Кіріспе

Нангуань (; сондай-ақ наньин, наньюэ, сянгуань немесе наньку) – Қытайдың оңтүстік Фуцзянь провинциясынан шыққан классикалық музыка стилі. Ол Тайваньда, әсіресе батыс жағалаудағы Лукангта, сондай-ақ Оңтүстік-Шығыс Азиядағы шетелдегі қытайлар арасында танымал. Фуцзянь – Қытайдың таулы жағалау провинциясы. Оның провинциялық астанасы Фучжоу, ал Куанчжоу 7-шы ғасырда, Суй және Тан дәуірлері арасындағы кезеңде маңызды порты болған. Маңызды теңіз сауда жолында орналасқандықтан, ол алыс мәдениеттердің элементтеріне арна болды. Соның нәтижесінде қазіргі нгуан музыкасы пайда болды, ол бүгінгі күні көптеген архаикалық ерекшеліктерін сақтайды. Бұл жанр тек еркектерден құралған қоғамдық әуесқой музыкалық бірлестіктермен (кгугуан немесе "әндер клубы") тығыз байланысты, олардың әрқайсысы бұрын әдетте белгілі бір ғибадатханамен байланысты болған және кәсіби артистер әлемінен ерекшеленетін мәдени жетістік және лайықты әлеуметтік қызмет ретінде қарастырылады. Нангуан 2009 жылы ЮНЕСКО-ның Адамзаттың материалдық емес мәдени мұрасының тізіміне енгізілді.

Стильдер мен аспаптар

Нангуан репертуары үш бір-бірімен толысатын стильге бөлінеді: chí, phó· және khiok (zhi, pu және qu мандарин тілінде), олар қолданылатын контекстке, атқаратын қызметіне, музыканттар бағалайтын құндылығына және формальды, тембральді ерекшеліктеріне қарай ажыратылады. Chí (指) ең "маңызды" репертуар саналады: бұл әдетте отыз минуттан асатын, екіден бес бөлімнен тұратын таза аспаптық сюита, әр бөлімі ку немесе дай ("туынды") деп аталады. Әр бөлім бір әңгімеге сілтеме жасайтын лирикамен байланысты, бірақ бұл ән немесе операдан бастау алғанын көрсетеді, қазір chí маңызды және құрметті аспаптық репертуар болып табылады. Дегенмен, ән мәтіні туындыны жаттауды жеңілдетеді. Phó· (譜, пу пиньиньде) сөзбе-сөз "нотация" мағынасын білдіреді, формальдырақ айтқанда qingzou pu ("жетілдірілген нотация") деп аталады және әдетте 5 аспаптан тұратын ансамбль орындайды. Khiok (曲) – вокалдық репертуар: қолжазбада екі мың туынды сақталған. Ол chí-ге қарағанда репертуар және орындалу жағынан жеңіл және консервативті емес. Қазіргі таңдағы ең танымал туындылар жылдам, қарапайым өлшемде жазылған және шамамен бес минутқа созылады. Нангуан ансамблі әдетте бес аспаптан тұрады. Пия (拍, мубан (木板) немесе ағаш соққыш) әдетте әнші тартады. Қалған төртеуі, téng sì kóan немесе "төрт жоғары аспап" деп аталады: төрт тартылған лютня (gî pê, немесе pipa 琵琶 мандарин тілінде), үш тартылған, пердесіз, жылан терісімен қапталған, ұзын мойынды лютня, ол жапон шамисенің атасы – сам хиан (sanxian 三弦 мандарин тілінде), тік флейта (siau (簫), сондай-ақ tōng siau деп те аталады) және екі тартылған "қатты иілген" аспап – jī hiân, ол кантондық erxian 二弦-нан сәл өзгеше. Төрт аспаптың әрқайсысы қазіргі заманауи үлгіден біршама ерекшеленеді, сондықтан оларды "нгуан пипасы" деп атауға болады. Әрбір аспаптың белгілі бір міндеті бар. Gî pê тұрақты ырғақты қаңқаны қамтамасыз етеді, оған sam hiân қолдау көрсетеді. Ал siau, jī hiân-мен толықтырылып, түрлі қарсы үндермен "қаңқаға ет қосады". Бұрын Филиппинде де бірнеше ансамбль болған; Tiong Ho Long Kun sia әлі де жұмыс істеп тұр. Gang a tsui және Han Tang Yuefu нгуан ансамблін шетелде танымал етті. Кванчжоу нагуан музыка ансамблі 1960 жылдардың басында құрылды, ал Фучжоу халық музыка ансамблі 1990 жылы құрылды.