Рэймонд Чандлердің «Жоғары Терезе» романы

Кіріспе

Реймонд Чандлер романы. «Жоғары терезе» – Реймонд Чандлердың 1942 жылы жазған романы. Бұл Лос-Анджелестегі жеке детектив Филип Марлоу туралы оның үшінші романы.

Сюжет

Жеке тергеуші Филип Марлоуды бай жесір әйел Элизабет Брайт Мёрдок жоғалған Брэйшер Дублонын, сирек кездесетін және құнды монетаны табу үшін жалдаған. Мэрдок мырза оны ұлының бұрынғы әйелі, бұрынғы әнші Линда Конквест ұрлаған деп күдіктенді. Марлоу кеңсесіне қайтып бара жатқанда, оның артынан купедегі сары түсті ер адам келеді. Мердоктың ұлы Лесли Мердок Марлоуға келіп, анасының оны неге жалдағанын білуге тырысады. Мёрдок түнгі клубтың иесі Алекс Морниге үлкен ақша берері бар екенін айтады. Марлоу Линда Конквесттің екі досы бар екенін біледі: Лоис Магик және Мистер Ваннье; Магик қазір Морниге үйленген. Марлоу миссис Морниге үйіне барып, оны күдікті әрекет ететін Ванньемен кездестіреді. Марлоуды тағы да купедегі сары түсті ертіп, оған қарсы шығады. Ол Джордж Ансон Филлипс, әуесқой жеке детектив, ол Марлоудан өзі шеше алмайтын істі іздеп көмек сұрайды. Марлоу онымен кейін үйінде кездесуге келіседі. Марлоу сирек кездесетін монеталар сатушысымен кездеседі, ол біреу оған Брэйшер Дублонын сатуға тырысқанын растайды. Марлоу оны келесі күні қайта сатып алуға келіседі, ал кеткеннен кейін дилер Филипске телефон соғатынын естіп қалады. Марлоу Филипспен кездесуді жалғастырады, бірақ оны өлі күйінде табады. Полиция маскүнемді кісі өлтіргені үшін ұстап, Марлоуға бәрін айтып беру туралы ультиматум береді. Марлоу монетасы бар мекенжайы жоқ пакет алады. Ол Мердокқа телефон шалады, бірақ ол монета оған қайтарылғанын айтады. Марлоу монета сатушыға қайтып келіп, оның өлі екенін табады. Алекс Морнидің қолбасшысы Марлоуды Морнидің Линда Конквест ән салатын түнгі клубына шақырады. Морни Марлоудың не үшін әйеліне келгенін білуді талап етеді, бірақ ақырында ол Марлоудың олжасы емес екенін түсінеді. Морни Марлоуға Ванниерді тексеруді ұсынды, оған Ванниер жоғалтқан стоматология химиялық заттары үшін күмәнді қолхат берді. Марлоу сондай-ақ Линдамен сөйлеседі және ол ұрлыққа қатысы жоқ деп шешеді. Мердоктарға қайта оралғанда, Марлоуға өзі сенбейтін оқиға айтылады: Лесли Мердок монетаны Морниге қарызын өтеу үшін берді, содан кейін ойынан шығып, оны қайтарып алды. Марлоу үйден кетеді, өйткені ол Мерлдің, қорқынышты отбасы хатшысының және миссис Мёрдоктың терезеден құлап қайтыс болған алғашқы күйеуі Хорас Брайттың қатысы бар қара құпияны күдіктей бастайды. Полиция маскүнем Филипсті өлтіргенін мойындағанын айтады, бірақ Марлоу оның үй иесін жауып жатқанын біледі және ол нағыз кісі өлтіруші болуы мүмкін емес. Мерл Марлоудың пәтеріне келіп, жүйке ісігінен зардап шегеді. Ол Ваньеге оқ атқан деп мәлімдейді, бірақ оның әңгімесі қисынсыз. Марлоу Ваньердің үйіне барып, оның өлі екенін тауып, терезеден құлап жатқан ер адамның суретін табады. Морни мен Магик келеді, Марлоу жасырынып қалады, Морни әйеліне оның саусағының іздерін қалдырып, оны кінәлау үшін мәйіттің жанындағы қаруға түсіреді. Олар кеткеннен кейін Марлоу оның орнына мәйіттің саусақтарын қояды. Марлоу Мердокқа келіп, Хорас Брайттың Мерлге күшпен қол сұғып, оны итеріп жібергенін немесе терезеден құлап қалуына жол бергенін білгенін айтады. Ванье бұл туралы біліп, отбасына шантаж жасап жүрді. Мёрдок Марлоудың дұрыс айтқанын айтады. Оны жұмысқа алғаны үшін өкінгенін айтады. Марлоу Лесли Мёрдокпен бетпе-бет келіп, Мёрдок пен Ваньердің тіс технологиясын қолдана отырып, монетаны қайта жасау туралы жоспар құрғанын білгенін айтады. Олар Лоис Магикке Филипсті жалғандарды сату үшін жалдады, бірақ Филипс тапсырмадан қорқып, монетаны Марлоуға жіберді. Ванье өзінің ізін жасыру үшін Филлипс пен монета сатушыны өлтірді. Лесли Ванниерді өлтірді, өйткені ол Леслиді құртумен қорқытты, егер олардың жоспары белгілі болса. Лесли жоспарды растайды, бірақ Марлоу оны ұстап беруден бас тартады. Полиция Ваньердің жалған ақшаны сатуда және Филлипс пен монета сатушыны өлтіруде рөлін анықтады, бірақ олар оның өлімі өзін-өзі өлтіру деп есептейді. Марлоу Мерлге Хорас Брайттың терезеден сүртіліп тасталған суретін көрсетеді, бұл шынында күйеуін өлтірген Мёрдок ханым екенін және содан кейін Мерлді кінәлағандығын көрсетеді. Марлоу оны ел аралап, ата-анасының үйіне апарып, Мёрдок айымнан аман алып қалады. Ол қызды және оның отбасын қарап, былай дейді: "Мен үйдің жоғалып кеткенін көргенде, өзімді сәл қызық сезінемін, өлең жазғандай сезіндім, өлең өте жақсы еді, бірақ жоғалтып алдым, енді есіме түспейді".

Private investigator Philip Marlowe is hired by wealthy widow Elizabeth Bright Murdock to recover a missing Brasher Doubloon, a rare and valuable coin. Mrs. Murdock suspects it was stolen by her son's estranged wife, Linda Conquest, a former singer. Returning to his office, Marlowe is followed by a blond man in a coupe. Mrs. Murdock's son Leslie Murdock visits Marlowe and tries to learn why his mother hired him. Murdock reveals that he owes nightclub owner Alex Morny a large sum of money. Marlowe learns that Linda Conquest had two friends: Lois Magic and a Mr. Vannier; Magic is now married to Morny. Marlowe visits Mrs. Morny at home and finds her with Vannier, who acts suspiciously. Marlowe is again tailed by the blond in the coupe and confronts him. He is George Anson Phillips, an amateurish private detective, who wants to enlist Marlowe's help on a case he cannot handle. Marlowe agrees to meet him at his apartment later. Marlowe visits a rare coin dealer, Mr. Morningstar, who confirms that someone tried to sell him a Brasher Doubloon. Marlowe agrees to buy it back the next day, and after leaving overhears the dealer trying to call Phillips. Marlowe keeps his appointment with Phillips but finds him dead. Police arrest the drunk next door for the murder and give Marlowe an ultimatum to reveal all he knows. Marlowe receives an unaddressed package containing the coin. He calls Mrs. Murdock but she claims the coin has already been returned to her. Marlowe returns to the coin dealer and finds him dead. Alex Morny's henchman invites Marlowe to visit Morny at his nightclub, where Linda Conquest is singing. Morny demands to know why Marlowe visited his wife, but eventually realizes he is not Marlowe's quarry. Morny offers to hire Marlowe to investigate Vannier, giving him a suspicious receipt for dentistry chemicals that Vannier lost. Marlowe also talks to Linda and decides she is probably not involved in the theft. Returning to the Murdocks, Marlowe is told a story he doesn’t believe: Leslie Murdock gave the coin to Morny to secure his debts, then changed his mind and retrieved it. Marlowe leaves, beginning to suspect a dark secret involving Merle, the timid family secretary, and Mrs. Murdock's first husband, Horace Bright, who died falling out of a window. The police say the drunk has confessed to the murder of Phillips, but Marlowe discovers he is covering for his landlord and is unlikely to be the real murderer. Merle arrives at Marlowe's apartment having a nervous breakdown. She claims to have shot Vannier, although her story doesn’t make sense. Marlowe visits Vannier's home, finds him dead, and discovers a photo of a man falling from a window with a woman behind him. Morny and Magic arrive, and Marlowe hides while Morny tricks his wife into leaving her fingerprints on the gun near the body to incriminate her. After they leave Marlowe puts the dead man's prints on the gun instead. Marlowe visits Mrs. Murdock and tells her he has figured out that Horace Bright once tried to force himself on Merle, and she either pushed him or allowed him to fall out of a window to his death. Vannier knew and was blackmailing the family. Mrs. Murdock says Marlowe is right and that she regrets ever hiring him. Marlowe confronts Leslie Murdock, revealing that he knew Murdock and Vannier had a plot to duplicate the coin using dental technology. They had Lois Magic hire Phillips to sell the fakes, but Phillips was frightened by the assignment and mailed the coin to Marlowe. Vannier killed Phillips and the coin dealer to cover his tracks. Leslie killed Vannier because he threatened to ruin Leslie if their scheme ever got out. Leslie confirms the plot, but Marlowe declines to turn him in. The police discover Vannier's role in the counterfeiting and the murders of Phillips and the coin dealer, but they rule his death a suicide. Marlowe shows Merle the photograph of Horace Bright being pushed out the window, which shows it was actually Mrs. Murdock who killed her husband and then blamed Merle for it. Marlowe drives her cross country, to the home of her parents, safely away from Mrs. Murdock. He watches her and her family as he drives away and says, "I had a funny feeling as I saw the house disappear, as though I had written a poem and it was very good and I had lost it and would never remember it again".

Тақырыптар

Чендлер романдарының Филип Марлоуды оның қатал әріптестерінен ерекшелендіретін тақырыптарының бірі – Марлоу циник болғанына қарамастан, романтикалық батырдың идеализмін танытады. Бұл "Жоғарғы терезеде" Марлоу Мерлді қиын жағдайдан құтқаратын тұсында ең анық көрінеді. Чандлер романда Марлоуды сипаттаған тілі арқылы, мысалы, "дүкендегі лайлы Сэр Галахад" деп атап, Марлоудың романтикалық рыцарь екенін көрсетеді. Чендлер биліктегі жемқорлық туралы жиі жазған. Марлоу 15-тарауда Бризге баяндайтын "Кассиди ісі" – мұнай магнаты Эдвард Доуэннің ұлы Нед Доуэннің Лос-Анджелестегі нағыз өлімі туралы қайта айту.