Кіріспе

Ондекоза (鬼太鼓座) ("шайтан барабан тобы"), кейде "За Ондекоза" деп аталады, – тайко барабандарын орындаумен маманданған жапондық труппа. 1969 жылы Жапонияның Садо аралында Ден Тагаясу құрған. Ондекоза куми дайко (топтық тайко) стилінің қалыптасуына зор ықпал етті. Өзі тайко ойнамаған Тагаясу, тайконы фестивальдік музыкадан сахнада орындалатын виртуоздық өнерге айналдыруға көмектесті. 1975 жылы Солтүстік Америкада Ондекозаның қойылымы көптеген адам үшін тайкомен танысудың алғашқы мүмкіндігі болды және Солтүстік Америкада тайкоға қызығушылықты таратуға септігін тигізді. Қазір кеңінен танылған, тек "shimekomi" ("фундоси белдемшесі") кию стилін бастапқыда Ондекоза Пьер Карден барабаншылардың дене бітімін көрсетуді ұсынғанда енгізген. Дәстүрлі жапон барабаншылары тек іш киіммен ғана ойнамайды. Жапон халық өнерін қайта жаңғыртуға бағытталған үлкен қозғалыстың бір бөлігі ретінде Тагаясу жас жігіттер мен қыздардың тобын Садо аралына жинап, олармен бірге оқып, өмір сүруді ұйғарды. Бастапқы мүшелердің көпшілігі музыкалық білімі болмағандықтан, ескі мектеп ғимаратында бірлесіп тұрып, тайко, шамисен, кото, миньё (халық музыкасы) және дәстүрлі биді үйренді. Өмір салты қатал және талапкер болды, көптеген күндер таңғы астан бұрын жүгірумен басталып, оқу мен жаттығулармен толы болды. Топтың табысының кілті – дәстүрлі мелодиялар мен стильдерді көркем, стильді музыкалық туындыларға айналдыру болды. Мысалы, Чичибу фестиваліне негізделген "ятай байаши", ал Хачиджо және Мияке аралдарының барабан үлгілеріне негізделген "хачиджо" және "мияке" әндерін атауға болады. Сондай-ақ, Odaiko (үлкен барабан) солосы да жаңалық болды, бұл музыкалық туынды негізінен бір орындаушыға арналған, ал фондық барабан, перкуссия минималды болды және кіріспеде шакухачи қосылып, флейта мен барабан арасындағы ерекше диалог құрылды. Ден Тагаясу мен Ондекозаның осы туындыларды орындаулары және олардың ойнау стилі Жапония мен АҚШ-тағы басқа тайко топтарының кеңінен қолдануы арқасында танымал болды.

Тарих

1975 жылы «Ондекоза» американдық дебютін жасады. Бір ерекше жағдай – мүшелері Бостон марафонын аяқтағаннан кейін марафонның финиш сызығында толық қойылым көрсетті. Топ Америка, Еуропа және Жапонияда гастрольдік сапармен болды. 1981 жылы Тагаясу мен «Ондекоза» мүшелерінің арасындағы пікір келіспеушілігіне байланысты Тагаясу және бір топ мүшелер бөлініп кетті. Тагаясу Садо аралын тастап, «Ондекоза» атауын және көптеген барабандарын сақтап қалды. «Ондекоза» мүшелерінің бір бөлігі (Тагаясусыз) Садо аралында «Кодо» тобын құрды, топты құруға сырттан көмек шақырды. Тагаясу жаңа мүшелер жинап, 1980 жылы Жапонияның Икусака префектурасында «Ондекозаны» қайта құрды. 1981-1982 жылдары Нагазаки префектурасындағы Унзенге көшіп, 1988 жылға дейін сонда тұрды. 1986 жылы «Ондекозаның» жаңа мүшелері Канаданың Британ Колумбиясы, Ванкувердегі 1986 жылғы Дүниежүзілік көрмеде өнер көрсетіп, Еуропа мен АҚШ-та кең ауқымда гастрольдік сапарлар жасады. 1988 жылы Шидзуока префектурасындағы Атами қаласына көшіп барды. Топ бір жыл бойы «Нью Фудзия» қонақ үйінің «Рейхо» театрында күніне екі рет қойылымдар қойды. Ичиро Иноуэ, Ясуко Такакубо, Марко Лиенхард, Шигеру Ямамото және Масео Эрнандес – жетекші орындаушылар болды. Марко Лиенхард Одаиконың жеке орындауын, сондай-ақ басқа да тайко бөлімдерін және шакухачидің жеке орындауларын орындады. Ол топтың АҚШ-тағы келесі марафондық турына көмектескен жетекші мүшелердің бірі болды. Топ 3 жыл (1990–1993) бойы АҚШ-та жүгіріп, өнер көрсетті, саяхатын Нью-Йорк марафонында және Нью-Йорктегі Карнеги залындағы қойылымдармен бастап, аяқтады. Сапар соңында мүшелер шамамен 16 000 километр (10 000 миль) жүгірді. Мүшелер күніне 20–30 шақырым жүгіріп, жол бойы өнер көрсетті. Нью-Йорктан Флоридаға, Жаңа Орлеанға, Сан-Диегоға, Сиэтлге, Чикагоға және қайта Нью-Йоркқа барып келді. Жүгірісті 13 мүше бастады, ал 7 мүше аяқтады, олардың ішінде Марко Лиенхард, Шигеру Ямамото, Кохей және Рюхей Иноуэ, Шигеру Уэмура, Ютоку Асато және Акио болды. Топ Жапонияға оралып, «Japan Arts» тобымен бірнеше жыл гастрольдік сапарлар жасады. Сол сияқты, 1998 жылы топ Қытайдың марафондық турына шықты, елдің әртүрлі қалаларында өнер көрсетіп, 12 500 км қашықтықты жүгірді. Оның жетекшісі Тагаясу Ден 2001 жылдың сәуір айында автокөлік апатында қаза тапты, ал қытайлық тур аяқталмай қалды. Басшылық түбегейлі өзгерді және топтың философиясы өзгерді, енді бұрынғыдай болмайды. Содан бері топты шакухачи (бамбук флейтасы) суретшісі Сейзан Мацуда басқарып келеді. Көптеген алғашқы мүшелер топты тастап кетті, ал «Ондекоза» жаңа бағыттармен және мүшелермен жалғасты. «Ондекозаның» жаңа нұсқасы жүгіруді сақтап келеді және 2005 жылы «Тайвань марафоны турының» аяқталуын белгіледі, онда олар Тайваньдың сыртқы шекарасын жүгіріп, жол бойындағы әртүрлі орындарда өнер көрсетті. 2006–2008 жылдары топ негізінен Жапония, Азия және Еуропа бойынша гастрольдік сапарлар жасады. Топ халықаралық турнелерді жалғастыруда, соның ішінде 2010 жылы Африка мен Таяу Шығыста өнер көрсетті.

Музыка және ритмдер жобасы

"Music & Rhythms" – бұл 2005 жылы Ondekoza ұйымның бастамасымен іске қосылған музыкалық әлеуметтік жобаның атауы. Жоба балалар мен олардың тұратын қоғамдастықтарына бағытталған. Оның аясында қатысушылар бамбук және табиғатта кездесетін басқа да материалдардан музыкалық аспаптар жасайды. Жоба көбінесе бірнеше кезеңнен тұрады: аспап жасау, музыкалық тәжірибелер жүргізу, содан кейін Ondekoza және әртүрлі әлемдік жанрлардағы басқа музыканттардың қатысуымен бірлескен концерттік қойылымға дейін. Жобаның мақсаты – құрастыру, шығармашылық, музыка және би арқылы балалардың өзін-өзі еркін жеткізу қабілетін дамыту. "Music & Rhythms" жобасы алғаш рет 2005 жылы Кореяда іске қосылды, одан бері Африка, Таяу Шығыс, Еуропа және Жапония сияқты әлемнің түрлі аймақтарындағы балалар мен қоғамдарды қамтыды.

Ондекоза мүшелері

Ондекоза мүшелері Жапонияның Сайтама префектурасындағы Хигаси Чичибу ауылының ауылдық жеріндегі тасталған/жабық бастауыш мектепте бірге тұрады. Ден Тагаясудың «бірдей жүгіру және барабандау» принципіне сүйене отырып, жүгіру – Ондекоза мүшелерінің өмір салтының маңызды бөлігі. Дене және рухани жаттығу мақсатында мүшелер таңғы сағат 6-да, таңертеңгі астан бұрын күн сайын шамамен 10 км жүгіреді. Топ құрылғаннан бері Ондекоза мүшелері Жапония мен АҚШ-тағы түрлі марафондарға қатысып келеді. Олардың бірлескен өмір салты аз бос уақыт қалдырады және көбінесе сутралар (буддистік кітаптар) жазу арқылы шоғырлану кезеңдерін қамтиды. Сутра жазудың мақсаты – толық назар аудару және мүмкіндігінше әдемі жазу, әсіресе қолыңыздың басым емес жағын пайдалану. «Мен тамаша еңбекпен туған, орындаушы өмірі соған байланысты сезінгендей шыншыл өнерді көргім келеді». – дейді Ондекоза директоры және 20 жылдан астам мүшесі Хиро Йоши. 2019 жылдың соңына қарай, олардың үй-жайларында тек 3 мүше тұрды, ал 5-6 мүше Жапония бойынша шашырап кеткен, олардың кейбіреулері тек қойылымдарға қатысу үшін топқа қосылады. Топқа қосылғысы келетін үміткерлер бір жылдық сынақ мерзімін өтеуі керек, сондай-ақ тамақ және тұру шығындарын жабу үшін ай сайын белгілі бір сома төлеуі тиіс. Жылды сәтті аяқтағандарға қабілеттеріне сәйкес жалақы төленеді, ал барлық қаржы Ондекозаның өнер көрсетулерінен түседі.