Кіріспе

Шығыс Азиядағы әйелдіктің дәстүрлі идеалы
"Жақсы әйел, дана ана" – Жапония, Қытай және Кореяны қоса алғанда, Шығыс Азиядағы әйелдіктің дәстүрлі идеалын көрсететін сөз тіркесі. Бұл төрт сөзден тұратын тіркес ("Жақсы әйел, дана ана") алғаш рет 1875 жылы Накамура Масанао тарапынан қолданылған. 1800 жылдардың аяғында Шығыс Азия қоғамындағы әйелдерден тігін, тамақ дайындау сияқты үй шаруасы дағдыларын меңгеру күтілген, сонымен қатар ұлттың мүддесі үшін күшті, зиялы ұлдар тәрбиелеуге қажетті моральдық және интеллектуалды қабілеттерді дамыту талап етілді. Бала туу "отандық парыз" саналды. Бұл философия Жапонияда Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін әлсірегенімен, феминист тарихшылар оның 1980 жылдарға дейін сақталғанын айтады. Осы дәстүрлі көзқарас 1900 жылдардың басында Қытай қоғамында да кең таралды және Лу Сюнь мен Чжу Цзыцин сияқты қытай ғалымдары тарапынан жиі сыналып келді. Бұл тіркес, оның салдары мен идеалдары Шығыс Азия қоғамдарындағы әйелдерге қатысты дәстүрлі көзқарастарға қазіргі күнге дейін әсер етеді.

Қытай

Қытай феодалдық қоғамында әйел әрдайым күйеуінің отбасын өзінің отбасынан артық санауы тиіс. Бұл көзқарас бүгінгі күнге дейін сақталған, әсіресе ауылдық жерлерде. Қайнана мен келіннің, әке мен ұлының арақатынасы күйеу мен әйелдің арақатынасынан гөрі маңыздырақ. Әйел күйеуіне әрдайым бағынуға тиіс, оған ренішті немесе қызғаншақтықпен қарауына болмайды. Ерлі-әйелдің міндеттері бөлек – күйеудің міндеті үйден тыс, әйелдің міндеті үй ішінде, және олар бір-бірінің ісіне араласпайды. "Жақсы әйел, дана ана" болу үшін әйел балаларын тиісінше тәрбиелеуі керек. Қытай отбасылары гүлденуге ерекше мән беретіндіктен, әйел тек бала тууы керек емес, сонымен қатар ұлдар тудырып, оларды қоғамда жетістікке жету үшін тәрбиелеуі қажет.

Жапония

"Жақсы әйел, дана ана" деген тіркес 19 ғасырдың соңындағы Мэйдзи дәуірінің аяққы кезеңінде пайда болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде консервативті, ұлтшылдық және милитаристік мемлекеттік саясатты қолдау және дамып келе жатқан капиталистік экономикаға көмектесу мақсатымен оқытылды. 1890 жылдардың аяғынан Екінші дүниежүзілік соғыстың соңына дейін бұл тіркес бұқаралық ақпарат құралдарында, сондай-ақ мемлекеттік және жеке қыздар мектептерінің жоғары сыныптарында кеңінен тарады. 1890 жылдары "жақсы әйел және дана ана" туралы оқу тек элиталық, жоғарғы топтағы қыздар оқитын жоғары сыныптарда ғана жүргізілді. 1911 жылғы этика оқулықтарының жаңа редакциясынан бастап ол бастауыш мектептердің бағдарламасына енгізілді. Әйелдер ұлтшылдыққа байланысты осы рөлді орындауға баулуылды. Империя батыс елдерінің шабуылына жол бермеуді көздеді. Батыс елдері әйелдердің сайлау құқығы сияқты әлеуметтік құқықтарын жақсартуға ұмтылғанда, Жапония әйелдер қозғалысына қарсы тұруды ғана бастады. Жапония бірыңғай білім беру жүйесі арқылы әйелдердің рөлін қалыптастыруға және жаңа әлеуметтік қозғалыстарды бақылауға тырысты.

Қолданылуы

Қазіргі кезде бұл сөз тіркесі қарама-қайшы мағынаға ие. Бір жағынан, кейбір адамдар оны дәстүрлі аналық және әйелдік қасиеттері бар әйелді білдіру үшін қолданса, көптеген адамдар оны әйелдерге деген көзқарастың керісінше, әйелдерге қатысты әділетсіздікті сынау үшін пайдаланады.

Сын

Феминистер үшін "Жақсы әйел, дана ана" идеясы білім беру, кәсіп және отбасы құрудағы әйелдердің теңдігінен айырудың нақты мақсатын жасырады.