Кіріспе
Сүтқоректілер түрі. Спектрлік тарсиер немесе Селаяр тарсиері (Tarsius tarsier, сондай-ақ Tarsius spectrum деп те аталады) – Индонезиядағы Селаяр аралында таралған тарсиер түрі. Ол филиппин тарсиеріне немесе Хорсфилд тарсиеріне қарағанда арнайы бейімделмеген сияқты; мысалы, оның жабысқақ саусақтары жоқ. Бұл Тарсиус туысының типтік түрі болып табылады. Бұрынғыда оның таралған аймағына жақын орналасқан оңтүстік-батыс Сулавесидегі популяция да кірген, бірақ қазір бұл популяция жеке түр ретінде, Тарсиус фускус деп жіктелді. Тарсиус спектрумы туралы бұрын жарияланған зерттеулердің кейбіреулері жақында жеке түрге көтерілген, Гурский спектрлік тарсиеріне (Tarsius spectrumgurskyae) қатысты таксонды қамтиды.
Spectral tarsier or Selayar tarsier (Tarsius tarsier, also called Tarsius spectrum) is a species of tarsier found on the island of Selayar in Indonesia. It is apparently less specialized than the Philippine tarsier or Horsfield's tarsier; for example, it lacks adhesive toes. It is the type species for the genus Tarsius. While its range used to also include the population on nearby southwestern Sulawesi, this population has been reclassified as a separate species, Tarsius fuscus. Some of the earlier research published on Tarsius spectrum refers to the taxon that was recently reclassified and elevated to a separate species, the Gursky's spectral tarsier (Tarsius spectrumgurskyae).
Эволюциялық қатынастар
Бір кезде тарсистерді Strepsirrhini подрядына жатады деп есептелген, олардың сыртқы түрінің ұқсастығы және кішкентай бойы мен түнгі өмір салты болғандықтан, лемурлар (Lemuroidea) мен лорилер (Lorisidae) тобымен бірге жіктелетін. Алайда, тарсистердің гаплорриндік (haplorrhine) подрядының мүшелері екендігі анықталды, бұл подряд тарсистер мен маймылдарды (simians) қамтиды (Archuleta, 2019). Gursky және авторлар (2003) филогенетикалық зерттеулерге сүйене отырып, тарсистердің лемурлар мен лорилерге қарағанда маймылдар мен гоминидтерге (apes) жақын туыс екенін көрсеткен. Кейбір ғылыми мақалалар осы туысты 3-ке бөлуді ұсынады және кейбір сілтемелер осы өзгертілген таксономияны көрсетеді. "Бұл таксономиялық қайшылыққа жамылғы түсі, құйрық ұзындығы, дене мөлшері сияқты физиологиялық ерекшеліктердің және молекулалық деректердің (Gursky et al. 2003 ж.) жинақталуы мықты дәлел болып табылады."
Анатомия
Спектрлік тарсиердің дене салмағы 200 грамм, дене ұзындығы 240 мм, бас-дене ұзындығы 80 мм және құйрық ұзындығы 160 мм. *Tarsius fuscus* түрлерін қоса алғанда, аналықтарының салмағы арасында, ал еркектердің салмағы арасында болады. Бас-дене ұзындығы және құйрық ұзындығы аралығында өзгереді.
Мінез-құлық
Тарзиерлер – түнгі сүтқоректілер. Олар күн батқанда оянады және түнде жәндіктерді іздеп, жейді. Ағаштар арасында қозғалып, бір-бірімен әлеуметтеседі, көбінесе бір-біріне күтім жасайды, иіс іздер қалдырады, ойнайды және дауыстайды (Гурский және басқалар, 2000 ж.). Тарзиер қоғамының негізі – олар топта өмір сүруі және аталықтар мен аналықтардың әр түрлі рөлдер атқаруы. Аталықтар көбінесе ұзақ қашықтықтарға саяхаттайды және кеңірек аумақты мекендейді. Аналықтар тиімдірек аң аулайды және көбірек жәндіктерді тұтынады. Шарон Гурски 1998 жылы жүргізген зерттеуде топтың мөлшері – бір ұйықтайтын жерді бөлісетін жеке тұлғалардың саны деп анықталды. Ол мұндай топтардың әдетте 2-ден 6 адамға дейін құралатынын айтады. Зерттеу Танкоко Дуа Саудара табиғи қорығында жүргізілді, және Гурски және басқалардың анықтауынша, топтардың 14%-ында бірнен астам ересек аналықтар кездеседі. "Екі ересек аналық бар топтың бірінде екі аналық та бала туды (Гурски және басқалар, 1998 ж.)". Сабрина Арчулета жүргізген зерттеуде тарзиерлер моногамды да, полигинды да болуы мүмкін екені анықталды. Ол кейбіреулері жұп немесе топта өмір сүретінін, ал кейбір аталықтардың жалғыз өмір сүретінін анықтады. Шарон Гурски 1994 жылы Солтүстік Сулавесидің жаңбырлы орманды аймағында зерттеу жүргізді, онда балалардың 40-50%-ы жалғыз екені анықталды. Гурски және басқалардың мәліметінше, топтағы екі жасөспірім бала ересек аталықтарға, аналықтарға немесе аналарға қарағанда балаға көбірек күтім көрсеткен. Олардың пікірінше, бұл нәтижелер жасөспірімдердің балаларды күзетуге немесе бақылауға алуға тырысатынын көрсетеді (Гурски және басқалар, 1994 ж.). Гурски бала өлтіру туралы хабарлаған, бірақ тек бір жағдайда және көршілес ересек аталықтың тарапынан. "Бұл жалғыз байқау негізінде бірден жоққа шығаруға болмайтын жалғыз гипотеза – шектеулі ресурстар үшін бәсекелестік гипотезасы (Гурски және басқалар, 2011 ж.)".
Өмір сүру ұзақтығы
Табиғи ортадағы орташа өмір сүру ұзақтығы 10 жыл деп есептеледі; алайда, тұтқында оған жақын туысқан Хорсфилд тарсиері 17 жылға дейін өмір сүре алады және спектрлік тарсиердің де ұзақтығы осындай болуы мүмкін деп саналады. 14-16 жасқа келгенде қартаю олардың мінез-құлқына әсер ете бастайды деп есептеледі, және көрінеді, адамдар сияқты, олардың шашы ағара бастайды. "Дауыс шығарудың 5 негізгі түрі бар: қысқа дауыстар, сайрау, хор, жұп дауыстар және сыбызғы. Қысқа дауыстар, сайрау және хор естілетіннен ультрадыбыстық диапазонға дейін созылады, ал жұп дауыстар мен сыбызғылар таза ультрадыбыс болып табылады (Gursky et al. 2015)." Арчулета С. 2019 жылы дауыс шығарулардың жоғары жиілікті сыбызғылар мен дуэттерді қамтитыны туралы айтады. Ол дуэттердің әуенге ұқсас екенін, ал жоғары жиілікті сыбызғылардың қарапайым шақырулардан жыртқыштар туралы ескертулерге дейін ауысатынын, бұл топтық шабуылға алып келеді; тарсилер жыртқышқа бірлесіп шабуылдауы мүмкін.
Табиғи қауіптер
Маккиннон жасаған зерттеуге сәйкес, тарсистер өз аумақтарын зәрмен және арнайы эпигастрикалық бездермен бұтақтарды сүрту арқылы иіспен белгілейді (Mackinnon et al. 1980 ж.). Тарсистердің негізгі жыртқыштары – мониторлар, циветтер, жыландар және түрлі жыртқыш құстар екені анықталды. "Тарсиерлердің экологиялық нишасы көбінесе жыртқыш және олжа рөлінде болады. Олардың болуы олармен қоректенетін және оларды жейтін организмдердің популяция мөлшеріне әсер етеді (Archuleta S. 2019)." Арчулета олардың көптеген ішкі және сыртқы паразиттерге – мырыштар мен ішек құрттарына қонақ екенін айтады.
Қорғау мәртебесі
Шарон Гурски 1998 жылы спектрлік тарсиердің қорғау статусын анықталмағаннан осалға өзгертуді ұсынды. Бүгінде спектрлік тарсиер IUCN Қызыл тізімінде әлі де осал түр ретінде тіркелген. "Тарсиерлердің популяциясының төмендеуіне олардың мекен ету орындарының жоғалуы және орманды кесу ықпал етеді. Қазіргі уақытта тарсиерлер көптеген қорғалған аумақтарда қоныстанады (Archuleta S. 2019)."