Кіріспе
Артқы аяқтың артқы-сыртқы бөлігінен сыртқы тобыққа дейінгі таза терілік жүйке. Суральді жүйке (L4 S1) әдетте артқы аяқтың артқы-сыртқы бөлігінен сыртқы тобыққа дейінгі таза терілік жүйке болып есептеледі. Суральді жүйке суральді байланыстыратын тармақ пен медиалдық суральді терілік жүйке, немесе сыртқы суральді терілік жүйке бірігуінен пайда болады. Бұл жүйкелер тобы суральді жүйке кешені деп аталады. Суральді жүйке кешенінің сегіз анықталған түрі бар. Қалыптасқаннан кейін суральді жүйке орта сызықтан артқа қарай, сыртқы тобық төңірегінде өтеді. Суральді жүйке дорсальды жақ терілік жүйке ретінде аяқталады.
The sural nerve (L4 S1) is generally considered a pure cutaneous nerve of the posterolateral leg to the lateral ankle. The sural nerve originates from a combination of either the sural communicating branch and medial sural cutaneous nerve, or the lateral sural cutaneous nerve. This group of nerves is termed the sural nerve complex. There are eight documented variations of the sural nerve complex. Once formed the sural nerve takes its course midline posterior to posterolateral around the lateral malleolus. The sural nerve terminates as the lateral dorsal cutaneous nerve.
Анатомия
Суральді жүйке (L4 S1) – артқы-сыртқы тібікшесінің терілік сезімтал жүйкесі, төменгі аяқтың дистальді үштен бір бөлігіне терілік иннервациямен қамтамасыз етеді. Сурральді жүйке медиалдық сурральді терілік жүйке мен сурральді байланыстырушы жүйкенің анастомозы нәтижесінде пайда болады, немесе ол медиалдық сурральді терілік жүйкеге параллель жүретін бүйірлік сурральді терілік жүйкенің жалғасы болуы мүмкін. Сурральді жүйке артқы-сыртқы тібікше және төменгі жақтаудың сыртқы бөлігіндегі терілік сезімталдыққа, латеральді өкше тармақтары арқылы әсер етеді.
Иннервация
Суральді жүйке артқы және артқы-жанама жаққа қарай аяқ терісіне сезімталдық иннервациясын қамтамасыз етеді. Бұл жүйке сіңір жүйкесінің сезімталдық бөлігінің құрамында болады. Ол артқы-жанама жақ аяқ және тобик терісіне тек автономды және сезімталдық жүйке талшықтарын жібереді. Бұл талшықтар омыртқа ганглияларында орналасқан перикарионнан басталып, L4 және S1 жүйке тамырлары арқылы бел-қабырғалық тоқу арқылы өтеді. Дефициттерді анықтау кезінде, көбінесе бірнеше жүйкелер (латеральді тобик жүйкесі, суральді жүйке және аяқтың латеральді дорсальді терілік жүйкелері) төменгі аяқ бойындағы сезімталдық ақпараттың жинақталуын қамтамасыз ететінін есте ұстау қажет.
Анатомиялық курс
Жүйкенің жалпы бағыты оны өте әртүрлі анастомоздық құрылысынан бастап, қалған артқы аяқ бойымен жүретін, көбірек болжауға болатын соңғы бағытына дейін жеткізеді. Суральді жүйке құрамындағы анастомоз әдетте гастрокнемиус бұлшығының үстіндегі немесе оның айналасындағы кеңістіктегі терең фасцияда пайда болады. Қалыптасқаннан кейін суральді жүйке фасциялық тізеден шығып, артқы орта сызықтан бастап жаққа қарай бұрылып, сыртқы тоқпанша (malleolus) айналасынан өтеді; сыртқы тоқпаншаны айналып өткеннен кейін жүйке атауы жақ арқалық тері жүйкесі болып өзгереді. Суральді жүйкенің пайда болуының сегіз түрі сипатталған, олар категориялық түрлерге бөлінген.
Морфометрия
Суральді жүйкенің жолы (қалыптасқаннан кейін) тұрақты болып келеді, ол артқы жамбас аймағында гастрокнем бұлшығының дистальді бөлігінен және Ахилл tendon бастамасынан беткей қабатпен өтеді, содан кейін кішкентай сафенді тамырмен бірге Ахилл tendonға параллель жүріп, бүйірлік тобық сүйегіне (калькан) тармақтар жібереді, ал қалған жүйке сыртқы тобық сүйегінен (маллеолдан) өтіп, ақырында суральді жүйке бүйірлік дорсальді терілік жүйкеге айналып, соңғы атауын табады. Анатомия мамандарының мәліметтері бойынша, суральді жүйке кешенінің қалыптасу схемалары әлдеқайда күрделі және әртүрлі. Ең көп кездесетін қалыптасу түрі – жоғарыда сипатталған анастомоздық сценарий: суральді байланыстырушы тармақ медиалды суральді терілік жүйкеге қосылып, суральді жүйкені құрайды. 1- және 2- типтегі суральді жүйке кешенінің кездесу жиілігі 70%-дан аспайды деп есептеледі, бірақ қалған типтер (3-8) бұл жүйкенің кездейсоқ популяцияда дұрыс клиникалық бағалауын жасау қиындығын тудырады. Суральді жүйке терең фасциядан тері астындағы артқы жамбасқа өтеді. Осы типтегі (1- және 2- типтегі) суральді жүйке кешенінің таралуы ең жоғары.
Клиникалық маңызы
Суральді жүйке таза сезімдік функцияны атқарады, сондықтан оны алып тастау салыстырмалы түрде аз кемшілікке ғана әкеледі. Оның үлкен мөлшері мен ұзындығы медицинада екі жағынан маңызды үлес қосты: суральді жүйке перифериялық жүйкелерді қайта орнату үшін ең көп қолданылатын донорлық жүйке болып табылады және перифериялық жүйке патологияларын түсіну үшін жүйке өткізгіштігін зерттеудің негізгі диагностикалық орны қызметін атқарады. Ахилл сіңірінің тері арқылы түзетілуі немесе төменгі аяқ-қолға жасалатын хирургиялық араласу кезінде иатрогендік жүйке зақымдануы жиі кездеседі. Сурральді жүйке төменгі білезік және аяқ-қолдың ортопедиялық араласулары кезінде иатрогендік зақымданулардың себебі болуы мүмкін. Осы себепті, сондай-ақ оның үлкен мөлшері мен ұзындығы медицинада жүйке биопсиясы және перифериялық жүйке ауруларын диагностикалауда маңызды рөл атқарады. Суральді мононевропатия сирек кездеседі, бірақ оның дамуына диабет, перифериялық нейропатия немесе жарақат себеп болуы мүмкін. Кейде қабыну немесе қантамырлық аурулар таңдап суральді жүйкеге әсер етеді. Сонымен қатар, суральді жүйке кез келген жалпыланған перифериялық сезімдік немесе сенсомоторлық нейропатияға қатысады. Суральді нейропатияның салдарынан сезімдік өзгерістер әртүрлі болуы мүмкін, бірақ көбінесе аяқтың артқы-жанама және дорсолатераль бөліктерінде байқалады. Бұл өзгерістер кейде парестезия және дизестезиямен бірге ауыруға алып келуі мүмкін. Жүйке өткізгіштігін зерттеу суральді жүйке зақымдануын анықтау үшін қолданылады. Емдеу нейропатияның себебіне байланысты болады. Кейде диагностикалық мақсатта жүйке биопсиясы жасалады. Мысалы, ганглиондар әдетте хирургиялық жолмен алынады. Жарақаттық нейропатия көбінесе хирургиялық емес әдістермен емделеді. Нервтік аллотрансплантация кезінде ол жиі донорлық жүйке ретінде қолданылады.
Сурральды жүйке блогы
Аяқ және төменгі аяқты тез жансыздату үшін шұральды жүйке блокадасын қолдануға болады. Бұл техника жеткілікті жансыздатуға аз инъекция талап ететіндіктен, жансыздату үшін аз көлемдегі дәрі-дәрмек қажет. Шұральды жүйке беткейде орналасқан, сондықтан хирургтар үшін оңай қолжетімді. Сондықтан, бұл процедура басқа әдістерге қарағанда салыстырмалы түрде жеңіл. Сонымен қатар, оның беткейлік қасиеттеріне байланысты, шұральды жүйке тізе буынының деңгейінде немесе одан жоғары бірнеше деңгейде оңай блокадаланады. Бір зерттеуде хирургтар жасаған аяқ және тізе буынының аймақтық анестезиясы 95% жағдайда толыққанды сәтті аяқталды. Егер пациент анестезиялық ерітіндіге аллергиясы болса, инъекция жасалатын жерде инфекция болса, қан тоқтау бұзылысы немесе бұрыннан бар неврологиялық зақымдану болса, шұральды жүйке блокадасы жасалмауы тиіс.