайтадан қоныстанбады, бірақ сол кезеңнен кейінгі артефакттар сайтқа жақын аумақтарда табылды. Сайттың сақиналы қамал құрылымы топырақ қоршауымен және ағаштан жасалған құрылымдар мен ғимараттардан тұратын мұқият жоспарланған дөңгелек дизайнымен сипатталады, олар аулаларға орналасқан. Археологтар сақиналы қамал 5000 адамдық гарнизонды ұстай алатынын, олар 48 ұзын үйге орналасқан деп есептейді. Әрбір квадрантта 12 үй орналасқан, барлығы солтүстік-оңтүстік немесе батыс-шығыс бағытында. Нақты үйлердің қалдықтары жоқ, бірақ қабырғалардың орналасқан жерінің дәлелі табылды. Жекелеген үйлер Камнин сандығындағы үй пішіндес реликтіде, сондай-ақ Англиядағы үй пішіндес қабір тастарында көрінетін формаға ұқсас болған деп саналады. Үйлер кеме пішінінде қисық шатырлар мен қабырғалары бар, ұзындығы 32,5 метр, ені 8,5 метр. Олар ұзындығы шамамен 19 метр болатын ұзын ішкі залға бөлінген, соңында кішігірім бөлмелер орналасқан. Бір Аггерсборг үйін салу үшін 66 үлкен емен ағашы қажет болды. Барлық құрылыс, үйлерді қоса алғанда, шамамен 5000 үлкен еменді пайдаланған.