Діни ағымдарда әйелдердің рухани лауазымға тағайындалуы

Кіріспе

Діни ұйымдарда әйелдерді дін қызметкеріне бекіту

Кейбір заманауи ірі діни топтарда әйелдерді пасторлық немесе діни лауазымға бекіту жиі кездесетін практика болып табылады. Бұл мәселе дәстүрлі түрде тек ерлерге ғана арналған бекітуді сақтайтын кейбір діни топтарда әлі де даулы болып қана қоймай, қызу пікірталас тудырады. Кейбір жағдайларда әйелдерге бекітілуге рұқсат берілген, бірақ оларға жоғары лауазымдарды, мысалы (2014 жылдың шілдесіне дейін) Англия шіркеуіндегі епископ лауазымын иеленуге рұқсат етілмеген. Егер заңдар жұмыс орнындағы жыныстық дискриминацияны тыйым салса, шіркеу мен мемлекеттің арасындағы шекараға байланысты дін қызметкерлері үшін (мысалы, АҚШ-та) көбінесе ерекшеліктер жасалады.

Шумер мен Акад

Шумерлік және аккадтық EN – ерекше рәсімдік киіммен ерекшеленетін, жоғары дәрежелі дін қызметкерлеріне тең мәртебеге ие болған дін қызметкер әйелдер. Олар мүлік иеленді, сауда жасады және дін қызметкерлері мен патшалармен қасиетті неке (hieros gamos) рәсімін өткізді. Енедуанна (б.з.д. 2285–2250 ж.), аккад ханшайымы, «EN дін қызметкері» атағын алғаш рет алған адам. Иштариту – би, ән және музыка өнерінде шебер болған, Иштар храмдарында қызмет еткен храм қызметкерлері. Пуаби – НИН, б.з.д. 26 ғасырдағы Ур қаласының аккад дін қызметкері. Надиту, кейде қазіргі әдебиетте дін қызметкерлері ретінде сипатталса, ежелгі Вавилон дәуіріндегі түрлі қалаларда кездеседі. Олар қолөнершілерден патшалық отбасыларға дейін әртүрлі әлеуметтік топтардан таңдалды және баласыз болуы керек еді; олар мүлік иеленді және сауда жасады. Сумер эпосы, мысалы, Энмеркар және Араттаның Иесінде, Ну Гиг – Иннаннаға арналған храмдардағы дін қызметкерлері немесе бұл құдайдың өзіне сілтеме болуы мүмкін. Qadishtu, еврейше Qedesha (קדשה) немесе Kedeshah, Q D Š түбірінен шыққан, еврей Киелі кітабында әдетте Ашера құдайымен байланысты қасиетті әйелдер ретінде айтылады.

Ежелгі Грекия

Ежелгі грек дінінде кейбір маңызды рәсімдер, мысалы, Тесмофория, әйелдер тарапынан өткізілді. Хиерея атанған діни қызметкер әйелдер көптеген құдайлардың сан алуан культтерінде қызмет етті, олардың міндеттері культке және оларға қызмет еткен құдайға байланысты өзгерді. Діни қызметкер әйелдер Элевсин мистерілерінде маңызды рөл атқарды, Деметраның Бас діни қызметкерінен және Дадухуса діни қызметкерінен бастап Панагейс пен Иерофантидке дейін әртүрлі деңгейлерде қызмет етті. Герарилер Дионис құдайына табынушылықты жүргізетін діни қызметкер әйелдер болды. Сондай-ақ, діни қызметкер әйелдер тобы белгілі бір қасиетті орында, мысалы, Додона оракулындағы Пелейадаларда культті сақтап отыруы мүмкін. Аррефоройлар – Афина Полияның Акропольдегі қызметшілері болып жұмыс істеген жетіден он екі жасқа дейінгі жас қыздар. Олар Афина Полияның Бас діни қызметкерінің қадағалауымен ерекше рәсімдерді орындауға міндетті болды. Аргостағы Гераның діни қызметкері Аргос Герайонында қызмет етіп, бүкіл Грекияда зор беделге ие болды. Көптеген орындарда әйел діни қызметкерлер оракул ретінде қызмет етті, олардың ең танымал – Дельфи оракулы. Дельфидегі Аполлон ғибадатханасының діни қызметкері Пифия болды, ол грек-рим әлеміндегі пайғамбарлықтарымен танылып, ерлер басымдығы бар ежелгі Грекияда әйел үшін ерекше мәртебеге ие болды. Фригиялық Сибилла Анатолиядағы Фригиядағы Аполлон оракулына басшылық етті. Алайда, әйелдердің аян беру сөздерін ер діни қызметкерлер түсіндірді; әйел мантик (мантис) болуы мүмкін, ол иелену арқылы құдайдың сөзін жеткізетін болды, бірақ "түсіндірмелі пайғамбарлық" арнайы білімді талап ететін және тек еркек «пайғамбарға» (профет) ғана лайықты рационалды процесс саналды.

Ежелгі Рим

Латынша sacerdos сөзінің грамматикалық екі жынысы да бірдей. Рим мемлекеттік дінінде Весталық қыздар Римнің жалғасуы мен қауіпсіздігі үшін жауапты болды, бұл қасиетті отпен бейнеленген, оны қатты жазалаумен қауіптенген жағдайда күтуге міндетті болды. Вестальдар – алты діни қызметкерден тұратын колледж, Вестаға, ошақ құдайына, жеке үйдің (domus) және мемлекеттік діннің орталығы болған мемлекеттік ошақтың да назарына берілген. Үйленіп, бала тудырудың әдеттегі әлеуметтік міндеттерінен босатылған Вестальдар діни қызметкерлердің ерлер коллегияларына тыйым салынған мемлекеттік рәсімдерді зерттеуге және дұрыс сақтауға арналу үшін пәктілікке ант берді. Олар өздерінің діни билігін христиан императоры Грациан олардың табыстарын тәркілеп, оның орнын басқан Феодосий I Веста ғибадатханасын тұрақты түрде жапқанға дейін сақтады. Римдіктерде екі діни қызметкерлік болды, олардың әрқайсысы ерлі-зайыптылармен бірге, rex және regina sacrorum, flamen және flaminica Dialis. Regina sacrorum ("қасиетті рәсімдердің патшайымы") және flaminica Dialis (Юпитердің бас діни қызметкері) әрқайсысының өзіндік міндеттері болды және қоғамдық құрбандықтарға басшылық етті, regina әр айдың бірінші күні, ал flaminica әр нундиналдық циклде (римдік аптаның баламасы). Бұл құрбандықтардың өте көпшілікке арналған сипаты, сондай-ақ Вестальдердің рөлі, ежелгі Римдегі әйелдердің діни қызметі жеке немесе үйдегі саламен шектелмегенін көрсетеді. Бұл діни қызметкерлердің жыныстық ерекшелігі соншалықты маңызды болды, егер әйел қайтыс болса, күйеуі өз қызметін тастауы керек еді. Бұл flaminate және, мүмкін, rex пен regina үшін де дұрыс. Мысалы, sacerdos Cereris немесе Cerealis, "Церераның діни қызметкері", бұл лауазым ешқашан еркектерде болмаған. Римдегі және бүкіл Италиядағы Церера мен Прозерпинаның ғибадатханаларында әйел діни қызметкерлер жетекші рөл атқарды, олар "грек діни рәсімі" (ritus graecus) деп аталатын рәсімді орындады. Бұл ғибадат түрі грек ықпалымен Сицилиядан тараған, ал Римдегі Авентин культі Церераның ер діни қызметкерлерінің басшылығымен жүргізілген. Бона Деа ("Жақсы құдай") діни рәсімдерін тек әйелдер ғана өткізді, олар үшін діни қызметкерлер жазылған. Римдегі Церера ғибадатханасы Церераның діни қызметкері Sacerdos Cereris, ал Бона Деа ғибадатханасы Бона Деаның діни қызметкері Sacerdos Bonae Deae арқылы сақталған. Басқа діни қызметкерлер – Sacerdos Liberi, Sacerdos Fortunae Muliebris және Sacerdos Matris Deum Magnae Idaeae; sacerdos сонымен қатар императорлық культ діни қызметкерлері ретінде қызмет етті. Орта республикадан бастап Рим қаласына діни алуан түрлілік тән болды. Римнің алғашқы мемлекеттік дінінің құрамына кірмеген көптеген діндер әйелдерге діни қызметкер ретінде басшылық рөлдерін ұсынды, олардың ішінде Изида және Магна Матер ("Ұлы ана" немесе Кибела) құрметіне кіргендер де болды. Эпитафийде қазіргі Санкт-Петер базиликасының маңында орналасқан Магна Матер ғибадатханасының ең жоғары діни қызметкері болған әйелдің sacerdos maxima атағы сақталған. Императорлық дәуірдегі жазуларда Юнона Популонаның діни қызметкерлері мен императорлық үй ішіндегі әйелдер туралы айтылған. Кейбір табынушылықтар құпиялылықпен жасалғаны үшін күдікпен қарастырылды. 189 ж. сенаты Баханалды басуға тырысты, құпия рәсімдер моральды бүлдірді және саяси қастандықтардың ошағы болды деп мәлімдеді. Сенатордың жарлығының бір ережесі – Дионис дінінің діни қызметкерлері әйелдер ғана болуы керек еді. Диониспен бірдейленетін Рим құдайы Либердің діни қызметкерлері б.з.д. Буддизмдегі монахтар қауымының дәстүрі (сангха) Буддадан басталды, ол монахтар ордасын құрды. Жазбаларға сәйкес, ол бастапқыда қарсы болғаннан кейін, монахтар ордасын құрды. Буддистік дінге толықтай келген монахтар бхикхуни деп аталады. Будданың әпкесі және асыраушы анасы Махапажапати Готами – алғашқы бхиккхуни; ол біздің заманымызға дейінгі VI ғасырда тағайындалды. Праджнадхара – Дзен буддизміне жататын жиырма жетінші Үндістан патриархы және ол әйел болған деп есептеледі. Махаяна дәстүрінде 13-ші ғасырда жапондық Мугай Ньодай Жапониядағы алғашқы әйел Дзен шебері болды. Алайда, бір кездері Тхеравада кеңінен таралған елдерде болған бхикхуни ординациясы 10-ғасырда жойылып кетті, ал жаңадан ординация сол елдерде де жоғалып кетті. Сондықтан, сол елдерде монах болып өмір сүргісі келетін әйелдер сегіз-он өсиетті орындауы керек. Бұл әйелдер не дінге кірмейді, не ресми түрде тағайындалмайды, олар өз елдерінде будда еркектерінде бар мойындауды, білімді, қаржылық қолдауды немесе мәртебені алмайды. Бұл "өсиетті сақтаушылар" Бирма, Камбоджа, Лаос, Непал және Таиландта өмір сүреді. Әсіресе, Бирма буддизмінің басқару кеңесі қазіргі заманда әйелдердің жарамды ординациясы болмайды деп шешім қабылдады, бірақ кейбір Бирма монахтары оған келіспейді. Алайда, 2003 жылы Саккавади мен Гунасари Шри-Ланкада бхикхуни ретінде тағайындалды, осылайша қазіргі заманда Шри-Ланкада жоғары ординация алған алғашқы Бирмалық жаңа монахтар болды. Жапония ерекше жағдай, өйткені ол бхикхуни және жаңа монах ординациясына ие болмаса да, онда тұратын өсиетті сақтаушы монахтар басқа жердегі әпкелерінен жоғары мәртебеге және жақсы оқуға ие, тіпті Дзен діни қызметкерлеріне де айнала алады. Тибетте қазіргі уақытта бхикхуни ординациясы жоқ, бірақ Далай Лама Тибет дәстүрінің ізбасарларына осындай ординациясы бар дәстүрлерде монах ретінде тағайындалуға рұқсат берді. Буддистік монахтардың бхикхуни ординациясы әрқашан Шығыс Азияда жүзеге асырылып келді. 1996 жылы Сакиядхитаның, Халықаралық Буддист Әйелдер қауымының күш-жігері арқалы он Шри-Ланкалық әйел Үндістандағы Санатхта бхикхуни ретінде тағайындалды. Сондай-ақ, 900 жылдық үзілістен кейін 1998 жылы Шри-Ланкада буддистік монахтардың бхикхуни ординациясы қайта басталды. 2003 жылы Ая Судхамма Шри-Ланкада бхикхуни ординациясын алған алғашқы американдық әйел болды. Дхаммананда Бхикхуни Шри-Ланкада тағайындалды. Дхаммананда Бхикхунидің анасы, Венарабле Ворамай, сондай-ақ Та Тао Фа Цзу, 1971 жылы Тайвандағы Махаяна дәстүрінде толықтай тағайындалған алғашқы тайлық әйел болды. 55 жастағы тайлық буддист 8 өсиетті ақ киімді маэчи монахы Варанггана Ванавичайен 2002 жылы Таиландта монах ретінде тағайындалған алғашқы әйел болды. Одан бері Тайланд Сенаты 1928 жылы қабылданған, дін бостандығын қорғау заңдарына қайшы болғандықтан, буддизмде әйелдердің толық ординациясын тыйым салатын заңды конституцияға қайшы деп қарап, жойды. Алайда, Таиландтың екі негізгі Тхеравада буддист ордені, Маханикая және Дхаммаютика Никая, әлі де толықтай тағайындалған әйелдерді қатарына ресми түрде қабылдаған жоқ. 2009 жылы Австралияда төрт әйел Тхеравада монахтары ретінде бхикхуни ординациясын алды, мұндай ординация Австралияда алғаш рет орын алды. Бұл 2009 жылдың 22 қазанында Австралиядағы Перт қаласындағы Бодхиняна монастырында өтті. Аббас Ваяма, Венарабле Нирода, Сери және Хасапанна Пали Винаяға толық сәйкес келіп, бхикхулар мен бхикхунилердің бірлескен әрекетімен Бхикхуни ретінде тағайындалды. 1997 жылы Бостондағы Дхамма Цетия Вихарасы Таиландтан келген Венарабле Готамимен құрылды, ол 10 өсиетті монах болды; ол 2000 жылы толық ординация алғаннан кейін оның үйі Америкадағы алғашқы Тхеравада буддист бхикхуни вихарасына айналды. 1998 жылы Бруклинде туған Шерри Чаят Ринзай буддизмі мектебіндегі алғашқы американдық әйел болды. 2006 жылы Техаста туған Мерл Кодо Бойд Дзен буддизміндегі алғашқы афроамерикандық әйел болды. Сондай-ақ, 2006 жылы Америка тарихында алғаш рет американдық әйелдің (Сістер Ханти Кхема) Саманери (жаңа монах) анттарын қабылдаған буддист ординациясы өтті.

The Latin word sacerdos, "priest", is the same for both the grammatical genders. In Roman state religion, the Vestal Virgins were responsible for the continuance and security of Rome as embodied by the sacred fire that they were required to tend on pain of extreme punishment. The Vestals were a college of six sacerdotes (plural) devoted to Vesta, goddess of the hearth, both the focus of a private home (domus) and the state hearth that was the center of communal religion. Freed of the usual social obligations to marry and rear children, the Vestals took a vow of chastity in order to devote themselves to the study and correct observance of state rituals that were off limits to the male colleges of priests. They retained their religious authority until the Christian emperor Gratian confiscated their revenues and his successor Theodosius I closed the Temple of Vesta permanently. The Romans also had at least two priesthoods that were each held jointly by a married couple, the rex and regina sacrorum, and the flamen and flaminica Dialis. The regina sacrorum ("queen of the sacred rites") and the flaminica Dialis (high priestess of Jupiter) each had her own distinct duties and presided over public sacrifices, the regina on the first day of every month, and the flaminica every nundinal cycle (the Roman equivalent of a week). The highly public nature of these sacrifices, like the role of the Vestals, indicates that women's religious activities in ancient Rome were not restricted to the private or domestic sphere. So essential was the gender complement to these priesthoods that if the wife died, the husband had to give up his office. This is true of the flaminate, and probably true of the rex and regina. such as a sacerdos Cereris or Cerealis, "priestess of Ceres", an office never held by men. Female sacerdotes played a leading role in the sanctuaries of Ceres and Proserpina in Rome and throughout Italy that observed so called "Greek rite" (ritus graecus). This form of worship had spread from Sicily under Greek influence, and the Aventine cult of Ceres in Rome was headed by male priests. Only women celebrated the rites of the Bona Dea ("Good Goddess"), for whom sacerdotes are recorded. The Temple of Ceres in Rome was surved by the Priestess of Ceres, Sacerdos Cereris, and the Temple of Bona Dea by the Priestess of Bona Dea, Sacerdos Bonae Deae. Other Priestesses were the Sacerdos Liberi, Sacerdos Fortunae Muliebris and the Sacerdos Matris Deum Magnae Idaeae; sacerdos also served as priestesses of the Imperial cult. From the Mid Republic onward, religious diversity became increasingly characteristic of the city of Rome. Many religions that were not part of Rome's earliest state religion offered leadership roles as priests for women, among them the imported cult of Isis and of the Magna Mater ("Great Mother", or Cybele). An epitaph preserves the title sacerdos maxima for a woman who held the highest priesthood of the Magna Mater's temple near the current site of St. Peter's Basilica. Inscriptions for the Imperial era record priestesses of Juno Populona and of deified women of the Imperial household. the secrecy of some mystery cults was regarded with suspicion. In 189 BCE, the senate attempted to suppress the Bacchanals, claiming the secret rites corrupted morality and were a hotbed of political conspiracy. One provision of the senatorial decree was that only women should serve as priests of the Dionysian religion, perhaps to guard against the politicizing of the cult, since even Roman women who were citizens lacked the right to vote or hold political office. Priestesses of Liber, the Roman god identified with Dionysus, are mentioned by the 1st century BC scholar Varro, as well as indicated by epigraphic evidence.]] The tradition of the ordained monastic community in Buddhism (the sangha) began with the Buddha, who established an order of monks. According to the scriptures, later, after an initial reluctance, he also established an order of nuns. Fully ordained Buddhist nuns are called bhikkhunis. Mahapajapati Gotami, the aunt and foster mother of Buddha, was the first bhikkhuni; she was ordained in the sixth century BCE. Prajñādhara is the twenty seventh Indian Patriarch of Zen Buddhism and is believed to have been a woman. In the Mahayana tradition during the 13th century, the Japanese Mugai Nyodai became the first female Zen master in Japan. However, the bhikkhuni ordination once existing in the countries where Theravada is more widespread died out around the 10th century, and novice ordination has also disappeared in those countries. Therefore, women who wish to live as nuns in those countries must do so by taking eight or ten precepts. Neither laywomen nor formally ordained, these women do not receive the recognition, education, financial support or status enjoyed by Buddhist men in their countries. These "precept holders" live in Burma, Cambodia, Laos, Nepal, and Thailand. In particular, the governing council of Burmese Buddhism has ruled that there can be no valid ordination of women in modern times, though some Burmese monks disagree. However, in 2003, Saccavadi and Gunasari were ordained as bhikkhunis in Sri Lanka, thus becoming the first female Burmese novices in modern times to receive higher ordination in Sri Lanka. Japan is a special case as, although it has neither the bhikkhuni nor novice ordinations, the precept holding nuns who live there do enjoy a higher status and better training than their precept holder sisters elsewhere, and can even become Zen priests. In Tibet there is currently no bhikkhuni ordination, but the Dalai Lama has authorized followers of the Tibetan tradition to be ordained as nuns in traditions that have such ordination. The bhikkhuni ordination of Buddhist nuns has always been practiced in East Asia. In 1996, through the efforts of Sakyadhita, an International Buddhist Women Association, ten Sri Lankan women were ordained as bhikkhunis in Sarnath, India. Also, bhikkhuni ordination of Buddhist nuns began again in Sri Lanka in 1998 after a lapse of 900 years. In 2003 Ayya Sudhamma became the first American born woman to receive bhikkhuni ordination in Sri Lanka. Dhammananda Bhikkhuni was ordained in Sri Lanka. Dhammananda Bhikkhuni's mother Venerable Voramai, also called Ta Tao Fa Tzu, had become the first fully ordained Thai woman in the Mahayana lineage in Taiwan in 1971. A 55 year old Thai Buddhist 8 precept white robed maechee nun, Varanggana Vanavichayen, became the first woman ordained as a monk in Thailand, in 2002. Since then, the Thai Senate has reviewed and revoked the secular law passed in 1928 banning women's full ordination in Buddhism as unconstitutional for being counter to laws protecting freedom of religion. However Thailand's two main Theravada Buddhist orders, the Mahanikaya and Dhammayutika Nikaya, have yet to officially accept fully ordained women into their ranks. In 2009 in Australia four women received bhikkhuni ordination as Theravada nuns, the first time such ordination had occurred in Australia. It was performed in Perth, Australia, on 22 October 2009 at Bodhinyana Monastery. Abbess Vayama together with Venerables Nirodha, Seri, and Hasapanna were ordained as Bhikkhunis by a dual Sangha act of Bhikkhus and Bhikkhunis in full accordance with the Pali Vinaya. In 1997 Dhamma Cetiya Vihara in Boston was founded by Ven. Gotami of Thailand, then a 10 precept nun; when she received full ordination in 2000, her dwelling became America's first Theravada Buddhist bhikkhuni vihara. In 1998 Sherry Chayat, born in Brooklyn, became the first American woman to receive transmission in the Rinzai school of Buddhism. In 2006 Merle Kodo Boyd, born in Texas, became the first African American woman ever to receive Dharma transmission in Zen Buddhism. Also in 2006, for the first time in American history, a Buddhist ordination was held where an American woman (Sister Khanti Khema) took the Samaneri (novice) vows with an American monk (Bhante Vimalaramsi) presiding. This was done for the Buddhist American Forest Tradition at the Dhamma Sukha Meditation Center in Missouri. In 2010 the first Tibetan Buddhist nunnery in America (Vajra Dakini Nunnery in Vermont) was officially consecrated. It offers novice ordination and follows the Drikung Kagyu lineage of Buddhism. The abbot of the Vajra Dakini nunnery is Khenmo Drolma, an American woman, who is the first bhikkhuni in the Drikung Kagyu lineage of Buddhism, having been ordained in Taiwan in 2002. She is also the first westerner, male or female, to be installed as an abbot in the Drikung Kagyu lineage of Buddhism, having been installed as the abbot of the Vajra Dakini Nunnery in 2004. Also in 2010, in Northern California, four novice nuns were given the full bhikkhuni ordination in the Thai Theravada tradition, which included the double ordination ceremony. Bhante Gunaratana and other monks and nuns were in attendance. It was the first such ordination ever in the Western hemisphere. The following month, more bhikkhuni ordinations were completed in Southern California, led by Walpola Piyananda and other monks and nuns. The bhikkhunis ordained in Southern California were Lakshapathiye Samadhi (born in Sri Lanka), Cariyapanna, Susila, Sammasati (all three born in Vietnam), and Uttamanyana (born in Myanmar). The first bhikkhuni ordination in Germany, the Theravada bhikkhuni ordination of German nun Samaneri Dhira, occurred on June 21, 2015, at Anenja Vihara. The first Theravada ordination of bhikkhunis in Indonesia after more than a thousand years occurred in 2015 at Wisma Kusalayani in Lembang, Bandung. Those ordained included Vajiradevi Sadhika Bhikkhuni from Indonesia, Medha Bhikkhuni from Sri Lanka, Anula Bhikkhuni from Japan, Santasukha Santamana Bhikkhuni from Vietnam, Sukhi Bhikkhuni and Sumangala Bhikkhuni from Malaysia, and Jenti Bhikkhuni from Australia. This is distinguished from the process of consecration to religious orders, namely nuns and monks, which are typically open to women and men. Some Protestant denominations understand ordination more generally as the acceptance of a person for pastoral work. Historians Gary Macy, Kevin Madigan and Carolyn Osiek claim to have identified documented instances of ordained women in the early Church. In 2021, excavations at the site of a 1600 year old Byzantine basilica revealed mosaics that provided evidence of women serving primarily as diaconal ministers in early Christendom, although there has been speculation of other females in ministry as leaders of convents. Additionally, Paul's letter to the Romans, written in the first century AD, mentions a woman deacon:

text= I commend to you our sister Phoebe, a deacon of the church in Cenchreae.|author=Romans 16:1, New International Version|source=

In the late second century AD, the Montanist movement ordained women priests and bishops. In 494 AD, in response to reports that women were serving at the altar in the south of Italy, Pope Gelasius I wrote a letter condemning female participation in the celebration of the Eucharist. Several textual ambiguities and silences have resulted in a variety of contrasting interpretations. Roger Gryson asserts that it is "difficult to form an idea of the situation which Pope Gelasius opposed" and observes that "it is regrettable that more details" about the situation are not available. The Protestant Reformation introduced the dogma that the authority of the Bible exceeds that of Roman Catholic popes and other church figures. Once the Roman Catholic hierarchy was no longer accepted as the sole authority, some denominations allowed women to preach. For example, George Fox founded the Quaker movement after stating he felt the "inner light" of Christ living in the believer was discovered in 1646. He believed that the inner light worked in women as well as in men, and said:

text=And some men may say, man must have the power and superiority over the woman, because God says, "The man must rule over his wife [Genesis 3:16]; and that man is not of the woman, but the woman is of the man [1 Corinthians 11:8]." Indeed, after man fell, that command was; but before man fell there was no such command; for they were both meet helps [Genesis 2:18,20], and they were both to have dominion over all that God made [Genesis 1:26,28]. And as the apostle saith, "for as the woman is of the man", his next words are, "so is the man also by the woman; but all things are of God [1 Corinthians 11:12]". And so the apostle clears his own words; and so as man and woman are restored again, by Christ up into the image of God [Colossians 3:10], they both have dominion again in the righteousness and holiness [Ephesians 4:24], and are helps meet, as before they fell.|author=George Fox|source=

The ordination of women has once again been a controversial issue in more recent years with societal focus on social justice movements. 1 Timothy 2:11–15, and 1 Timothy 3:1–7, which they interpret as demanding male leadership in the Church. Some Evangelicals also look to the levitical priesthood and historic rabbinate, being male only. Other evangelical denominations officially authorize the full ordination of women in churches. Catholics may allude to Jesus Christ's choice of disciples as evidence of his intention for an exclusively male apostolic succession, as laid down by early Christian writers such as Tertullian and reiterated in the 1976 Vatican Declaration on the Question of the Admission of Women to the Ministerial Priesthood. Supporters of women's ordination interpret the above mentioned New Testament texts as being specific to certain social and church contexts and locations and addressing problems of church order in the early Church period. They regard Jesus as setting the example of treating women with respect, commending their faith and tasking them to tell others about him and Paul as treating women as his equals and co workers. the female disciples of Jesus, and the women at the crucifixion who were the first witnesses to the Resurrection of Christ, as supporting evidence of the importance of women as pastoral or episcopal leaders in the early Church.

Рим католиктері

Рим-католик шіркеуінің ілімі, Папа Иоанн Павел II Ordinatio sacerdotalis атты апостолдық хатында баса айтқандай, "шіркеудің әйелдерді діни қызметкерлерге санап, кияли орден беруге ешқандай құқығы жоқ және бұл үкім шіркеудің барлық адалдары үшін міндетті түрде сақталуға тиіс". Бұл ілім қазіргі канондық заңда (1024) және Католик шіркеуінің катехизисінде (1992) «Тек қана крещение рәсімінен өткен ер адам (vir) ғана қасиетті кияли орденді ала алады» деген канондық мәлімдеме арқылы бекітілген. Рим-католик шіркеуі діни қызметкерлер мен епископтарды кияли орденге бекіту мәселесінде бұл талаптың Құдай заңынан шыққандығын үйретеді; ол сенімнің аманаты болып табылады және өзгертілмейді. 2007 жылы Ватикан әйелді діни қызметкер ретінде кияли орденге бекіту әрекеті әйелдер мен оны жасауға тырысатын епископтар үшін автоматты түрде шіркеуден шеттетілуге (экскомуникация) әкеледі деген жарлық шығарды, ал 2010 жылы әйелді діни қызметкер ретінде кияли орденге бекіту әрекеті «ауыр қылмыс» болып есептеледі. 2016 жылы Папа Франциск тапсырған Папалық комиссияға ежелгі әйел діякондар (диаконшалар) дәстүрінің қайта жандандырылу мүмкіндігін зерттеу міндеті жүктелді, егер олар кияли орден алмайтын болса және кияли орден алған еркек тұрақты немесе уақытша діякондардың Евангелияны жариялау, уағыз айту және төтенше жағдайларды қоспағанда крещение рәсімін орындау сияқты ерекше функциялары аталған әйел діякондарына берілмесе. 2019 жылдың қазан айында Пан-Амазон аймағындағы Епископтар Синоды «үйленген діни қызметкерлерді, әйел діякондары мәселесін қайта қарауды Папаға ұсынуды» талап етті. Бірақ Папа Франциск бұл мәселенің талқылануын кейінгі құжаттардан алып тастады.

Мариявиттер

Мистикалық бейімділікке ие әйел монах, Феликса Козловсканың ықпалымен, Мариявит қозғалысы алғаш рет 19 ғасырдағы Польшаның Ресейге бөлінуі кезінде Рим-католик шіркеуінің жемқорлығына жауап ретінде пайда болды. Өздері Мәрияға деген құлшыныстарымен аталған Мариявиттер, Мазовия және Лодзь айналасындағы көптеген приходтарды өздеріне тартты және ең жақсы кезеңдерінде шамамен 300 000 адамды құрады. Шіркеудің жарылуынан қорқып, шіркеу басшылары Ватиканнан араласуды сұрады. Мариявиттер 1905 және 1906 жылдары Папалық бұйрық арқылы қауымнан шығарылды. Католик шіркеуінен үзілген олардың дін қызметкерлері Ежелгі католик шіркеуінде пана тапты және 1909 жылы бірінші Мариявит епископы Михаэль Ковальски Утрехтте қасиетті қызметке бекітілді. Жиырма жыл өткен соң, қазіргі Мариявит шіркеуі саясаттағы келіспеушіліктер мен басшылық күреске ұшырады. Дегенмен, 1929 жылы архиепископ Ковальски алғашқы 12 монахты дін қызметкерлері ретінде тағайындады. Ол дін қызметкерлерінің некелесуін де енгізді. Шіркеудегі бөліну, ішінара, теологиядағы әйелдің орны және шіркеу өміріндегі әйелдердің рөліне байланысты болды. 1935 жылға қарай Ковальски дін қызметкерлерінің қызметін таңдалған мирян мүшелеріне кеңейтетін «жалпы рухани қызмет» қағидасын енгізді. Мариявиттердің екі шіркеуі бүгінге дейін сақталып қалды. Ковальскидің ізбасарлары, Католик Мариявит шіркеуі ретінде танымал және Польшаның Плоцк аймағындағы Фелицианов қаласында орналасқан. Олардың саны Плоцк Мариявиттерінің жақтастарымен салыстырғанда аз болғанымен, олардың басшысы әйел епископ.

Диссиденттер

Бірнеше католик әйелдерді сандалға (дін қызметіне) бекітуді қолдайды. Католик тағылымына қарсы әйелдерді сандалға бекітуді жақтаған наразылық топтарына "Әйелдерді сандалға бекіту жөніндегі бүкіләлемдік ұйым", "Католик әйелдерді сандалға бекіту", "Рим католик әйел дін қызметкерлері" және "Әйелдерді сандалға бекіту конференциясы" кіреді. Кейбіреулер 1970 жылы коммунистік Чехословакияда епископ Феликс Давидек (1921–1988) Людмила Яворованы сандалға бекіткенін, ал епископтың өзі мемлекеттік қуғын-сүргін салдарынан дін қызметкерлерінің жетіспеушілігіне байланысты құпия түрде сандалға бекітілгенін, бұл оқиғаны үлгі ретінде келтіреді. Католик шіркеуі әйелдерді сандалға бекіту әрекеттерін жарамсыз деп есептейді және барлық қатысушыларды автоматты түрде шіркеуден шығарып тастайды.

Шығыс православие

Шығыс православие шіркеуі епископтар мен діни қызметкерлерді тағайындау мәселесінде Рим-католик шіркеуімен ұқсас пікірде, және әйелдерді осы шендерге тағайындауға жол бермейді. Томас Хопко мен Эвангелос Теодору әйел диякондардың ежелгі заманда толыққанды тағайындалғанын айтты. К. К. Фицджеральд Теодорудың зерттеулерін жалғастырып, оны дамытты. Митрополит Калистос Вейр былай жазды:

2004 жылғы 8 қазанда Грекия Православие шіркеуінің Киелі Синоды монастырь диякониссаларын – әйелдерді өз монастырьларында қызмет етуге және литургияға көмектесуге рұқсат беру туралы шешім қабылдады. Бірақ, бұл құжатта χειροτονία термині қолданылмаған, алайда қолданылатын рәсімдер дін қызметкерлерін тағайындау рәсімдері болып табылады.

Назареттік шіркеу

Назареттік шіркеу 1908 жылы тағайындалғаннан бері әйелдерді дін қызметкерлері ретінде бекітіп келеді, сол кезде оның бекітілген дін қызметкерлерінің толық 25% әйелдерден тұрды. Назареттік шіркеудің нұсқаулығында айтылғандай, "Назареттік шіркеу әйелдердің Құдай берген рухани қабілеттерін шіркеу ішінде пайдалану құқығын қолдайды, сондай-ақ Назареттік шіркеуіндегі басшылық лауазымдарға, оның ішінде ақсақал және диакон лауазымдарына сайлану және тағайындалудың тарихи құқығын растайды."

Англикандық

1917 жылы Англия шіркеуі әйелдерге, епископтың хабаршылары деп аталатын, мирян оқырмандарына лицензия берді. Олардың көптегені шіркеулерді басқарды, бірақ оларды қаһарлыққа (священнический сан) иелендіруге дейін бармады. 1930 жылдан 1978 жылға дейін Англия шіркеуінде әйелдерді қаһарлыққа иелендіруді қолдаған Англикандық әйелдерді қаһарлыққа иелендіру тобы жұмыс істеді. Қазіргі таңда Англикандық шіркеудің көп бөлігі әйелдерді диакон және қаһарлыққа иелендіреді. Англикандық қауымда қаһарлыққа иеленген алғашқы үш әйел Гонконгте болды: Ли Тим Ой 1944 жылы, ал Джейн Хванг және Джойс М. Беннет 1971 жылы. 1974 жылдың 29 шілдесінде АҚШ Епископалдық шіркеуінің епископтары Дэниел Корриган, Роберт Л. ДеУитт және Эдвард Р. Уэллс II, Коста-Рика епископы Антонио Рамостың қатысуымен, он бір әйелді қаһарлыққа иелендірді. Бұл рәсім, әйелдердің «тұрақты комитеттен ұсыныс алмауы» себепті, кеңінен «бұрыс» деп есептелді, бұл қаһарлыққа иеленудің канондық алғышарты болып табылады. «Филадельфиялық он бір» деп белгілі болғандар: Меррилл Биттнер, Элисон Чик, Алла Бозарт (Кэмпбелл), Эмили С. Хьюитт, Картер Хейвард, Сюзанна Р. Хайат (2002 жылы қайтыс болды), Мари Мурфилд, Жаннет Пиккард (1981 жылы қайтыс болды), Бетти Боун Шисс, Катрина Уэллс Свонсон (2006 жылы қайтыс болды) және Нэнси Хэтч Виттиг. Епископтар палатасы бастапқыда қарсы болған, бірақ 1976 жылдың қыркүйегінде Епископалдық шіркеудің Бас жиналысынан мақұлдау алды. Бұл Бас жиналыс әйелдерді қаһарлыққа және епископтыққа иелендіруге келісім берді. Бас жиналыстың бұл әрекетіне қарсылық білдірген дін қызметкерлері мен мирян Сент-Луис конгресінде жиналып, АҚШ және Канадада бәсекелес Англикан шіркеуін құруға тырысты. Біріккен Солтүстік Америка шіркеуін құру жоспарларына қарамастан, нәтижесінде бірнеше «жалғастырушы» Англикан шіркеулері құрылды, олар қазір «жалғастырушы» Англикан қозғалысының бір бөлігін құрайды. Англикандық қауымда епископ болған алғашқы әйел Барбара Харрис болды, ол 1988 жылы Массачусетс Епископалдық епархиясында суфраган епископы болып сайланды және 1989 жылдың 11 ақпанында қаһарлыққа иеленді. Көптеген Англикандық провинциялар қазір әйелдерді епископ ретінде қаһарлыққа иелендіруге рұқсат береді. 2014 жылға қарай әйелдер АҚШ, Канада, Жаңа Зеландия, Австралия, Ирландия, Оңтүстік Африка, Оңтүстік Үндістан, Уэльс және Куба Епископалдық шіркеуінде епископ ретінде қызмет етті немесе қызмет етуде. Либби Лейн 2015 жылы Англия шіркеуінің епископы болып қаһарлыққа иеленген алғашқы әйел болды. 1994 жылдың наурыз айында ол өзінің алғашқы әйел қаһарлықтарын 32 әйел ретінде қаһарлыққа иелендірді. 2015 жылы Рейчел Тревик Англия шіркеуінің (Глостер епархиясы) алғашқы әйел епархиялық епископы болып қаһарлыққа иеленді. Ол және Кредитон епискобы Сара Муллали Кентербери соборында епископ ретінде қаһарлыққа иеленген алғашқы әйелдер болды. 2006 жылдың 18 маусымында Епископалдық шіркеу әйелді сайлаған алғашқы Англикандық провинция болды – Кэтрин Джеффертс Шори, ол АҚШ-та «Бас епископ» деп аталатын Англикандық провинцияның басшысы болды.

In 1917 the Church of England licensed women as lay readers called bishop's messengers, many of whom ran churches, but did not go as far as to ordain them. From 1930 to 1978 the Anglican Group for the Ordination of Women to the Historic Ministry promoted the ordination of women in the Church of England. Within Anglicanism the majority of provinces now ordain women as deacons and priests. The first three women ordained as priests in the Anglican Communion were in Hong Kong: Li Tim Oi in 1944 and Jane Hwang and Joyce M. Bennett in 1971. On July 29, 1974, Bishops Daniel Corrigan, Robert L. DeWitt, and Edward R. Welles II of the U. S. Episcopal Church, with Bishop Antonio Ramos of Costa Rica, ordained eleven women as priests in a ceremony that was widely considered "irregular" because the women lacked "recommendation from the standing committee", a canonical prerequisite for ordination. The "Philadelphia Eleven", as they became known, were Merrill Bittner, Alison Cheek, Alla Bozarth (Campell), Emily C. Hewitt, Carter Heyward, Suzanne R. Hiatt (d. 2002), Marie Moorefield, Jeannette Piccard (d. 1981), Betty Bone Schiess, Katrina Welles Swanson (d. (died) 2006), and Nancy Hatch Wittig. Initially opposed by the House of Bishops, the ordinations received approval from the General Convention of the Episcopal Church in September 1976. This General Convention approved the ordination of women to both the priesthood and the episcopate. Reacting to the action of the General Convention, clergy and laypersons opposed to the ordination of women to the priesthood met in convention at the Congress of St. Louis and attempted to form a rival Anglican church in the US and Canada. Despite the plans for a united North American church, the result was division into several Continuing Anglican churches, which now make up part of the Continuing Anglican movement. The first woman to become a bishop in the Anglican Communion was Barbara Harris, who was elected a suffragan bishop in the Episcopal Diocese of Massachusetts in 1988 and ordained on February 11, 1989. The majority of Anglican provinces now permit the ordination of women as bishops, and as of 2014, women have served or are serving as bishops in the United States, Canada, New Zealand, Australia, Ireland, South Africa, South India, Wales, and in the extra provincial Episcopal Church of Cuba. Libby Lane became the first woman consecrated a bishop of the Church of England in 2015. It had ordained 32 women as its first female priests in March 1994. In 2015 Rachel Treweek was consecrated as the first female diocesan bishop in the Church of England (Diocese of Gloucester). She and Sarah Mullally, Bishop of Crediton, were the first women to be consecrated and ordained bishop in Canterbury Cathedral. On June 18, 2006, the Episcopal Church became the first Anglican province to elect a woman, the Most Rev. Katharine Jefferts Schori, as a primate (leader of an Anglican province), called the "Presiding Bishop" in the United States.

Әдістемелік

Мефодистердің әйелдерді қасиетті қызметке ордақтау (ordination) туралы көзқарастары әртүрлі. Бүгінде кейбір методистік конфессиялар әйелдерді ордақтауды жүзеге асырады, мысалы, 1968 жылы құрылғаннан бері әйелдерді ордақтауды жүргізіп келе жатқан Біріккен методистік шіркеуде (UMC), сондай-ақ 1911 жылы алғашқы әйел ақсақалын ордақтаған Ерақыт методистік шіркеуде (FMC), 1890 жылы алғашқы әйел дьяконын ордақтаған Ұлыбритания методистік шіркеуінде және 1974 жылы алғашқы әйел ақсақалдарын (яғни, пресвитерлерді) ордақтаған Аллегхини Веслиан методистік байланысында, ал 1853 жылы алғашқы әйел ақсақалын ордақтаған Киелі кітап методистік шіркеулерінің байланысында, олар әрқашан әйелдерді пресвитерат пен дьяконатқа ордақтаған. Басқа методистік конфессиялар әйелдерді ордақтамайды, мысалы Оңтүстік методистік шіркеуі (SMC), Американың евангелистік методистік шіркеуі, Фундаменталды методистік конференциясы, Евангелистік Веслиан шіркеуі (EWC) және Примитивтік методистік шіркеуі (PMC), соңғы екеуі әйелдерді ақсақал ретінде ордақтамайды және оларды пасторлар немесе жергілікті уағыздаушылар ретінде лицензияламайды; Тәуелсіз методистер қауымдастығына тіркелген тәуелсіз методистік қауымдастықтары әйелдерді қасиетті ордақтауға рұқсат бермейді.

Достар діни қоғамы

XVII ғасырдың ортасында құрылған квакерлер қауымы әйелдерге уағыз айтуға мүмкіндік берді. Олар екі жыныстың да Киелі Рухтан шабыт алуға тең қабілетті екеніне сенді, сондықтан квакерлердің алғашқы күндерінен бастап әйел уағыздаушылар дәстүрі қалыптасқан. Уағыздаушы болу үшін, Дос квакерлік жиналыстан мойынұстау алуы керек еді. XVIII ғасырда дін қызметкерлері әдетте мәжіліс үйінің алғы қатарында отыратын, әйелдер бір жағында, ал ерлер екінші жағында, барлығы бірдей биік платформада. Кейін, 1704 жылы Лонг-Айленд штатының Флашинг қаласынан Естер Палмер және Род-Айленд штатының Ньюпорт қаласынан Сюзанна Фриборн Солтүстік Американың сегіз колониясын аралап, 3230 шақырымдық сапар жасады, оның ішінде Пенсильвания, Мэриленд, Вирджиния және Солтүстік Каролина штаттарында уағыз айту үшін сапарлады. Басқа да белгілі квакер әйел уағыздаушылары: Филадельфиядан Мэри Лоусон, Лондоннан Мэри Баннистер, Англияның Йорк қаласынан Мэри Эллертон, Вирджиниядан Рейчел Уилсон, Пенсильваниядан Кэтрин Пейтон, Нью-Йорктен Энн Мур, Делавэрден Сюзанна Хэттон және Бостоннан Мэри Дайер. Одан кейін әйел пасторлардың тағайындалуы да болды. 1882 жылы АҚШ-тағы американдық баптист шіркеулерінде, 1922 жылы Ұлыбритания баптист одағында, 1965 жылы АҚШ-тағы Ұлттық баптист конвенциясында, 1969 жылы Прогрессивті Ұлттық баптист конвенциясында, 1978 жылы Австралия баптист министрліктерінде және 1980 жылы Филиппин баптист шіркеулерінің конвенциясында.

Пейнтекостальдық

Америка Құрама Штаттарының Әйелдерді тағайындау қауымдастығы 1927 жылы әйелдердің дін қызметкері ретінде тағайындалуын қабылдады. Пентикост шіркеулері көбінесе тәуелсіз болғандықтан, бұл мәселе бойынша түрлі пікірлер бар, олардың кейбіреулері әйелдерді пасторларға және басқа миссионерлік қызметтерге тағайындайды, ал кейбіреулері тағайындамайды.

Жетінші күндік адвентистер

Өзінің Жұмыс саясатына сәйкес, Жетінші күн Адвентистері (SDA) шіркеуі қызметтің белгілі бір лауазымдары мен жауапкершіліктерін евангелияға бекітілгендерге ғана шектейді. Шіркеудің ең жоғары шешім қабылдайтын органы – Бас конференция (GC) сессиясы әйелдерді пасторлар ретінде бекітуге ешқашан келіспеген, Эллен Г. Уайттың маңызды негіздік рөлі мен үздіксіз әсеріне қарамастан. Адвентистер Киелі кітапта немесе Уайттың жазбаларында әйелдерді пасторлыққа бекітуді қолдауға немесе оған қарсы болуға қатысты нақты нұсқаулар мен мысалдар тапқан жоқ. Соңғы жылдары әйелдерді пасторлыққа бекіту мәселесі, әсіресе Солтүстік Америка мен Еуропада қызу пікірталас тудырды. Адвентистік шіркеуде пасторлыққа үміткерлерді жергілікті конференциялар ұсынады (әдетте 50–150 жергілікті қауымдарды басқарады) және оларды союз конференциялары (6–12 жергілікті конференцияны басқарады) бекітеді. Шіркеудің Негізгі Нанымдары мен оның Шіркеу Нұсқаулығында баяндалған бүкіл әлемдік тәжірибесі, соның ішінде қазіргі уақытта ерлерге ғана шектелген пасторлыққа бекітудің бүкіл әлемдік талаптары, тек GC сессиясында ғана қайта қаралуы мүмкін. 1990 жылы GC сессиясы әйелдерді пасторлыққа бекітуге рұқсат беретін жаһандық саясатты қабылдау туралы ұсынысқа қарсы дауыс берді. 1995 жылы GC делегаттары 13 әлемдік бөлімнің ешқайсысына өз аумағында әйелдерді пасторлыққа бекіту саясатын қабылдауға рұқсат бермеу туралы шешім қабылдады. 2011 жылдың қазан айындағы жылдық кеңес отырысында GC Атқару комитеті Солтүстік Америкалық бөлімшесінің (NAD) және Транс-Еуропалық бөлімшесінің қолдауымен, жергілікті конференция президенттері қызметін атқаруға уәкілетті министрлік өкілеттігі бар адамдарға (оның ішінде әйелдерге) рұқсат беру туралы өтінішке 167–117 дауыспен қарсылық білдірді. Сол айдың соңында NAD GC шешіміне көңіл бөлмей, уәкілетті министрлік өкілеттігі бар әйелдерге конференция президенттері ретінде қызмет етуге рұқсат беруге дауыс берді. Жылдық кеңес дауыс беруінен кейін Оңтүстік Калифорния конференциясындағы (SECC) адвентистердің шағын тобы, SECC басшылығына жынысына қарамастан пасторлық бекіту саясатын қабылдауға саяси қысым жасау мақсатында Саяси әрекет комитетін (OPAC) құрды. Топ 2012 жылдың 1 қаңтарында OPAC-ты 2012 жылдың 31 наурызына дейін мақсатына жету ниетімен іске қосты. Толыққанды веб-сайт, кең таралған петиция, әртүрлі әлеуметтік желілердегі қатысу және SECC шенеуніктерімен бірге әртүрлі топтармен бірнеше кездесулер өткізгеннен кейін OPAC 2012 жылдың 22 наурызында SECC Атқару органы 19 дауысқа 2 дауыспен жынысына қарамастан пасторларды бекіту саясатын дереу іске асыруға келісім берді. Сонымен қатар, 2012 жылдың басында GC шіркеу тарихы мен саясатын талдап, GC-нің әлемдік бөлімшелері GC-ден өзгеше саясат белгілеуге құқылы емес екенін көрсетті. Алайда, талдауында GC кандидаттарды бекіту үшін түпкілікті жауапкершілік пен билік кәсіподақ конференциясы деңгейінде екенін растады. Кейіннен бірнеше кәсіподақ конференциялары жынысына қарамастан пасторлық бекітуді мақұлдады. SECC-де бастапқы мақсатына қол жеткізгеннен кейін OPAC Тынық мұхиты одағының конференциясына (PUCon) назар аударды, ол саясаты бойынша жергілікті конференциялардың барлық пасторлық ұсыныстарын қарап, әрекет етуі керек. PUCon көп жылдар бойы әйелдерді пасторлар ретінде бекіту идеясын қолдады. Ол мәселені 2012 жылдың 15 наурызында қайта қарады, бірақ 2012 жылдың 9 мамырына дейін ешқандай әрекет жасаған жоқ, ол 42–2 дауыспен өзінің жарғыларын өзгерткеннен кейін жынысына қарамастан пасторлық бекітуді қарастыруды бастады. Дауыс беру барысында 2012 жылдың 19 тамызында жарғыға өзгерту енгізуді қарастыру үшін сайлау округінің жиналысын шақыру туралы шешім қабылданды. PUCon құрамы 79% (334–87) дауыспен осы ұсынысты қолдады және тиісінше жарғыға өзгерту енгізді. PUCon-нің кейбір жергілікті конференциялары жаңа саясатты дереу іске асыруға кірісті. 2013 жылдың ортасына дейін Тынық мұхиты одағы конференциясында шамамен 25 әйел пасторлыққа бекітілді. ОПАК-тың халықаралық ауқымынан ынталанып, тіпті ол PUCon-мен өзінің түпкі мақсатына қол жеткізбей тұрып, басқа шіркеу әкімшіліктері ұқсас әрекеттерге барды. 2012 жылдың 23 сәуірінде Солтүстік Германия одағы әйелдерді пасторлар ретінде бекітуге дауыс берді, бірақ 2013 жылдың соңына дейін әйелдерді әлі бекіткен жоқ. 2012 жылдың 29 шілдесінде Колумбия одағы конференциясы "жынысына қарамастан бекітуге рұқсат беруге" дауыс берді. 2013 жылдың 12 мамырында Дания одағы ер және әйел пасторларды бірдей қарауға және келесі GC сессиясында 2015 жылы талқыланатын болғанша барлық бекітулерді тоқтата тұруға дауыс берді. 2013 жылдың 30 мамырында Нидерланд одағы әйел пасторларды бекітуге дауыс берді, оларды ер әріптестерімен тең деп мойындады және 2013 жылдың 1 қыркүйегінде алғашқы әйел пасторын бекітті. Сандра Робертс 2013 жылдың 27 қазанында SECC президенті болып сайланғанда, ол жергілікті конференция президенті қызметін атқаратын алғашқы SDA әйелі болды. Алайда, GC оны осы лауазымда мойындаған жоқ. Сегіз жылдан кейін Робертс 2021 жылдың 16 тамызында Тынық мұхиты одағы конференциясының атқарушы хатшысы болып сайланды. 2021 жылдың 12 қыркүйегінде Орталық Америка одағы конференциясының құрамы әйелдерді пасторлыққа бекітуге 82% дауыспен келісім берді, бұл NAD-дегі үшінші одақ конференциясы болды. 2015 жылдың 8 шілдесінде Сан-Антониода өткен 60-шы GC сессиясында Жетінші күн Адвентистері аймақтық шіркеу органдарына әйел пасторларды бекітуге рұқсат бермеуге дауыс берді. GC президенті Тед Н.К. Уилсон дауыс беру күні таңында барлық шіркеу мүшелерінен дауыс беру нәтижесіне бағынуды сұрап сөз сөйледі және GC сессиясында қабылданған шешімдер Адвентист шіркеуінде ең жоғары билікке ие екенін дауыс беруге дейін және кейін де баса көрсетті. GC дауыс беруге дейін ондаған делегаттар мәселе үшін және қарсы сөйледі: "Киелі кітаптан, Эллен Г. Уайттың жазбаларынан және зерттеу комиссияларының есептерінен пасторлық туралы дұрыс зерттеуден кейін және шіркеу үшін ең жақсы нәрсе туралы және оның миссиясын орындау туралы мұқият қарастырғаннан кейін, бөлімшелік атқару комитеттері өз аумақтарында қажет деп санаса, әйелдерді евангелиялық қызметке бекітуді қамтамасыз етуге рұқсат беруге болады ма?"

According to its Working Policy, the Seventh day Adventist (SDA) Church restricts certain positions of service and responsibility to those who have been ordained to the gospel ministry. The General Conference (GC) in session, the highest decision making body of the church, has never approved the ordination of women as ministers, despite the significant foundational role and ongoing influence of a woman, Ellen G. White. Adventists have found no clear mandate or precedent for or against the practice of ordaining women in Scripture or in White's writings. In recent years the ordination of women has been the subject of heated debate, especially in North America and Europe. In the Adventist church, candidates for ordination are recommended by local conferences (which usually administer 50–150 local congregations) and approved by union conferences (which administer 6–12 local conferences). The church's Fundamental Beliefs and its worldwide practice as set forth in its Church Manual, including the worldwide qualifications for ordination currently restricted to men, can be revised only at a GC session. In 1990, the GC session voted against a motion to establish a worldwide policy permitting the ordination of women. In 1995, GC delegates voted not to authorize any of the 13 world divisions to establish policies for ordaining women within its territory. In October 2011 at its Annual Council meeting, the GC Executive Committee voted 167–117 against a request from the North American Division (NAD)—supported by the Trans European Division—to permit persons (including women) with commissioned minister credentials to serve as local conference presidents. Later that month, the NAD ignored the GC action and voted to permit women with commissioned minister credentials to serve as conference presidents. In the wake of the Annual Council vote, a small group of Adventists in the Southeastern California Conference (SECC) organized the Ordination Political Action Committee (OPAC) with the goal of bringing political pressure on the SECC leadership to unilaterally adopt the policy of pastoral ordination without regard to gender. The group launched the OPAC on January 1, 2012 with the stated intention of achieving its objective by March 31, 2012. After creating a comprehensive web site, a widely distributed petition, and a presence on various social media platforms and after holding multiple meetings with various groups, including SECC officials, the OPAC reached its goal on March 22, 2012, when the SECC Executive voted 19 2 to immediately implement the policy of ordaining pastors without regard to gender. Meanwhile, early in 2012, the GC issued an analysis of church history and policy, demonstrating that worldwide divisions of the GC do not have the authority to establish policy different from that of the GC. However, in their analysis, the GC confirmed that the "final responsibility and authority" for approving candidates for ordination resides at the union conference level. Several union conferences subsequently voted to approve ordinations without regard to gender. After achieving its initial objective in the SECC, the OPAC shifted its focus to the Pacific Union Conference (PUCon), which, by policy, must review and act on all ordination recommendations from its local conferences. For many years the PUCon had supported the concept of ordaining women pastors. It took up the matter again on March 15, 2012 but tabled any action until May 9, 2012, when it voted 42 2 to begin processing ministerial ordinations without regard to gender as soon as it could amend its bylaws. The vote also included the call for a constituency meeting on August 19, 2012, when it would consider such a bylaws change. The PUCon constituents voted 79% (334 87) to support this recommendation and amend the bylaws accordingly. Some local conferences within the PUCon began to implement the new policy immediately. By mid 2013, about 25 women had been ordained to the ministry in the Pacific Union Conference. Stimulated at least in part by the international reach of the OPAC and even before it achieved its ultimate objective with the PUCon, other church administrative entities took similar actions. On April 23, 2012, the North German Union voted to ordain women as ministers but by late 2013 had not yet ordained a woman. On July 29, 2012, the Columbia Union Conference voted to "authorize ordination without respect to gender". On May 12, 2013, the Danish Union voted to treat men and women ministers the same and to suspend all ordinations until after the topic would be considered at the next GC session in 2015. On May 30, 2013, the Netherlands Union voted to ordain female pastors, recognizing them as equal to their male colleagues and ordained its first female pastor on September 1, 2013. When Sandra Roberts was elected president of the SECC on October 27, 2013, she became the first SDA woman to serve as president of a local conference, However, the GC never recognized her in that role. Eight years later, Roberts was elected executive secretary of the Pacific Union Conference on August 16, 2021. On September 12, 2021, the Mid America Union Conference Constituency voted 82% to authorize the ordination of women in ministry, becoming the third union conference in the NAD to do so. At the 60th GC session in San Antonio on July 8, 2015, Seventh day Adventists voted not to permit regional church bodies to ordain women pastors. The President of the GC, Ted N. C. Wilson, opened the morning session on the day of the vote with an appeal for all church members to abide by the vote's outcome and underscored before and after the vote that decisions made by the GC in session carry the highest authority in the Adventist Church. Prior to the GC vote, dozens of delegates spoke for and against the question: "After your prayerful study on ordination from the Bible, the writings of Ellen G. White, and the reports of the study commissions; and after your careful consideration of what is best for the church and the fulfillment of its mission, is it acceptable for division executive committees, as they may deem it appropriate in their territories, to make provision for the ordination of women to the gospel ministry?"

Филиппиндік тәуелсіз шіркеу

Филиппиндік тәуелсіз шіркеу – 1902 жылы Филиппинде құрылған тәуелсіз католик шіркеуі. 1996 жылдан бері әйелдерді дін қызметкерлеріне бекітуді мақұлдаған. 1997 жылы Рев. Розалина Рабарья тұлғасында алғашқы әйел дін қызметкерін тағайындады. 2017 жылғы мәліметтер бойынша, 30 әйел дін қызметкері және 9 әйел диакон қызмет етеді. 2019 жылдың 5 мамырында шіркеу алғашқы әйел епископын – Құрметті Эмелин Г. Дакуйкуйді сайлап, Илокос-Норте облысының Батак епархиясының басшысы етіп тағайындады. Епископ Максимо XIII Ри Тимбангтың сөзіне сәйкес, әйелдерді дін қызметкерлеріне бекіту шіркеуге өз заманымен және қоғаммен байланысын күшейтуге мүмкіндік берді.

Ехоба куәгерлері

Ехоба куәгерлері лайықты жария шомылдыруды шомылдырылатын адамның мінездемесі ретінде қарастырады, одан кейін ол бірден мінездеме алған қызметші болып есептеледі. 1941 жылы Вермонт штатының Жоғарғы соты Ехоба куәгері әйел қызметшісінің мінездемесінің заңдылығын мойындады. Ехоба куәгерлерінің есіктен есікке белсенді уағыздайтындарының көп бөлігі әйелдер. Әйелдер көбінесе толық уақытты қызметшілер ретінде тағайындалады, яғни "пионерлер" немесе миссионерлер ретінде жақтайды немесе филиалдық кеңселерде қызмет етеді. Дегенмен, Куәгер дьякондары ("қызметшілер") және ақсақалдар еркек болуы керек, ал Ехоба куәгерінің шомылдыру рәсімін, жаназасын немесе үйлену тойын тек шомылдырылған ересек еркек ғана өткізе алады. Жергілікті қауымда әйел қызметші дұға оқуға және үйретуге тек қана қажет болған жағдайда ғана рұқсат етіледі, және ол мұндай кезде бас киімін киюі керек.

Мәсіхтің қауымы

Мәсіхтің қауымы 1984 жылы әйелдерді дін қызметкерлеріне бекіту амалын қабылдады, бұл Мәсіхтің қауымы мен жаңа құрылған Қайта жаңғырту тармақтары қозғалысы арасындағы бөліністің бір себебі болды. Аталған қозғалыс негізінен Мәсіхтің қауымы шіркеуінің (сол кезде RLDS шіркеуі деп белгілі болған) мүшелерінен құралды, олар осы өзгерісті және осы кезеңде болған басқа да доктриналық өзгерістерді қабылдаудан бас тартты. Мысалы, Мәсіхтің қауымы дін қызметкерлерінің бірінің атауын «евангелист-патриарх» дегеннен «евангелист» деп өзгертті, сондай-ақ оған байланысты сакраментті, яғни патриархтық батаны «евангелист батасы» деп атады. 1998 жылы Гейл Е. Менгел мен Линда Л. Бут Мәсіхтің қауымындағы алғашқы екі әйел апостол болды. 2007 жылғы шіркеудің Әлемдік конференциясында Беки Л. Савидж Бірінші Президенттік құрамында қызмет ететін алғашқы әйел ретінде бекітілді. 2013 жылы Бут Он екілер кеңесінің президенті болып сайланған алғашқы әйел атанды.

Соңғы күнгі қасиеттілер Иса Мәсіх шіркеуі

Соңғы күнгі қасиеттілер Иса Мәсіх шіркеуі (LDS шіркеуі) әйелдерді дінге қызмет етуге бекітпейді. Кейбіреулер (оның ішінде бұрынғы LDS шіркеуінің мүшелері Д. Майкл Куинн және Маргарет Тоскано) шіркеудің бұрын әйелдерді бекіткенін және осылайша қазіргі уақытта әйелдерді бекітуге құқығы бар екенін, сондай-ақ оны істеуі керек екенін айтады; алайда, әйелдердің дінге қызмет етуге бекітілгені туралы ешқандай мәлімет жоқ. Әйелдер шіркеуде маңызды рөл атқарады, оның ішінде Релиф қоғамындағы қызметтері, ол әлемдегі ең ірі және ұзақ жылдар бойы сақталған әйелдер ұйымдарының бірі. Осылайша, әйелдер де, еркектер де, ақысыз оқыту, басқару, миссионерлік қызмет, гуманитарлық көмек және басқа да салалардағы жұмыстарды атқарады. Әйелдер жиі жексенбі күндері дұға оқып, уағыз айтады. 2013 жылдың наурызында феминист Кейт Келли құрған, көбінесе LDS шіркеуінің әйелдерінен тұратын Ordain Women белсенді тобы әйелдерге дінге қызмет ету құқығын кеңейтуді қолдайды.

Либералды католик

Либералды католиктік қозғалыстағы барлық шіркеулердің ішінде тек бастапқы шіркеу, епископ Грэм Уэйл басқаратын Либералды католик шіркеуі ғана әйелдерді санатқа жібермейді. Либералды католик шіркеуінің пікірінше, шіркеу әйелдерді санатқа жібергісі келсе де, мұндай құқығы жоқ, тіпті әйел санатқа жіберу рәсімінен өткен жағдайда да діни қызметкер бола алмайды. Осы сенімнің себебі – әйел денесінің барлық құдайлық сыйлардың нағыз қызметшісі Мәсіхтің еркектік энергиясын тиімді жеткізе алмайды. Діни қызметкер құдайлық сыйларды дұрыс орындау үшін Мәсіхтің энергиясын бағыттауға қабілетті болуы керек; сондықтан діни қызметкердің жынысы рәсімнің маңызды бөлігі, демек, барлық діни қызметкерлер еркек болуы тиіс. Екінші бас епископ Лидбитер өзінің «Құдайлық сыйлар ғылымы» атты кітабында да әйелдерді діни қызметкер санатқа жіберуге болмайтынын айтқан. Ол Мәсіх әйелдердің діни қызметкер бола алатынына ешқандай көрсетпе бермегенін және осы тәртіпті тек Мәсіх ғана өзгерте алатынын атап өткен.

Ескі католик

2000 жылдың 19 ақпанында Дениз Висс Ескі Католик шіркеуінде священник қызметіне бекітілген алғашқы әйел болды.

Индуизм

Әйелдер саньясини, йогини, брахмачарини, париваджика, правраджита, садхви, правраджика деп аталады. Бхаирави Брамани – Шри Рамакришнаның гуруы. Ол Рамакришнаны тантраға баулыды. Оның жетекшілігімен Рамакришна 1863 жылы аяқталған алпыс төрт маңызды тантрикалық садхананы орындады. Рамакришна Сарада миссиясы – әйелдерге арналған қазіргі 21 ғасырғы монастырлық орден. Бұл орден 1959 жылға дейін Рамакришна монахтарының басшылығымен басқарылды, содан кейін толығымен тәуелсіз болды. Қазіргі уақытта оның Үндістанның түрлі аймақтарында, сондай-ақ Австралияның Сидней қаласында орталықтары бар. Бұдан бөлек, индуизмде ерлер де, әйелдер де гуру бола алады. Шакти Дурга, бұрын Ким Фрейзер деп аталған, Австралиядағы алғашқы әйел гуру болды.

Ислам діні

Мұсылмандар діни басшыларды ресми түрде тағайындамаса да, имам рухани жетекші және діни билік ретінде қызмет етеді. Қазіргі уақытта мұсылмандар арасында әйелдер имам ретінде әрекет ете алатын жағдайларға қатысты дау бар, яғни қауымға намазды бастау. Төрт сунни мектебінің үшеуі, сондай-ақ көптеген шииттер әйелдің тек әйелдерден тұратын қауымды дұғада басқара алатындығына келіседі, бірақ Малики мектебі бұған рұқсат етпейді. Қазіргі кездегі барлық ислам мектептерінің дәстүрлі ұстанымдарына сәйкес, әйелдер аралас жынысты қауымға намаз оқып, басшылық ете алмайды. Кейбір мектептер Тарауих (Рамазан айының ерікті дұғалары) немесе тек жақын туыстарынан тұратын қауым үшін ерекшеліктер жасайды. Кейбір ортағасырлық ғалымдар, соның ішінде Әл-Табари (838-932), Әбу Тавр (764-854), Әл-Музани (791-878) және Ибн Араби (1165-1240) бұл практиканы кем дегенде ерікті (нафила) дұғалар үшін рұқсат етілген деп санайды; дегенмен, олардың пікірлерін қазіргі уақытта өмір сүріп жатқан негізгі топтар қабылдамайды. Ислам феминисттері бұған наразылық білдіре бастады. Қытайда әйелдер мешіттері мен әйел имамдар XIX ғасырдан бері бар және бүгінгі күнге дейін жалғасып келеді. 1994 жылы Әмина Вадуд (АҚШ-та туған Виргиния Комонвелл университетінің ислам зерттеулері профессоры) Оңтүстік Африкадағы бірінші әйел болып, Оңтүстік Африканың Кейптаундағы Клермонт магистральдық мешітінде жұма құтбасын (жұма күні уағыз) айтты. 2004 жылы 20 жасар Мәрьям Мырза Құрбан айт құттықтауының екінші жартысын Канаданың Онтарио штатының Торонто қаласындағы Этобикок мешітінде өткізді. 2004 жылы Канадада Ясмин Шаддер ерлер мен әйелдердің аралас қауымы үшін кешкі 'Иша намазына жетекшілік етті. Бұл қазіргі заманда мешітте әйел адамның намаз оқығаны туралы алғашқы оқиға. Сухейла Эль Аттар деген әйел сол күні намазға шақыруды жариялады. 2005 жылдың 1 шілдесінде Памела Тейлор, Нью-Йорктегі Прогрессивті мұсылман одағының тең төрағасы және 1986 жылдан бері мұсылман болған, Канада мешітіндегі жұма намазын жүргізген алғашқы әйел болды. Тейлор дұғаларды жүргізумен қатар, жынысына, нәсіліне, жыныстық бағдарына және мүгедектігіне қарамастан, адамдар арасындағы теңдіктің маңыздылығы туралы уағыз айтты. 2008 жылы Памела Тейлор Канада күні мұсылмандық Канада конгресінің шақыруымен Торонтодағы UMA мешітінде жұма құтбасын оқыды және аралас қауымның намазын жүргізді. 2008 жылдың 17 қазанында Әмина Уаддуд Оксфордтың Вольфсон колледжінде жұма намазын оқып, Ұлыбританияда аралас қауымды дұғаға бастаған алғашқы әйел болды. 2010 жылы Рахиль Раза британдық аралас қауымның жұма намазына жетекшілік еткен тұңғыш мұсылман әйел болды. 2014 жылы сириялық канадалық журналист және бейбітшілік қорғаушы Афра Джалаби Канаданың Торонто қаласындағы "Нұр" мәдени орталығында Құрбан айт құтбасын оқыды.

Although Muslims do not formally ordain religious leaders, the imam serves as a spiritual leader and religious authority. There is a current controversy among Muslims on the circumstances in which women may act as imams—that is, lead a congregation in salat (prayer). Three of the four Sunni schools, as well as many Shia, agree that a woman may lead a congregation consisting of women alone in prayer, although the Maliki school does not allow this. According to all currently existing traditional schools of Islam, a woman cannot lead a mixed gender congregation in salat (prayer). Some schools make exceptions for Tarawih (optional Ramadan prayers) or for a congregation consisting only of close relatives. Certain medieval scholars—including Al Tabari (838–932), Abu Thawr (764–854), Al Muzani (791–878), and Ibn Arabi (1165–1240)—considered the practice permissible at least for optional (nafila) prayers; however, their views are not accepted by any major surviving group. Islamic feminists have begun to protest this. Women's mosques, called nusi, and female imams have existed since the 19th century in China and continue today. In 1994, Amina Wadud (an Islamic studies professor at Virginia Commonwealth University, born in the United States), became the first woman in South Africa to deliver the jum'ah khutbah (Friday sermon), which she did at the Claremont Main Road Mosque in Cape Town, South Africa. In 2004 20 year old Maryam Mirza delivered the second half of the Eid al Fitr khutbah at the Etobicoke mosque in Toronto, Ontario, Canada, run by the United Muslim Association. In 2004, in Canada, Yasmin Shadeer led the night 'Isha prayer for a mixed gender (men as well as women praying and hearing the sermon) congregation. This is the first recorded occasion in modern times where a woman led a congregation in prayer in a mosque. Another woman, Suheyla El Attar, sounded the call to prayer while not wearing a headscarf at that same event. On July 1, 2005, Pamela Taylor, co chair of the New York based Progressive Muslim Union and a Muslim convert since 1986, became the first woman to lead Friday prayers in a Canadian mosque, and did so for a congregation of both men and women. In addition to leading the prayers, Taylor also gave a sermon on the importance of equality among people regardless of gender, race, sexual orientation and disability. In 2008, Pamela Taylor gave the Friday khutbah and led the mixed gender prayers in Toronto at the UMA mosque at the invitation of the Muslim Canadian Congress on Canada Day. On 17 October 2008, Amina Wadud became the first woman to lead a mixed gender Muslim congregation in prayer in the United Kingdom when she performed the Friday prayers at Oxford's Wolfson College. In 2010, Raheel Raza became the first Muslim born woman to lead a mixed gender British congregation through Friday prayers. In 2014, Afra Jalabi, a Syrian Canadian journalist and peace advocate delivered Eid ul Adha khutbah at Noor cultural centre in Toronto, Canada.

Рюкюан діні

Жапониядағы Рюкю аралдарының түпкілікті діні әйел ділдер басқарады; осылайша, бұл әйелдер басқаратын қоғамның жалғыз белгілі ресми басты діні болып табылады.

Синтоизм

Синтоизмде Саин (斎院, saiin?) – 7 ғасырдың соңынан 14 ғасырға дейін Исе Ұлы киелі үйінде бас діни қызметкер ретінде қызмет еткен жапон императорының үйленбеген туыстары. Исе Ұлы киелі үйі – Аматэрасу омиками құдайына арналған синтоизм ғибадатханасы. Саин діни қызметкерлері әдетте ханзадалар (女王, joō) сияқты патшалық отбасынан (内親王, naishinnō) таңдалады. Қағида бойынша Саин үйленбеген болып қалатын, бірақ одан да ерекшеліктер болған. Кейбір Саин императордың әйеліне айналып, жапон тілінде Нёго деп аталды. «Маньёшу» (Он мың жапырақ антологиясы) бойынша, Исе Ұлы киелі үйінде қызмет еткен алғашқы Сайо – император Тенмудың қызы, Асука дәуірінде өмір сүрген Оку принцессасы болды. 1868 жылы әйел синто діни қызметкерлері көбінесе лауазымдарынан қуылды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде әйелдерді синто діни қызметкерлері етіп тағайындау қайта жанданды. Мико да қараңыз.

Сикхизм

Сикхизмде дін қызметкерлері жоқ, оларды Гуру Гобинд Сингх жойды, себебі гуру өз заманында осы институт қоғамда бұзылып кеткенін көрген. Оның орнына, ол Сикхтердің қасиетті кітабы – Гуру Грант Сахибті адам болуға мүмкіндігі бар, қателесетін мұрагерінің орнына Гуру ретінде тағайындады. Діннің толыққанды теңдікке сенуінің арқасында әйелдер кез келген діни шараға қатыса алады, кез келген сикхтік рәсімді орындай алады немесе қауымды дұғаға бастай алады. Сикх әйелі Гранти, Раги және Панж Пиардың (5 жақын) бірі болуға құқылы, сондай-ақ ерлер мен әйелдердің руханилықтың ең жоғары деңгейіне жете алатыны айтылады.

Даоизм

Даостар еркектер мен әйелдерді де дін қызметкерлері ретінде бекітеді. 2009 жылы У Ченчжэн Қытайдың Хубэй провинциясының астанасы Ухань қаласындағы Чанчунь ғибадатханасында орнатылып, даосизмнің 1800 жылдық тарихында алғашқы әйел фанцжан (бас игумен) атанды. Фанцжан – даостық ғибадатханадағы ең жоғары лауазым.

Йоруба тілі

Нигерияның батысындағы йоруба халқы 800-1000 жылдарға дейін тамыр тартатын діни иерархиясы бар, жергілікті дінді ұстанады. Ифа оракулының діни қызметкерлері Бабалаво және Иянифа атақтарын алып жүреді. Әртүрлі Оришалардың діни қызметкерлері, егер жоғарыда аталған оракул атақтарын мұрагерлік етпесе, еркек болса бабалориса, ал әйел болса иялориса деп аталады. Жаңадан кірушілерге Ориса немесе Ифа есімі беріледі, ол олардың қай құдайға бағынышты екенін көрсетеді; мысалы, Ошунның діни қызметкері Осуньеми, ал Ифаның діни қызметкері Ифаеми деп аталуы мүмкін.

Зороастризм

Үндістанда зороастрий діни қызметкерлерінің еркек болуы міндетті. Дегенмен, Иран мен Солтүстік Америкада әйелдер мобедьярлар ретінде қабылданды, яғни әйелдер мобедтері (зороастрий діни қызметкерлері). 2011 жылы Тегеран Мобедс Анжуманы (Анжоман е Мобедан) Иранда және бүкіл әлемдегі зороастрий қауымдастықтарында алғаш рет әйелдердің Ирандағы мобедтер (қасиетшілер) қатарына мобедьярлар (әйел діни қызметкерлер) ретінде қосылғанын хабарлады; бұл әйелдер ресми куәліктерге ие және дінге жаңа адамдарды қабылдау сияқты төменгі деңгейдегі діни қызметтерді атқаруға құқылы.