Кіріспе

Португалиядағы саяси партия. Демократиялық партия (Partido Democrático, pɐɾˈtiðu ðɨmuˈkɾatiku), ресми түрде Португалия Республикалық партиясы (Partido Republicano Português pɐɾˈtiðu ʁɛpuβliˈkɐnu puɾtuˈɣeʃ) – Португалияның Бірінші Республикасы кезеңіндегі орталық-солшыл саяси партия. Бұл партия сонымен қатар 1910 жылы Португалияның Бірінші Республикасын құруға себеп болған революцияның бастамашысы – түпнұсқа Португалия Республикалық партиясының мұрагері деп өзін жариялаған. "Демократиялық партия" деген атау партияның ресми атауы емес, себебі Португалия Республикалық партиясы ешқашан таратылмаған. Дегенмен, партия іс жүзінде өзгеше болды, сондықтан бұрынғы Португалия Республикалық партиясына (PRP) жатқан басқа партиялар Афонсо Коста – Демократиялық партияның алғашқы басшысы, Португалия Республикалық партиясының жалғасы екенін дәлелдеуге қарсылық білдіру үшін осы жаңа атауды қолданды. Демократиялық партия мүшелеріне Афонсо Костаның атымен аталатын Афонсистер сияқты басқа да есімдер берілді.

Тарих

1912 жылы ақпанда Эволюционисттер мен Юнионисттер Португалия Республикалық партиясынан бөлініп шыққанда, Демократиялық партия өзін осы партияның мұрагері деп жариялады. Көп ұзамай ол сайлау және үгіт-насихат құрылымын бақылады, бұл Бірінші Республика кезінде Демократиялық партияның үстемдігіне әсер ететін фактор болды. Бірінші Республика кезінде Афонсо Коста басқарған Демократиялық партия, монархиялық және республикалық сипаттағы бірнеше төңкеріс әрекеттеріне қарамастан билікті ұстап тұруға қол жеткізді. Кейбір төңкерістер ішінара сәтті болғанымен (Солтүстік монархиясы, Пимента де Кастро, Сидонио Паис), Демократиялық партия үнемі билікті сақтап қалуға тырысты. Португалия қатысқан Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде партия соғыс мәселелеріне қарсы тұру үшін Эволюционист партиясымен «Киелі одақ» деп аталатын коалициялық үкімет құрды. Соғыстан кейін наразылық күшейіп, одақ таратылды. Сидонио осы мүмкіндікті пайдаланып, өзінің Ұлттық Республикалық партиясының диктаторлық үкіметін орнатты. Сидонио Паис 1918 жылдың 14 желтоқсанында қаза табады. 1919 жылға қарай Демократиялық партия қайтадан билікке оралды. 1919 жылдан кейін Афонсо Коста Паризде болғандықтан партияны Антонио Мария да Силва басқарды. Партияның одан әрі дамуында саяси, халықтық және кәсіби одақтық оппозиция тұрақты наразылық атмосферасын құрады. Сонымен қатар, партиядан Демократиялық солшыл Республикалық партия және Реформашыл партия құрылды, екеуі де солшыл бағытта болды.

Республикамен қарым-қатынастар

Бірінші Республиканың Демократиялық партиямен байланысы соншалықты тығыз болды, өйткені 1911 және 1926 жылдар аралығында партия барлық саяси өмірге басымдық танытты, Марсело Ребело де Соуза оны "басым партиясы бар көп партиялық жүйе" деп сипаттады, ал тарихшы Фернандо Росас оны "саяси монополия" және "демократиялық диктатура" деп атады.