Хельсинки маңындағы теңіз бекінісі

Кіріспе

Финляндияның Хельсинки қаласындағы теңіз бекінісі Суоменлинна (; 1918 жылға дейін Виапори, ), немесе Свеаборг – сегіз аралдан тұратын, оның алтауы нығайтылған теңіз бекінісі; ол Финляндияның астанасы Хельсинки қаласының оңтүстік-шығысында 4 шақырым қашықтықта орналасқан. Суоменлинна туристер мен жергілікті тұрғындар арасында танымал, олар оны көркем пикник орны ретінде пайдаланады. Алғашқыда Свеаборг (Шведтер сарайы) немесе фин тілінде сөйлейтін финдер арасында Виапори деп аталған, ол 1918 жылы патриоттық және ұлтшылдық себептермен Суоменлинна (Финляндия сарайы) деп өзгертілді, бірақ ол әлі де Швецияда және швед тілінде сөйлейтін финдер арасында бастапқы атымен белгілі. Стратегиялық географиялық орналасуының арқасында, ол кейде Солтүстік Гибралтар деп аталды. Швед тажы 1748 жылы Ресейдің экспансиясынан қорғану үшін бекініс құрылысын бастады. Нығайту жұмыстарына жауапкершілік Августин Эренсвардқа жүктелді. Бастиондық бекіністің бастапқы жоспары сол кездегі ең ірі әскери инженер Вобанның идеяларымен және тас аралдар тобына бейімделгенмен, жұлдыз тәрізді бекініс стилінің қағидаларына күшті әсер етті. Осындай бастиондық нығайтуларымен әйгілі Суоменлинна 1991 жылы ЮНЕСКО-ның дүниежүзілік мұрасы тізіміне енді. Фин соғысы кезінде Швеция 1808 жылдың 3 мамырында бекіністі Ресейге тапсырды, бұл 1809 жылы Ресей әскерлерінің Финляндияны басып алуына және соғыс аяқталғаннан кейін Финляндияның Ұлы Герцогтығының құрылуына жол ашты. Аралдар Бірінші дүниежүзілік соғыста Ресей Балтық флотының базасы ретінде пайдаланылды, 1915 жылы Ресейде Крепост Свеаборг құрылысы басталды. 1917 жылы Финляндия толық тәуелсіздігін жариялағаннан кейін Ресей әскерлері кетіп қалды. Содан кейін Финляндия Суоменлиннаны Қорғаныс министрлігі арқылы басқарды және 1973 жылы оның көп бөлігін азаматтық басқаруға берді.

География

Хельсинкидің Суоменлинна ауданы Хельсинки қаласының оңтүстік-шығысында орналасқан және сегіз аралдан тұрады. Бес арал көпірлермен немесе құмды тілшелермен байланысқан. Ленси Мустасаари (sv: Västersvartö) Пикку Мустасаариға (sv: Lilla Östersvartö) жалғасады, ол Изо Мустасаариға (sv: Stora Östersvartö) жалғасады, ол Сусисаариге (sv: Vargö) жалғасады, ал ол Ресей кезеңінде Сусилуотоға (sv: Vargskär) бөліп тұрған су арнасы толтырылып қосылған. Қорғаныстардың ең көп шоғырланған бұл арал Швеция құрылыс жүргізіп жатқан кезде Густавсвард (Патша Густавтың қылышы) (fi: Kustaanmiekka) деп аталды. Қалған үш арал – Сяркки (sv: Långören), Лонна (sv: Lonnan) және Порместаринлуодот (sv: Borgmästargrundet). Жер ауданының жалпы көлемі – Финляндияның стандартты почталық мекенжайлау жүйесінде (көше аты және үй нөмірі) қолданылатын тәртіптен өзгеше, Суоменлиннадағы мекенжайлар аралдың әріптік белгісінен және үй нөмірінен тұрады. Мысалы, C 83 – Изо Мустасааридағы (код C) 83-ші үй. Суоменлинна ауданының пошталық коды – 00190.

Өмірбаян

Ұлы Солтүстік соғысының басында Ресей Швецияның Ингриядағы әлсіздігін пайдаланып, Нева өзенінің маңындағы аймақты, сондай-ақ оны қорғау үшін салынған швед бекіністері – Ненен мен Нётеборгты басып алды. 1703 жылы Петр I Фин шығанағының ең шығыс бөлігінде өзінің жаңа астанасы – Санкт-Петербургті құрды. Ол Кронштадтқа жақын жерде теңіз базасын салған. Ресей көп ұзамай Балтық теңізінде теңіз күшіне ие болып, есепке алынарлық күшке айналды. Бұл жағдай сол уақытқа дейін Балтық теңізінде үстемдік құрған Швецияға қауіп төндірді. Бұл 1710 жылы Виборгты Ресей басып алу кезінде теңіз күштерін пайдалану арқылы нақтырақ көрінді. Карлскронадағы негізгі швед теңіз базасы 18 ғасырда Швецияның теңіз флотының жаңа қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін оңтүстікке қарай тым алыс болды, нәтижесінде швед кемелері көбінесе Финляндия жағалауына орыс кемелері мен әскерлері көктемгі науқандарын бастағаннан немесе аяқтағаннан кейін ғана жететін. Жағалау қорғанысының жетіспеушілігі 1713 жылдың көктемінде Хельсинкиге орыс әскерлерінің қонуымен және 1714 жылы шведтердің Ханко түбегін блокадалауға тырысқанының сәтсіз аяқталуымен айқын болды. Ұлы Солтүстік соғысының соңында швед жағалауына қарсы орыс теңіз науқаны фин жағалауын нығайту қажеттігін одан әрі көрсетті. Соғыс аяқталғаннан кейін Швецияда архипелаг флотын және Финляндиядағы операциялық базасын құру жоспарлары қолға алынды. Алайда, Sveaborg құрылысы 1741–1743 жылдардағы орыс-швед соғысының соңына дейін басталған жоқ. Хамина мен Лаппеенрантадағы бекіністер аяқталмай қалды, ал Хямеенлинна жабдықтау базасы ретінде салынып жатты. Қаржының жетіспеуі, Финляндияны қорғауға қаражат жұмсауға құлшынбауы және соғысқа дейін пайда болған Ресей Балтық теңізінен ығыстырылады деген сенім прогреске кедеріс келтірді. 1741–1743 жылдардағы орыс-швед соғысы, швед шабуылынан Ресейдің Финляндияны басып алуына айналған соғыс, Финляндиядағы бекіністерді дамытудың маңыздылығын тағы да көрсетті. Теңіз күштері үшін операциялық базаның болмауы швед теңіз флотының аймақта әрекет етуін қиындатты. Франция, Швециямен әскери одақ құрған Еуропаның басқа мемлекеттері де Ресейдегі жағдайға алаңдады. Ұзақ талқылардан кейін швед парламенті 1747 жылы Ресей шекарасын нығайту және Кронштадтқа қарсы Хельсинкиде теңіз базасын құруға шешім қабылдады. 1710–1772 жылдары өмір сүрген жас подполковник Аугустин Эренсвардқа қамалдарды жобалау және құрылыс жұмыстарын басқару міндеті жүктелді.

Early on in the Great Northern War, Russia took advantage of Swedish weakness in Ingria (sv: Ingermanland) and captured the area near the Neva River as well as the Swedish forts, Nyen and Nöteborg, built to protect it. In 1703, Peter the Great founded his new capital, Saint Petersburg, in that easternmost corner of the Gulf of Finland. In the approach to it he built the fortified naval base of Kronstadt. Russia soon became a maritime power and a force to be reckoned with in the Baltic Sea. The situation posed a threat to Sweden, which until that time had been the dominant power in the Baltic. This was visibly demonstrated by the use of naval forces in the Russian capture of Viborg in 1710. The main Swedish naval base at Karlskrona was too far to the south to meet Sweden's new needs for its navy in the 18th century, which often resulted in Swedish ships reaching the coast of Finland only after Russian ships and troops had either started or completed their spring campaigns. The lack of coastal defenses was keenly felt with Russian landings in Helsingfors in the spring of 1713 and the Swedish failure to blockade the Hanko Peninsula in 1714. A Russian naval campaign against the Swedish coast towards the end of the Great Northern War further outlined the need to develop Finnish coastal defenses. Immediately after the war ended the first plans were set in motion in Sweden to construct an archipelago fleet and a base of operations for it in Finland. However, nothing with regard to Sveaborg took place until the end of Russo Swedish War of 1741–1743. Fortifications were left unfinished at Hamina and Lappeenranta while Hämeenlinna was being built into a supply base. Lack of funds, unwillingness to devote funds for defending Finland, and the belief (arising just before the war) that Russia would be pushed away from the Baltic Sea were the main causes for the lack of progress. The following Russo Swedish War of 1741–1743, which quickly turned from a Swedish attack into a Russian occupation of Finland, again underlined the importance of developing fortifications in Finland. Lack of base of operations for naval forces made it difficult for the Swedish navy to operate in the area. Other European states were also concerned about developments regarding Russia, especially France, with whom Sweden had concluded a military alliance. After lengthy debate, the Swedish parliament decided in 1747 to both fortify the Russian frontier and establish a naval base at Helsingfors as a counter to Kronstadt. Augustin Ehrensvärd (1710–1772), a young lieutenant colonel, was given the responsibility of designing the fortresses and directing construction operations.

Құрылыс

Швеция 1748 жылдың қаңтарында қамалдар салуды бастады. Эренсвардтың жоспарында екі бекініс болды: Ловиса қаласына жақын орналасқан Свартольмдегі теңіз бекінісі және Хельсингфорста үлкен теңіз бекінісі мен әскери-теңіз базасы (Свеаборг). Эренсвардтың Свейборг жобасының екі негізгі аспектісі болды: бірнеше аралдағы бірнеше тәуелсіз бекіністер және кешеннің дәл ортасында кеме жасаушылық шеберхана. Арал бекінісінен басқа, құрлықтағы теңізге қараған бекіністер жаудың теңіз бекінісіне шабуыл жасауға қолайлы жағажайға қол жеткізе алмауын қамтамасыз етеді. Сонымен қатар, жоспар бойынша, швед армиясы мен швед флотының фин контингенті үшін оқ-дәрілерді сақтау көзделген. Ханко түбегін нығайту үшін қосымша жоспарлар жасалды, бірақ олар кейінге шегерілді. Құрылыс 1748 жылдың басында басталды, кеңейе берді және қыркүйек айында шамамен 2500 адам қамалдарды салумен айналысты. Бастапқыда сарбаздар бекіністердің жертөлерінде орналасты, ал офицерлер жалпы жоспардың барокколық қалалық композициясына енгізілген арнайы салынған пәтерлерде тұрды. Ең амбициялық жоспардың жартысы ғана аяқталды: Изо Мустасааридегі барокколық алаң, ішінара Париждегі Вендом алаңының үлгісімен салынған. Құрылыс жұмыстары барысында көптеген тұрғын үйлер салынды, олардың көпшілігі бекініс сызықтарының пішінін қайталады. Эренсвард және басқа офицерлер суретшілер болды, олар қамал салынып жатқандағы өмірді бейнелейтін майлы суреттер жасады, соның арқасында "қамал қалашығы" қауымдастығының жандылығы туралы әсер қалады. 1749 және 1750 жылдары ресейліктердің қайта-қайта жасаған қауіп-қатерлеріне байланысты, материктегі бекіністер есебінен аралдағы бекіністерге көбірек күш-жігер жұмсалды, соның нәтижесінде Финляндия жағалауындағы швед теңіз күштері үшін қауіпсіз база қамтамасыз етілді. Финляндиядағы әскери гарнизонды жұмыс күші ретінде пайдаланып, 1750 жылы 6000-нан астам жұмысшымен құрылыс жалғасты. Густавсвардтағы бекіністер 1751 жылы аяқталды, ал Варгодағы негізгі бекіністер 1754 жылы дайын болды. Қамал толыққанды жұмыс істесе де, аяқталмаған еді. Бұл жетістіктер құрылыс қарқынын баяулатпады және 1755 жылы Хельсингфорс сыртындағы бекіністерді салуға 7000 жұмысшы жұмылдырылды, ал қала сол кезде шамамен 2000 тұрғынмен қамтылған. Қаланың оңтүстігіндегі аралдардағы ауқымды бекініс жұмыстары оған жаңа және күтпеген маңыздылық сыйлады. Швецияның Жеті жылдық соғысқа қатысуы 1757 жылы құрылыс жұмыстарын тоқтатты, сонымен қатар Свеаборгтың қарқынды құрылыс кезеңінің аяқталуын білдірді. Бұл кезең швед тарихында "Еркіндік дәуірі" деп белгіленді, оның барысында патшалық парламенттік бақылауға түсті және екі саяси партияға – Шапкалар мен Каптарға бөлінді. Эренсвардты Шапкалар қолдады, сондықтан 1766 жылы Каптар билікке келген кезде ол қызметінен босатылды және оның орнына Каптардың жақтасы Кристофер Фалькенгрен тағайындалды. Алайда, 1769 жылы Шапкалар билікті қайта иеленген кезде Эренсвард Финляндиядағы швед архипелагы флотының, ресми түрде "армия флоты" (arméens flotta) басшысы болып қайта тағайындалды және Свеаборгқа оралды. Бірақ Эренсвард 1772 жылы қайтыс болғанға дейін бекіністерді салуда ешқандай прогресс болған жоқ. Қамалдың жағдайын жақсартуға бағытталған күш-жігер Якоб Магнус Спренгтпортеннің басшылығымен жалғасты, бірақ оның қызметі король Густав III-мен келіспеушіліктерге байланысты қысқартылды. Тағы да гарнизон азайтылды және 1776 жылы Свеаборгтің қолбасшысы қамалға орналастырылған артиллерияның оннан бір бөлігін де толықтыра алмайтынын хабарлады. Тіпті 1788 жылы орыс-швед соғысы басталған кезде Свеаборг толық емес күйде қалды. 1760 жылдары Свеаборгта швед архипелагы флоты үшін кемелер салуға арналған нысандар салынды. 1764 жылы мұнда алғашқы үш архипелаг фрегаты суға түсірілді. Бекіністер мен кемелерді салуға қоса, Эренсвард 1770 жылы Свеаборгта өз қаражаты есебінен теңіз офицерлерін даярлауды бастады. 1779 жылға дейін мұнда әскери-теңіз мектебі ресми түрде құрылды.

Sweden started building the fortresses in January 1748. Ehrensvärd's plan contained two fortifications: a sea fortress at Svartholm near the small town of Lovisa, and a larger sea fortress and naval base (Sveaborg) at Helsingfors. There were two main aspects to Ehrensvärd's design for Sveaborg: a series of independent fortifications across several linked islands and, at the very heart of the complex, a navy dockyard. In addition to the island fortress itself, seafacing fortifications on the mainland would ensure that an enemy could not acquire a beach head from which to stage attacks on the sea fort. The plan was also to stock munitions for the whole Finnish contingent of the Swedish Army and Royal Swedish Navy there. Additional plans were made for fortifying the Hanko Peninsula, but these were postponed. Construction started in early 1748 kept expanding, and by September there were around 2,500 men building the fortresses. Initially the soldiers were housed in the vaults of the fortifications, while the officers had specially built quarters integrated into the baroque cityscape composition of the overall plan. The most ambitious plan was left only half completed: a baroque square on Iso Mustasaari partly based on the model of Place Vendôme in Paris. As the construction work progressed, more residential buildings were built, many following the shape of the fortification lines. Ehrensvärd and some of the other officers were keen artists who made oil paintings presenting a view of life in the fortress during its construction, and giving the impression of a lively "fortress town" community. Due to repeated Russian threats in 1749 and 1750, more effort was placed on the island fortifications at the expense of those on the mainland, so that a safe base of operations could be secured for the Swedish naval units along the Finnish coast. Using the military garrisoned in Finland as the workforce, construction continued with over 6,000 workers in 1750. Fortifications at Gustavssvärd were completed in 1751 and the main fortifications on Vargö were ready in 1754. The fortress was fully operational though unfinished. These accomplishments did not reduce the pace of construction and in 1755 there were 7,000 workers constructing the fortifications outside of Helsingfors which at the time had around 2,000 residents. The substantial fortification work on the islands south of the town brought it a new and unexpected importance. Swedish participation to the Seven Years' War halted the construction efforts in 1757, which also marked the end of the rapid construction phase of Sveaborg. This period in Swedish history was known as the Age of Liberty, during which the kingdom was under increased parliamentary control, divided into two political parties, the Hats and the Caps. Ehrensvärd had been supported by the Hats, so when the Caps rose to power in 1766 he was relieved of his post and replaced with ardent Caps supporter Christopher Falkengréen. However, after 1769 when the Hats regained power, Ehrensvärd was again placed in command of the Swedish archipelago fleet in Finland, officially the arméens flotta ("fleet of the army"), and returned to Sveaborg. But additional progress had not been made on the fortifications when Ehrensvärd died in 1772. Efforts to improve the fortress continued under Jacob Magnus Sprengtporten, but his tenure was cut short by disagreements with King Gustav III. Once again efforts slowed down as garrisons were reduced, and in 1776 Sveaborg's commander reported that he could not even man one tenth of the artillery placed in the fort. Even at the start of the Russo Swedish War in 1788 Sveaborg remained in an incomplete state. Facilities for constructing ships for the Swedish archipelago fleet were built at Sveaborg in the 1760s. In 1764 the first three archipelago frigates were launched from there. In addition to the construction of the fortifications and ships, naval officer training was started by Ehrensvärd at his own expense at Sveaborg in 1770. It took until 1779 before a naval military school was formally founded there.

Қызмет

Свеаборг швед архипелаг флотының қажеттіліктеріне сәйкес салынды және жарақтандырылды, сондықтан Хогланд шайқасынан кейін швед әскери-теңіз күштерін жөндеуге және қайта жабдықтауға мүмкіндік болмады. Свеаборгта, әсіресе науқастар мен жарақат алғандарды күтуге арналған жайларда, құрал-жабдықтардың жетіспеушілігі де байқалды. Ресейдің Свеаборгтың сыртындағы суларды бақылауы швед әскери-теңіз күштерін Свеаборгқа блокадалап тастады. Хангодан өтетін жағалау теңіз жолын кесіп, ресейліктер Швециядан Свеаборгқа тасымалданатын жабдықтың жолын тосқан. Швед флоты 20 қарашада Балтық теңізі қатты мұзға аунағандықтан, кейбір кемелерді қозғалту үшін мұзды аралап ашу қажет болды, соңында Карлскронадағы базасына қарай бет алды. Флот Свеаборгта қыстай алмады, себебі кемелерді жабдықтау үшін қажетті құрал-жабдықтар мен материалдар жетіспеді. 1788 жылдың соңы мен 1789 жылдың басында Швецияға қарай ашылған жолдарды ресейлік кемелер Порккала мүйісінде блокада құрып, Свеаборгтан Швецияға байланысты жолды үзіп тастады. Соғыс кезінде Свеаборг архипелаг флотының кемелерді салу және жабдықтау үшін ең маңызды орны болды. Дегенмен, барлық күш-жігерге қарамастан, соғыстың соңына дейін бірнеше кеме Свеаборгта аяқталмай қалды. Свеаборгтың маңыздылығы орыстардың назарынан тыс қалған жоқ, олардың 1790 жылға арналған кең ауқымды жоспарында Свеаборгты теңіз және құрлықтан қоршау көзделген. Александр I мен Наполеон арасындағы келісімге сәйкес Ресей Швецияға қарсы әскери жорық ұйымдастырып, 1808 жылы Финляндияны басып алды. Орыс әскері 1808 жылдың басында Хельсинкині оңай басып алып, бекініске бомбалауды бастады. Бекіністің командирі Карл Олоф Кронштедт атысты тоқтату туралы келіссөздер жүргізді. Мамыр айына дейін швед күштері келмегендіктен, 7000-ге жуық сарбазы бар Свеаборг капитуляциялады. Кронштедттың осы әрекеттерінің нақты себептері әлі де толыққанды түсініксіз, бірақ жағдайдың үмітсіздігі, орыстардың психологиялық соғысы, ықпалды кеңесшілердің (мүмкін) пара алуы, бекіністегі бейбіт тұрғындардың өміріне қауіп төнуі, оқ-дәрінің жетіспеуі және географиялық оқшаулану капитуляцияның ықтимал себептері болуы мүмкін. 1809 жылғы Фредрикshamн шарттары бойынша Швеция Финляндияның шығыс аумағынан бас тарды, ал Ресей империясының басқаруымен автономиялы Финляндия Ұлы Герцогтығы құрылды. Осылайша, фин тарихында жеті ғасырға созылған швед кезеңі аяқталды.

Sveaborg was formed and stocked according to the needs of the Swedish archipelago fleet and thus was unable to repair and refit the Swedish battlefleet after the battle of Hogland. Facilities were also found lacking at Sveaborg, especially in the areas intended for taking care of the sick and wounded. Russian control of the waters outside of Sveaborg practically blockaded the Swedish battlefleet to Sveaborg. By cutting the coastal sea route past Hangö, Russians prevented supplies from being shipped from Sweden to Sveaborg. The Swedish fleet finally managed to set sail for its base at Karlskrona on 20 November when the Baltic Sea had already frozen severely enough that ice had to be sawed open before some ships could move. The fleet could not overwinter at Sveaborg since it lacked the facilities and supplies for fitting the ships. While the route to Sweden was open again in late 1788 and in early 1789, Russian ships cut the connection from Sveaborg to Sweden by forming a blockade at Porkkala cape. Sveaborg was the most important location for archipelago fleet's ship construction and fitting during the war. Even so, and despite efforts, several ships remained unfinished at Sveaborg until the end of the war. The importance of Sveaborg did not escape the Russians whose broad operational plan for 1790 included a siege of Sveaborg both from sea and land. Following a pact between Alexander I and Napoleon, Russia launched a campaign against Sweden and occupied Finland in 1808. The Russians easily took Helsingfors in early 1808 and began bombarding the fortress. Its commander, Carl Olof Cronstedt, negotiated a cease fire. When no Swedish reinforcements had arrived by May, Sveaborg, with almost 7,000 men, surrendered. The reasons for Cronstedt's actions remain somewhat unclear; but the hopeless situation, psychological warfare by the Russians, some (possibly) bribed advisors, fear for the lives of a large civilian population, lack of gunpowder, and their physical isolation are some likely causes for the surrender. By the Treaty of Fredrikshamn in 1809, Sweden ceded its eastern territory of Finland and Grand Duchy of Finland was established, an autonomous state ruled by the Russian Empire. The Swedish period in Finnish history, which had lasted some seven centuries, came to an end.

Ресей билігі кезінде

Қалдықты басып алғаннан кейін, ресейліктер кең ауқымды құрылыс бағдарламасын бастады, негізінен қосымша казармалар салып, кемежайды кеңейтіп, бекініс желілерін нығайтты. Билік ауысудан кейінгі ұзақ бейбітшілік 1853–56 жылдардағы Қырым соғысымен үзілісті. Француз-британ-осман одағы Ресеймен екі майданда соғысуға шешім қабылдады және Балтық теңізіне англо-француз флотын жіберді. Аланд соғысы кезінде екі жаз бойы флот Фин жағалауындағы қалалар мен бекіністерді атқылады. 1855 жылдың 9-10 тамызында Ричард Сондерс Дундас пен Шарль Пено басқарған күштер Свейборг (содан кейін Виапори деп те аталған) қамалын 47 сағат бойы атқылады, қамал көп зақымданып, бірақ орыс артиллериясын жоя алмады. Атыстан кейін англо-француз флоты жағалауға әскер жібермей, Кронштадтқа бет бұрды. Қырым соғысынан кейін Свейборгте кең ауқымды қалпына келтіру жұмыстары басталды. Аралдардың батыс және оңтүстік жағында артиллериялық орналасқан жерлермен жаңа топырақ үйінділері салынды. Свейборгті және Фин шығанағын қаруландырудың келесі кезеңі Бірінші дүниежүзілік соғысқа дайындық кезінде болды. Қамалды және оны қоршаған аралдар Санкт-Петербургті қорғауға арналған «Петр Великийдің теңіз бекінісінің» бір бөлігіне айналды.

Финляндияның меншігі

1917 жылы Ресей революциясынан кейін қамал толық тәуелсіз Финляндияның меншігіне өтті. Финляндия азамат соғысынан кейін аралда тұтқын лагері құрылды. Қамал ұлтшылдық толқынының бір бөлігі ретінде ресми түрде Суоменлинна (Финляндия қамалы) деп аталды. Әскери база ретінде бұрынғыдай қажеттілігін жойған Суоменлинна 1973 жылы азаматтық басқаруға берілді. Осы ерекше кешенді басқару үшін тәуелсіз мемлекеттік орган – Суоменлинна басқару органы құрылды. Сол кезде оның фин тіліндегі атауына қатысты пікірталас болды, кейбіреулер ескі Виапори атауын қайтаруды ұсынды, бірақ жаңа атау сақталды. Соңғы онжылдықтарда аралдардағы әскери күштер күрт азайтылды. Суоменлинна гарнизонында Финляндия теңіз күштерінің әскери академиясы орналасқан. Суоменлинна әлі де соғыс туын немесе Финляндияның үшбұрышты мемлекеттік туын көтеріп тұр.

Қазіргі күн

Бүгінде Суоменлинна Хельсинкидегі ең танымал туристік орындардың бірі және қала тұрғындары үшін танымал пикник орны. 2009 жылы Суоменлиннаға 713 000 адам келді, олардың көп бөлігі мамыр мен қыркүйек айлары аралығында келді. Аралда бірнеше мұражайлар, сондай-ақ соңғы аман қалған фин суасты кемесі – Vesikko бар. Аралдарда шамамен 900 тұрақты тұрғын және 350 адам жыл бойы жұмыс істейді. Суоменлиннада күзетілмейтін еңбекпен түзету колониясы бар, ондағы сотталғандар бекіністерді күтіп-ұстау және қайта құру жұмыстарына қатысады. Колонияға тек бақылаудағы заттарды пайдаланбайтынына уәде берген ерікті сотталғандар ғана қабылданады. Жалпы жұртшылық үшін Суоменлиннаға жыл бойы паромдар қатынайды, ал 1982 жылы жылыту, су және электр энергиясын жеткізуге арналған туннель салынды. 1990 жылдардың басында туннель төтенше жағдайларда да пайдалану үшін қайта жабдықталды. Суоменлинна авангардтық мәдениет орталығы ретінде танымал. 1980 жылдардың ортасында аралда Солтүстік елдерінің өнер орталығы құрылды. Бірнеше ғимарат суретшілер студияларына айналдырылды, олар әкімшілік тарапынан қолжетімді бағамен жалға беріледі. Жаз айларында балаларға арналған өнер мектебі жұмыс істейді. Суоменлинна жазғы театрының қойылымдары көрермендерге толы залдарды жинайды. 2015 жылдың 2-6 қыркүйегі аралығында Финляндия поштасы Хельсинки мен Суоменлинна арасында посылкаларды жеткізу үшін дрондарды сынақтан өткізді. Посылкалардың салмағы 2 килограмнан аспады, ал ұшулар пилоттың бақылауында болды.

Уақыт шкаласы

1748: Sveaborg (Svea/Швеция бекінісі) құрылысын салу Августин Эренсвардтың басшылығымен басталады, кейіннен 1918 жылы Suomenlinna (Финляндия бекінісі) деп аталады. 1808: Фин соғысы кезінде Швеаборг қарсылықсыз Ресейге берілді. 1809: Фредрикshamн келісімшарты: Финляндия Ресейдің құрамына кіреді. 1855: Қырым соғысы: Англия-Франция флоты Суоменлиннаны бомбалады, ол үлкен зардаптарға әкелді. 1906: Виапори көтерілісі: Ресей әскерлері патшаны құлатуды жоспарлады. 1914–1917: Хельсинки төңірегінде Krepost Sveaborg деп аталатын құрлық және теңіз бекіністерінің жүйесі салынды. 1917: Ресей революциясынан кейін Финляндия тәуелсіздік алды. 1918: Суоменлинна фин тілінде бекіністің ресми атауы болды, ал швед тілінде Sveaborg деп сақталды. Финляндия азамат соғысынан кейін Суоменлиннада қызыл көтерілісшілердің тұтқын лагері орналастырылды. 1921: Valtion lentokonetehdas (Мемлекеттік ұшақ фабрикасы) Финляндия Әскери-әуе күштері үшін Суоменлиннада ұшақтар мен қуатты мұз шаналарын жасауды бастады. 1936 жылы фабрика Тампереге көшірілді. 1973: Суоменлинна азаматтық басқару аймағына айналды. 1991: Суоменлинна ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне енді.

Әдебиетте

Фин-швед ақыны Йохан Людвиг Рунеберг "Свеаборг" атты өлеңін жазды, бұл оның "Сталь епархиясының әңгімелері" эпосын құрайтын 35 қысқа өлеңнің бірі. Ол бекініс туралы келесі екі тармақты қамтиды, олар "Густавтың қылышы" (Gustavssvärd) бастионы мен оның қаруларына сілтеме жасайды:

Свеаборг сондай-ақ Гунар Веннербергтің 1849 жылғы әнұранының мәтінінде, "O Gud, som styrer folkens öden" ("О, халықтардың тағдырын басқаратын Құдай") деп аталатынында да еске алынады, онда Швецияның "ғасырлар бойғы бостандығы" "көңілсіз қауіптерде біздің қорғанысымыз, әрбір қайғыдағы жұбанышымыз, гегемон күштерінен қорғанысымыз және Свеаборгтан да күшті" деп сипатталған. Бұл сөздер Швеция Финляндияны Ресейге өткізгеннен кейін қырық жыл өткен соң жазылғандықтан, Свеаборгты салыстыру ретінде қолданудың тарихи мәні бар. Джордж Р. Р. Мартин студент кезінде Виапоридің тапсырылуы туралы "Қорған" атты қысқа әңгіме жазды. Ол 2007 жылы "Дреймсонгс" атты әңгімелер жинағында жарияланды.