1219 жылғы Линданиссе шайқасы және Дания туының аңызы
Battle of Lyndanisse
Ливонскій крестовый поход 1219ж: Битва при Линданиссе, победа Дании над эстонцами, основание Таллина и легенда о датском флаге Даннеброг. История Эстонии.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ливон крест жорығы кезінде 1219 жылғы шайқас
1219 battle during the Livonian Crusade
Линданисе шайқасы немесе Линданисе шайқасы 1219 жылдың 15 маусымында Солтүстік крест жорықтары барысында Дания Корольдігінің әскерлері мен жергілікті христиан емес эстондықтар арасында өтті. Данияның Реваль (қазіргі Таллин, Эстония) қаласының орнында болған шайқастағы жеңісі Дания королі Вальдемар II-ге солтүстік Эстония аумағын иеленуге көмектесті, өйткені оның Эстонияға жасаған крест жорығы Рим папасының шақыруына жауап ретінде жүзеге асырылды. 1219 жылғы Линданисе шайқасы бүгінге дейін, әсіресе даниялықтар мен эстондықтар арасында кеңінен танымал, себебі оған алғашқы даниялық ту – Даннеброг туралы танымал аңыз байланысты. Аңыз бойынша, ту шайқас даниялық крестоносцы жергілікті бұтқа табынушыларға жеңіліп бара жатқанда, көктен құлап, құдайдың көмегімен келген деп есептеледі.
The Battle of Lyndanisse or Lindanise was fought on 15 June 1219 during the Northern Crusades, between the forces of the invading Kingdom of Denmark and the local non Christian Estonians. The Danish victory in the battle, at the site of the later Hanseatic city of Reval (now Tallinn, Estonia) helped King Valdemar II of Denmark to subsequently claim the territory of northern Estonia as his participation in the crusade into Estonia had been undertaken in response to calls from the Pope. The 1219 Battle of Lyndanisse is still well known to this day, especially amongst Danes and Estonians, because of a popular legend about the first ever Danish flag, the Dannebrog, which allegedly fell from the sky, as an apparently helpful divine intervention, just when the Danish Crusaders were about to lose the battle to the local pagans.
Шайқас
1219 жылдың маусым айының басында Вальдемар II, Лунд архиепискобы Андерс Сунсен, епископ Теодерих фон Трейден және оның вассалдары Нордалбинг графы Альберт пен Рюгеннің Вицлав I-імен бірге Ревалия провинциясына келді. Крестонос әскері Линданизеде лагерь құрып, Каструм Данорум деп аталған қамал салды (жергілікті эстондықтар кейіннен оны «Тани Ллинна», яғни «Дания қамалы» деп атағандығы туралы халық арасында кең тараған аңыз бар, кейін ол Таллин деп қысқартылды). Эстондықтар бірнеше өкіл жіберді, бірақ олар тек уақытты кешіктіру үшін жасады, даниялықтармен шайқасуға жеткілікті әскер жинап алуға тырысты. 1219 жылдың 15 маусымында эстондықтар кешкі астан кейін қамал маңында даниялықтарға шабуыл жасады. Олар бес бағыттан бірдей шабуылдап, крестонос әскерін толығымен алаңдатып, олардың барлық жаққа қашуына себеп болды. Эстондықтар епископ Теодерих фон Трейденді патша деп ойлап өлтірді. Даниялықтарды олардың венд вассалдары құтқарып қалды, Вицлав эстондықтардың шабуылын тоқтатып, жылдам қарсы шабуыл ұйымдастырды. Бұл крестонос әскеріне қайта жиналуға уақыт берді, ал эстондықтар жеңіліске ұшырады.
Valdemar II, along with Archbishop Anders Sunesen of Lund, Bishop Theoderich von Treyden, and his vassals Count Albert of Nordalbingia and Vitslav I of Rügen, sailed to the northern Estonian province of Revalia at the beginning of June 1219. The crusading army camped at Lindanise and built a castle there, named Castrum Danorum (which, according to an unattested urban legend, the indigenous Estonians thereafter started to call Taani linna, meaning "Danish castle", shortened later to Tallinn). The Estonians sent several negotiators, but they were only playing for time as they assembled an army large enough to fight the Danes. On 15 June 1219, the Estonians attacked the Danes near the castle, right after supper time. They advanced from five different directions and completely surprised the crusaders, who fled in all directions. Bishop Theoderich von Treyden was killed by the Estonians, who thought he was the king. The Danes were saved by their Wendish vassals, as Witslaw led a quick counterattack which stopped the Estonian advance. This gave the crusaders time to regroup, and the Estonians were routed.
Данеброгпен байланысы
Дәстүр бойынша, Дания туы 15 маусымда 1219 жылы Линданис шайқасында пайда болған. Аңыз бойынша, шайқас кезінде, даниялықтар қиын жағдайда қалғанда, Даннеброг аспаннан құлап, оларға жаңа үміт сыйлады. Эстониялықтар Дания бекінісіне шабуыл жасағанда, даниялықтар ауыр күйзеліске түсті. Лунд архиепископы Андерс Сунсен аспанға қолдарын көтеріп дұға етті, ал қорғаушылар оның қолы көтеріліп тұрғанша қарсы тұрды. Архиепископ Сунсен шаршаған соң, қолын түсіруге мәжбүр болды, даниялықтардың жеңілісіне аз қалды. Содан кейін аспаннан ақ крестпен қызыл ту құлап, даниялықтарға жеңіс сыйлады. Бұл оқиға 16 ғасырдың басындағы екі әртүрлі нұсқаға негізделген, олардың екеуі де одан да ертерек дереккөздерге сүйенеді. Аңыз бойынша, Дания ұрыс барысында ұлттық туын, Даннеброгты алған. Бұл аңыз Gesta Danorum еңбегінің соңғы үш кітабында (14, 16) айтылады, онда Балтық теңізінің оңтүстік жағалауындағы Данияның жаулаулары және Солтүстік крест жорықтары сипатталған. Gesta Danorum еңбегінің бір басылымын Дания дін қызметкері Кристиерн Педерсен өңдеп, 15 наурыз 1514 жылы Джодокус Бадиус жариялаған. Бұл ертерек дереккөз Даннеброгтың 1208 жылы Ливониядағы шайқаста пайда болғанын көрсетеді. Алайда, францискандық монах Педер Олсен (шамамен 1527 жылы) оны 1219 жыл деп түзетеді. Аңыз Линданис шайқасымен байланыстырылды. Даннеброг туралы аңыз Солтүстік крест жорықтарынан бастау алады, себебі ақ крестпен қызыл ту крестшілердің символы ретінде пайда болған.
Tradition has maintained that the Danish flag appeared at the Battle of Lyndanisse on 15 June 1219. Legend holds that during the battle, in the Danes' hour of need, the Dannebrog fell from the sky and gave them renewed hope. As the Estonians attacked the Danish stronghold, the Danes were hard pressed. Anders Sunesen, the Archbishop of Lund, raised his hands to the sky in prayer, and the defenders held tight as long as his hands were raised. As Archbishop Sunesen became exhausted, he eventually had to lower his arms, and the Estonians were on the verge of victory. Then, a red flag with a white cross fell from the sky, and gave the Danes the victory. This account builds on two different versions from the early 16th century, both based on an even older source. According to legend, Denmark received its national flag, the Dannebrog, during the battle. This legend is mentioned in the last three books (14 16) of the Gesta Danorum, which describe Danish conquests on the south shore of the Baltic Sea and the Northern Crusades. An edition of the Gesta Danorum was edited by Danish priest Christiern Pedersen, and published by Jodocus Badius on 15 March 1514. This older source set the emergence of Dannebrog as a battle in Livonia in 1208. But the Franciscan friar Peder Olsen (c. 1527) rectified the year as 1219. The legend became affixed to the Battle of Lindanise. The legend of Dannebrog as originating in the Northern Crusades holds true, as the red flag with a white cross originated as a crusader symbol.