Канука – Жаңа Зеландия бұтасы — Мақалалармен ағылшынша

Кіріспе

Бұтаның түрі

Kunzea ericoides Австралияға тән K. leptospermoides және K. peduncularis түрлерімен өте ұқсас, бұрын олар K. ericoides-ке кіретін. K. ericoides-тің жаңа статусы Жаңа Зеландия ботанігі Питер Джеймс де Ланге жариялаған «Жаңа Зеландия Kunzea ericoides (Myrtaceae) кешенін қайта қарау» атты мақаладан кейін пайда болды.

Тарату және экология

Канука (немесе манука, 1930 жылға дейін көбінесе осылай аталған) тек Оңтүстік аралдың солтүстігінде ғана таралған. Ол Буллер және Вайрау өзендерінің солтүстігінде өседі, ал ең көп кездесетін жері – Нельсон маңы. Көбінесе жағалау және төмендік аймақтардағы бұталы және ормандық жерлерде өседі, сирек субальпілік бұталы жерлерде кездеседі. Канука тұқымдастығының өкілдері Жаңа Зеландияның барлық аймақтарында кездеседі – Үш король аралдары, Аотеа (Ұлы тосқаналы арал), Солтүстік аралдың солтүстік ұшындағы Те Паки (Аупори түбегінде) бастап, Оңтүстік аралдағы Дунедин және Орталық Отагоға дейін, сондай-ақ Стюарт аралында да таралған. Осы ауқымда канука кеңінен таралып, жағалаулық бұталар мен құмды төбелерде (онда ерекше орман түрін қалыптастыруы мүмкін), төмендік және таулы орманды жерлерде өседі, ал тұқымдастықтың бір өкілі теңіз деңгейінен 2000 метр биіктікке жетеді. Канука көбінесе өрттен кейін жаңадан өсетін жерлерді мекендейді және ауылшаруашылық алқаптарының табиғи жаңаруының және бұзылған жерлердің орманға айналуының маңызды бөлігі болып табылады. Оның кішкентай, бірақ көптеген гүлдері бүкіл төбешікті ақ түске бояп, қар жамылғысы сияқты көрінеді. Ағашы өте қатты, бірақ жерде ұзақ сақталмайды, алайда кемежай тіректері мен құрал саптарын жасауға қолданылады. Отын ретінде өте танымал және қатты қыздырады. Канука шамамен 10 метрге дейін өседі. Какарики попугайлары (Cyanoramphus) паразитерден құтылу үшін канука мен манука шай ағаштарының жапырақтары мен қабығын пайдаланады. Олар осы материалды жеп қана қоймай, шайнап, май бездерінен шыққан маймен араластырып, қауырсындарына жағады. Манука мен канука сырттан қарағанда ұқсас түрлер, сондықтан оларды жиі шатастырады. Оларды ажыратудың ең оңай жолы – жапырақтарын сезіп қарау, канука жапырақтары жұмсақ, ал манука жапырақтары тікенді болады. K. ericoides Оңтүстік аралдағы кейбір риму/нотофаг ормандарының төменгі қабатында кездеседі. Типтік қосымша түрлерге тақта папоротник (Lomaria discolor) және Cyathodes fasciculata жатады.

Kānuka (or mānuka, as it was mostly known until the 1930s) is only known from the north of the South Island. It is found north of the Buller and Wairau Rivers, and is most common near Nelson. It mostly grows in shrubland and forest in coastal and lowland areas, rarely in subalpine shrubland. Members of the kānuka complex are found throughout New Zealand occurring on the Three Kings Islands, Aotea (Great Barrier Island), from Te Paki (on the Aupouri Peninsula) at the northern tip of the North Island to as far south as Dunedin and Central Otago in the South Island, and Stewart Island. Within this range kānuka is widespread ranging from coastal scrub and sand dunes (where it may form a distinct forest type) through lowland and montane forest, with one member of the complex reaching elevations of 2000 metres above sea level. Kānuka often colonizes land recovering after a fire and is a critical part of the natural recovery of agricultural areas and open disturbed ground to forest. With its small but abundant flowers it can colour a whole hillside white, almost giving the appearance of snow cover. The wood is very hard and although not durable in the ground it is used for wharf piles and tool handles. It is particularly popular as firewood, and burns with a great heat. Kānuka can grow to around 10 metres high. Kākāriki parakeets (Cyanoramphus) use the leaves and bark of kānuka and the related mānuka tea trees to rid themselves of parasites. Apart from ingesting the material, they also chew it, mix it with preen gland oil and apply it to their feathers. Mānuka and kānuka are superficially similar species and are often confused with one another. The easiest way to tell the difference between them is to feel the foliage, kānuka leaves being soft, while mānuka leaves are prickly. K. ericoides may occur in the understory of certain rimu/nothofagus forests in the South Island. Typical associate understory species may include crown fern (Lomaria discolor) and Cyathodes fasciculata.

Қаңқаның бас жағы

Қануканың бір түрі, жатқан қанука (Kunzea ericoides var. microflora) – фумарольдер мен кратерлер сияқты геотермальдық белгілердің тікелей жанындағы ыстық топырақта тіршілік ете алатын сирек өсімдіктердің бірі. Мысалы, Жаңа Зеландияның Таупо қаласына жақын орналасқан "Ай кратерлері" (Карапити) геотермальдық аймағында осы өсімдікті кездестіруге болады.