Кіріспе

Үстел хоккейі ойыны, сондай-ақ таяқ хоккейі, көпіршікті хоккей және тақта хоккей деп те аталады, – екі ойыншыға арналған, мұз хоккейінен туындаған ойын. Ойын хоккей алаңын бейнелейді; ойыншылар хоккейшілерді бейнелейтін кесілген фигуралармен қарсыластың "қақпасына" кішкентай шайбаны соғып гол соғады. Фигуралар "мұздың" астындағы таяқшалар арқылы басқарылады: әрқайсысы ойыншы таяқты итергенде немесе тарқанда өзінің тар саңылауында алға-артқа жылжиды, ал ойыншы таяқты бұрғанда шайбаны ату немесе допты ұстау үшін айналады (тік ось бойынша). Концепциясы бойынша әуе хоккейіне (көбінесе "сырғанақ хоккейі" деп аталады) ұқсас болғанымен, үстел хоккейі ойындары мұз хоккейі спортын көбірек симуляциялайды, ал әуе хоккейі абстрактілірек болып келеді.

Түпнұсқа үстел хоккейі

Үстел хоккейі 1932 жылы Торонто қаласында канадалық Дональд Х. Мунро аға жасаған. Мунро, Ұлы депрессияның қиын кезеңін басынан өткерген көптеген канадалықтар сияқты, Рождество сыйлықтарына ақшасы жетпеді. Оның әйелі мен үш кішкентай баласы болды. Сол жылы отбасының барлығы бірігіп, алғашқы үстел хоккейін жасады. Бұл механикалық ойын қалдық ағаш пен металдан құрастырылды, оған қолданылған пальто ілгіштерінің сымдары, қасап жіптері, сағат серпіндері және көмір қоймасынан алынған ағаш кірді. Қазіргі ойындардан ерекшелігі, бұл ойын ертедегі пинбол ойынына ұқсады, бірақ бір маңызды айырмашылығы бар: бұл екі ойыншыға арналған ойын. Ойын алаңының ортасы жоғарылап, екі жағына қарай еңкейген. Ойыншылар қақпашыны басқару үшін тұтқаларды, ал ойыншыларды басқару үшін иінтіректерін пайдаланды. Әңгімеге сәйкес, саяхатшы сатушы бұл ойынды байқап, Мунроны оны жергілікті "Итон" универмагына апаруға ынталандырды. Мунро да солай жасады. Алғашқы ойын комиссиялық сауда келісімі бойынша сатылды. Мунро үйге келген кезде ойын сатылып бітіп, қосымша тапсырыстар түсті.

Өндірушілер

Ойынның көптеген түрлері бар. Канаданың Онтарио штатындағы Торонто қаласындағы бұрынғы Мунро ойындары компаниясы ойынның түпкілікті нұсқасын Бёрлингтон қаласында өндірген. Гринвич (Нью-Йорк штаты) 1980 жылдан бері үстелді хоккей ойындарын жасап келеді. Оның үлгісі жылдар бойы үш рет түрлендіріліп, жақсартылды. Көп жылдар бойы ең танымал тақта бұрынғы Колеко компаниясымен жасалған, ал Солтүстік Америкадағы көптеген тақталар (мысалы, The Carrom Company және Irwin ойыншықтары) осы модельдің өзгеруіндегі нұсқалары болып табылады. Дегенмен, Stiga тақтасы Солтүстік Америка нарығына еніп келеді, тіпті басқа жаңа тақталар да пайда болуда.

Аркадалық нұсқасы

Аркадалық нұсқасы "куполдық хоккей" немесе "көпіршік хоккей" деп аталады, себебі ойын алаңын жабатын үлкен пластикалық күмбез шайбаның жоғалып кетуіне немесе ұрлануына қарсы қорғау үшін орнатылған. Осы "көпіршік хоккей" үстелдерінің ең танымалдары – Chexx (АҚШ vs КСРО) және оның жалғасы, Super Chexx (Канада vs АҚШ). Super Chexx компаниясы осы ойынды 1980 жылдардың басында жасап шығарған. Кейін басқа компаниялар да осыған ұқсас өнімдерді шығара бастады.

Ойынның түрлері

До-то-хо деп аталатын тағы бір үстел хоккей ойыны, мұнда сипатталған басқа ойындардан толыққанды өзгеше. Ойын фигуралары таяқшаларға бекітілмейді, керісінше, ойын алаңының барлық бөлігінде еркін жылжиды. Олардың негізінде, шайба сияқты, шарлы подшипник орналасқан, сондықтан олар тақтайша бойынша мұз шанасының жүзімдей сырғанайды. Ойын фигурасын жылжыту бильярдтағыдай кішкентай таяқшамен фигураға жасалатын қысқа, ерекше соққы арқылы іске асырылады. Ойын барысы кезекпен жүзеге асырылады, "шабуыл бағыттары" бар, олар арқылы ойын фигурасы шайбамен ойнай алады, және "позициялық бағыттар" (қорғаныс бағыттары, сондай-ақ офсайдтан шығу бағыттары) бар, олар арқылы ойын фигурасы шайбаға тиместен тек орнын өзгерте алады. Егер шабуылдаушы шайбаны жіберіп алса немесе қарсыластың ойын фигурасына тигізсе, шайбаның иелігі ауысады. Do To Ho Германияда жасалған және 1994 жылы жарық көрген. Stiga футбол тақырыбында да осыған ұқсас ойын тақтасын шығарады.