Кіріспе

Адиши Ізгі хабары (Адиши Төрт Ізгі хабары) – Грузияның маңызды ерте ортағасырлық Ізгі хабары кітабы. Грузин тіліндегі Ізгі хабарының ең көне сақталған қолжазбасы болып табылады. Оны 897 жылы Михаэли Кларджети княздығының оңтүстік-батысындағы Шатберди монастырында (қазіргі Түркияның солтүстік-шығысында орналасқан) жасаған, ал кейіннен қауіптен сақтап қалу үшін алынып, таулы Сванетиядағы шалғай Адиши ауылына жеткізілген. Қолжазбаның алғашқы бес жапырағы (30 x 25 см) безендірілген. Бұл қолжазбаны алғаш рет 1916 жылы көрнекті грузин ғалымы Эквтиме Такайшвили жариялаған. Оны грузин және халықаралық ғалымдар, мысалы, Гарвард университетінің Роберт Пирпонт Блейкі кеңінен зерттеген. Қазіргі кезде қолжазба Грузиядағы Местиа этнографиялық мұражайында сақтаулы.

Мәтін

Онда Гетсиманидегі Мәсіхтің азап шегуі (Лұқа 22:43–44), зына жасаған әйел туралы айтылған бөлім (Жохан 7:53–8:11), Марк Евангелиясының кеңейтілген соңы (Марк 16:9–20), Бетсаида көліндегі суды қозғаған періште туралы дәстүр (Жохан 5:4), Исаға дұға ету қажеттігі (Жохан 14:14), егістегі екі адам туралы парабола (Лұқа 17:36), Исаның тыңдаушыларына жасаған ескертуі (Марк 7:16), Исаның күнәлі аяқтарды кесу туралы сөзі (Марк 9:44, 46), Исаның басқалардың күнәларын кешіруге шақыруы (Марк 11:26), Исаның дұғасыз және оразасыз жүрген адамдар туралы айтқаны (Маттай 17:21), және Исаның дінбасылар мен парызшыларды айыптаған сөздерінің бірі (Маттай 23:14) жоқ. Осылайша, бұл тармақтардың алынып тасталғанына ең ерте грузин куәлігін көрсетеді. Бұл Евангелияда қызықты айырмашылықтар да бар. Мысалы, Маттай 19:24 және Марк 10:25-те дәстүрлі «түйе» орнына «арқан» деп жазылған.

Анықтамалар және қосымша оқу

Блейк, Роберт П. Адиш Евангелиясынан Матай Ізгі хабарының көне грузин нұсқасы, Опиза және Тбет Евангелияларының нұсқаларымен. Латын аудармасымен бірге жарияланған [1933] (patrologia orientalis, 24/1). Turnhout: Brepols, 1976, 167 б. Дэвид Маршалл Ланг, Грузин Жаңа өсиеті бойынша жақындағы зерттеулер. Лондон университетінің Шығыс және Африка зерттеулері мектебінің бюллетені, 19 том, 1 нөмір (1957), 82–93 бб. Акаки Шанидзе, Грузин тіліндегі үш Шатберд қолжазбасы бойынша Грузин Евангелиясының екі ескі редакциясы (897, 936 және 973 жж.) [грузин тілінде]; (Ескі грузин тілінің ескерткіштері, II. Тбилиси: Ғылым академиясы, 1945), 62 б.