Кіріспе

HHV латенттілікпен байланысты транскрипті (HHV LAT) – ұзақ мерзімді немесе латентті адам герпес вирусы (HHV) инфекциясын қамтитын жасушаларда жиналатын РНК ұзындығы. LAT РНҚ вирустың ДНҚ-сының белгілі бір аймағынан генетикалық транскрипция арқылы түзіледі. LAT вирустың геномын реттейді және жұқтырған жасушаның қалыпты қызметіне кедергі келтіреді. Герпес вирусы өмір бойына созылатын инфекцияны тудыруы мүмкін, онда вирус популяциясы жазық жүйке жасушаларында ұзақ уақыт бойы сақталады. Мұндай ұзақ мерзімді герпес инфекциясы латентті инфекция деп аталатын жасушалық инфекция түрін қажет етеді. Латентті инфекция кезінде жасушаның метаболизмі бұзылады. Әдетте, жұқтырған жасушалар жойылғанға дейін немесе иммундық жүйе оларды жояды, бірақ LAT өндірісінің салдары осы қалыпты процестерге кедергі келтіреді. Латенттілік литикалық инфекциядан ерекшеленеді; литикалық инфекцияда көптеген герпес вирусы бөлшектері пайда болады, содан кейін жасуша жарылып немесе лизис болады. Литикалық инфекция кейде "өнімді" инфекция деп те аталады. Латентті жасушалар вирусты ұзақ уақыт бойы сақтайды, содан кейін кейде өнімді инфекцияға айналып, симптомдық герпес симптомдарының қайталануына әкелуі мүмкін. Латенттік кезеңде герпес ДНҚ-сының көп бөлігі белсенді емес, тек LAT ғана инфекцияланған жасушаларда жиналады. LAT-ты кодтайтын HHV ДНҚ аймағы LAT ДНҚ деп аталады. Сплицингтен кейін LAT – 8,3 кб LAT ДНҚ-дан алынған 2,0 кб транскрипт (немесе интрон). LAT ДНҚ-ны қамтитын ДНҚ аймағы латенттілікпен байланысты транскрипт аймағы деп аталады. LAT негізінен екі функцияны атқарады: ол апоптозды тежейді, сондықтан латентті инфекцияланған жасушалар резервуар үшін тірі қалады, және латентті инфекция кезінде литикалық гендердің экспрессиясын тежейді.

Литиялық генді реттеу

HHV инфекциялық жасуша полипептиді 0 (ICP0) гені литикалық инфекцияның өте басында экспрессияланады, осы себепті ол дереу ерте герпес гені деп аталады. 1991 жылы Фаррелл және әріптестері 2.0 кб LAT интроны ICP0 геніне толықтыратын 750 базалық антисенс РНК-мен 5'-ұшында аяқталады екенін хабарлады.

Хроматин оқшаулағышы

LAT ДНК-сында белсенді LAT ДНК мен белсенді емес литикалық вирустық ДНК арасындағы активация шекарасы бар, ол хроматин оқшаулағышы деп аталады. CCCTC байланыстыру факторы (CTCF) – кейбір адам жасушаларында табиғи түрде кездесетін мырыш саусақты ақуыз. CTCF жасушалардың ядросына орналасады. Зерттеулер көрсеткендей, 2006 жылғы наурызда Флорида университетінің Медицина колледжінде жүргізілген зерттеуде герпес вирусы геномының экспрессиясы CTCF-тің CTCF байланысу мотивтерімен байланысу арқылы реттелуі мүмкін екені анықталды. Зерттеушілер HHV ДНК-ның тізбектік талдауын және сандық геномикалық әдістерін қолданды. Флорида университетінің зерттеуінде LAT аймағында 1,5 кб (базалық жұп) аймағында CTCF байланысу аймағы және "хроматин оқшаулағышына ұқсас элемент" бар екені анықталды.

Жасушалық жолдардың бұзылуы

HSV 1 LAT-тың бір бөлігі, mir LAT деп аталатын, араласатын микро РНК-дан (miRNA) тұрады деген жорамал болды. Бұл miRNA трансформациялық өсу факторы β1 (TGF β1) және SMAD3-ті төмендететіні көрсетілді. Бұл әсерлер апоптозды, яғни қалыпты бағдарланған жасуша өлімін тоқтатады. Дегенмен, HSV апоптозды төмендеткенімен, бұл нақты miRNA эксперименттік қателік ретінде қарастырылып, мақала кейіннен қайтарылып алынды. Басқа зерттеулер LAT-тың алғашқы 4658 нуклеотидінен түзілген өнімдердің каспаза 8 және каспаза 9 жасушалық өлім факторларын тежегенін көрсетті.

Белдік өнімдер

LAT ДНК-ның экзондық бөлімдері 17 аминқышқылынан тұратын екі протеин өнімін жасайды, олар HHV латенттілігімен байланысты ақуыздар немесе LR ORF1 және LR ORF2 деп аталады. Бұл екі ақуыз туралы көп мәлімет белгілі емес (HHV 1 және BHV 1-де), бірақ ORF2-нің жоғалуы сиыр герпес вирусы 1-де (BHV 1) латенттіліктің орналуына кедергі келтіреді. ORF2 ДНК-мен байланысу қабілетіне ие екені көрсетілген. Ол апоптозды тежеуге жауапты болып көрінеді.