Кіріспе

Сақтандыру наразылықтарында пайдаланылған сиыр

Турра Ку (дорик тілінде "Турриф сиыры") – ХХ ғасырдың басында Шотландияның солтүстік-шығысындағы Абердиншир қаласының Турриф ауданына жақын жерде өмір сүрген ақ түсті Айршир және қысқа мүйізді сиырдың буданы. Сиыр оның иесінің, жергілікті халықтың қолдауымен, салықтар мен міндетті ұлттық сақтандыру мәселесінде үкіметпен болған даудан кейін танымал болды.

Өмірбаян

1910-шы жылдардағы либералдық үкімет кезінде қаржы министрі Дэвид Ллойд Джордж 16 мен 70 жас аралығындағы барлық жұмысшылар үшін Ұлттық сақтандыру жарналарын (жұмыс беруші төлейтін) міндетті ететін жүйені енгізді. Бұл 1911 жылғы Ұлттық сақтандыру туралы заң арқылы бекітілді және Тюрифке жақын жердегі фермерлердің арасында наразылық тудырды. Олар өз жарналарының тым жоғары екенін айтты; сондай-ақ, өнеркәсіптік жұмысшылар сияқты ауруға байланысты жұмыстан жиі қалу мүмкіндігі болмағандықтан, пайдаланбас мүмкін қызмет үшін төлеу әділетсіздік екенін мәлімдеді. Тюрифте Джонстон мен Патерсон сауда алаңында халық наразылығы өтті, ал Лендрум фермері Роберт Патерсон өз қызметкерлерінің сақтандыру карточкаларын мөрлеуден бас тартты. Патерсонға Ұлттық сақтандыру туралы заң бойынша айып тағылып, 15 фунт стерлинг айыппұл төлеуге және ұлттық сақтандыру жарналарын толық төлемеуге үкім шығарылды. Патерсон айыппұл төледі, бірақ берешекті өтеуден бас тартты, нәтижесінде 1913 жылғы 13 қарашада Тюриф шериф офицері Джордж Кит Патерсонның фермасынан мүлікті тәркілеу туралы бұйрық берді. Дегенмен, бұл күткеннен қиын болды, себебі офицерлер жергілікті көмексіз мүлікті жылжыта алмады, ал жергілікті тұрғындар наразылық ретінде көмектесуден бас тартты.

Сиыр

Шериф офицері Джордж Кит оңай жылжытылатын жалғыз мүлікті – Патерсонның ақ сүт сиырын тәркіледі. Ол 9 желтоқсанда Тюрифте сатылатын болды, бірақ кешігуге себеп Тюрифтегі екі ауыл шаруашылығы сауда орталығының Патерсонды қолдауы және сатудан бас тартуы болды. Сондықтан арнайы лицензия алу қажет болды. Белгіленген күні сиыр Патерсонның шаруашылығынан алынып, Тюрифке жаяу жетеледі. Тюриф тұрғындары ауыл алаңында байланған сиырды тауып алды. Ол ленталармен безендірілген, үстіне Ллойд Джорджтың Уэльсте туғанына сілтеме жасайтын «Лендрум – Ликске» деген жазу жазылған. Бұл шериф офицерінің және үкіметтің қарсыласы фермерлерге қарсы жеңісін көрсетеді. Сиыр аукционға қойылды. Жауап – дерлік көтеріліс болды, 100-ге жуық адам шериф офицерлерін шіріген жемістермен және күлмен лақтырды. Дүрлік-көтерілісте сиыр өзі де қолынан босап қашып кетіп, кейін жақын жердегі сарайдан табылды. Патерсонды қоса алғанда, сегіз шаруа жұмысшысы Абердинде тәртіпсіздік жасады деген айыппен сотқа тартылды, бірақ барлығы «дәлелденбеді» деген үкім шығып ақталды. Соңында сиыр Абердинге апарылып, фермер Александр Крейгке 7 фунтқа сатылды. Бірақ Брайони Миллер, жергілікті қыз және Патерсонның шаруасы Джон Миллердің әйелі, оның көмегімен жергілікті тұрғындарды жинап, сиырды Лендрумға қайта сатып алды. 1914 жылғы 20 қаңтарда Патерсонға сиырды қайтару – үлкен қоғамдық оқиға болды. Шамамен 3000-нан астам адам сиырдың Тюрифтен жеңіспен өтуін, ленталармен және кептірілген гүлдермен әшекейленгенін, «Бостандық!! Менің орнымда болғың келер емес пе?» деген жазуы бар екенін көрді. Сүйемелдеуші оркестр «Көріңдер, жеңімпаз батыр келеді» әнін орындады. Сиыр Лендрумдағы Патерсонның шаруашылығына қайта оралды, ол алты жылдан кейін қайтыс болып, шаруашылықтың бір бұрышына жерленді.

Фильмдегі сиыр

Сиыр туралы фильм түсірілді. Бұл фильм 1914 жылдың ақпан айында Абердиндегі "Гайти" және "Колизей" кинотеатрларында көрсетілді. Уильям Доув Паттерсон бұл фильмді паршиялық шіркеуді жөндеу жоспарына көмек көрсету үшін арнайы көрсетілім үшін Туррифке және Элон қаласындағы Виктория залына алып барды, онда бірнеше танымал шаруалардың экранда пайда болуы зор шапалақтар мен қолдаумен қарсы алынды.

Мүсін және еске алу

Бұл оқиға сол кезде көпке танымал болды және Ку суреті салынған, жиі "Лендрум Ликске" деген ұранмен безендірілген көптеген сувенирлер шығарылды. Гирдл-Несс маяғының тұман дауысы сиырға және оның сиырға ұқсас ырылдауына байланысты "Торри Ку" деп аталды. 1971 жылдың 31 қазанында Лендрумда жол бойындағы ескерткіш ашылды, онда сиыр басының силуэті бейнеленген және "1913 жылы "Тура Ку" деген танымал оқиға болды, сол кезде Роберт Патерсон шаруаларға жасалған әділетсіздікке қарсы тұрды" деген сөздер жазылған тақта орнатылды. 2010 жылдың 20 қарашасында Дэвид Блайт, Чарльз Энгебретсен және Джинни Хатчинсон жасаған "Тура Ку" мүсіні Турриф қаласының орталығында, екі ірі сауда көшесінің қиылысында ашылды, бұл жер жергілікті тұрғындар арасында "Ку бұрышы" деп белгілі. Мүсін "Алесе" деп аталған сақталған сиырдың моделіне негізделген және түпнұсқа "Тура Ку" суреттерімен үлкен ұқсастықтарды көрсетеді. Ал "Алесе" өзі Абердинширдегі Минтлаудағы Ауыл шаруашылығы мұражайында қойылған. 2013 жылдың 16 қарашасында Турифте оқиғаның жүз жылдығы ресми түрде тойланды, түрлі шаралар оқиғаның сахналық қойылымымен байланысты болды. 2014 жылы қаланың Хайленд лигасының футбол клубы, "Турриф Юнайтед ФК" клубы "Тура Ку" негізінде талисман қабылдады (бірақ түпнұсқадан айырмашылығы, бұл талисман көбінесе еркек деп есептеледі).