Кіріспе

Израильдегі черкес қаласы Кфар Кама (көрсетілген арабша жазуы) Израильдің солтүстік округіндегі Төменгі Ғалилеяда, 767 тас жолының бойында, Кфар Тавордан Киннерет көліне дейін созылған бағытта орналасқан. Израильдегі жалғыз екі черкес қаласының бірі, екіншісі – Рехания. Қала тұрғындары – Шапсуг тайпасынан қуылғандардың ұрпақтары. 2008 жылы қалада 2900 адам тұрды.

Атауы

Қала атауының шығу тегі нақты емес, және бірнеше мүмкін түсіндірмелер бар. Ол ықтимал түрде бидай қоймасын білдіруі мүмкін, "қама" сөзінен туындаған, яғни астық, немесе тіпті араб тілінде түбірлері болуы мүмкін, мысалы, "кама" – төбе немесе төбедегі елді мекен, немесе "қама" – қой мен малға арналған құнарлы жайылымды білдіреді.

Ежелгі дәуір

Қазіргі Кфар-Кама ауылы ежелгі орынға салынған. Бассейн мен цистерналардан басқа, бес әктас бағананың қираған қалдықтары мен бөліктері табылды. Сонымен қатар, дөңгелек пішіндес базальттан жасалған зәйтүн майын сығу қондырғысы да кездесті. 2020 жылы Израильдің Ежелгіліктер Басқармасының Нурит Фейг басқаратын археологтар тобы 6 ғасырға жататын шіркеудің қалдықтарын тапты. Қазба жұмыстары барысында геометриялық пішіндермен және көк, қара, қызыл түсті гүлдік өрнектермен бейнеленген еден мозаикалары да ашылды. Шіркеудің негізгі бөлігінің көлемі 12x36 метрді құрайды. Шіркеудің жанынан бірнеше қосымша бөлмелер қазылып алынды. Археолог Шани Либбидің сөзіне сәйкес, жер астындағы радарлар аймақтағы тағы да бірнеше бөлмені анықтаған. Археологтар Кфар-Каманың Константин анасы Еленаның құрметіне салған Хеленополис ауылы болғанын жорамалдайды. 1961 және 1963 жылдары жүргізілген қазба жұмыстары 4 ғасырға жататын қабірлерді ашты. Бірі қасиетті Теклаға арналған, екі шіркеу 6 ғасырдың басына жатса, олардың ішінде гүл, жануар және геометриялық өрнектердің түрлі түсті мозаикалары табылды.

Осман империясы

1596 жылы Кфар-Кама Османдық салық тізімдерінде Сафад ливасындағы Тиберия нахиясындағы ауыл ретінде тіркелді. Онда 34 мұсылман шаңырағы болды және ауыл шаруашылық өнімдеріне – бидай, арпа, жаздық дақылдар, мақта, ешкілер немесе ара улары – 25% мөлшерінде белгілі бір салық төледі, жалпы сомасы 5450 акче құрады. 1838 жылы ол Тиберия ауданындағы ауыл ретінде еске алынды. 1870 жылдары ауылда базальт тастан салынған үйлер мен егістік жерге орналасқан 200 мұсылман тұрғыны бар екені айтылды. 1878 жылы Ресей-Черкес соғысы салдарынан Ресейден Османдық империясына жер аударылған Адыге тайпасының Шапсуғ руынан 1150 шаркес иммигранты осы ауылға қоныстанды. Олар бастапқыда мал өсітіп күнкөріс жасады, бірақ кейіннен егіншілікпен айналыса бастады. Алғашқы мектеп шамамен 1880 жылы ашылды. 1887 жылғы халық санауында 1150 тұрғын табылды, олардың барлығы черкес мұсылмандары.

Британдық мандат

1922 жылы Британдық мандат билігі Палестинаны санаған кезде Кфар-Камада 670 мұсылман және 7 христиан тұрды, ал 1931 жылғы санақта халық саны аздап кеміп 644 адамды құрады, оның ішінде бір христиан және қалғандары мұсылмандар, барлығы 169 үй болды. 1945 жылғы мандат санағы бойынша халық саны 660 адамды (барлығы мұсылмандар) құрады, ал жер ауданы 8,819 дунамға жетті. Ауыл мектебінде черкес, еврей, араб және ағылшын тілдерінде оқытылады. Ауылда Черкес мұрасы орталығы орналасқан.