Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Пасторальдық құбыр (гибридтік одақ құбырлары, орган құбыры және одақ құбыры деп те аталады) – қазіргі уиллеан құбырына дейін жеткен 19 ғасырғы одақ құбырының алдағысы және ата-бабасы ретінде кеңінен танылған, үрлемелі қап құбыры. Оның дизайны мен құрылысы ұқсас, төменгі бас нотаны ойнау үшін аяқ буыны болған және екі октавалық хроматикалық гамманы орындай алатын. 1745 жылы Лондонда Дж. Геогеганның "Пасторальді немесе жаңа қап құбыры" оқулығы жарық көрген. Геогеган аспаптың мүмкіндіктерін жоғары бағалаған деп есептелген, бірақ сақталған аспаптарды зерттеу оның мәлімдеген диапазоны мен хроматикалық мүмкіндіктеріне ие екенін көрсетті.
The pastoral pipe (also known as the hybrid union pipes, organ pipe and union pipe) was a bellows blown bagpipe, widely recognised as the forerunner and ancestor of the 19th century union pipes, which became the uilleann pipes of today. Similar in design and construction, it had a foot joint in order to play a low leading note and plays a two octave chromatic scale. There is a tutor for the "Pastoral or New Bagpipe" by J. Geoghegan, published in London in 1745. It had been considered that Geoghegan had overstated the capabilities of the instrument, but a study on surviving instruments has shown that it did indeed have the range and chromatic possibilities which he claimed.
Әнші
Пасторальдық әнші әуенді ойнау үшін қолданылады және кейінірек жазық құбырлы союздық әншілерге тон жағынан ұқсас. Оның сегіз саусақ тесігі бар, ол ашық саусақтарды қолдану арқылы бірінші тіркелімде ортаңғы C, D, E, F♯, G, A, B, C немесе C♯, D' ноталарын шығарады. Көптеген жарты тонды ноталар саусақтарды кесістіру арқылы алынады, ал қоржынның қысымын арттыру арқылы екінші тіркелімге қол жеткізуге болады. Жарамды қамыспен үшінші октаваның бірнеше ноталарын ойнауға да болады. Кейінірек жасалған жинақтарда жеті түйірлі толық хроматикалық әншілер болды. Әнші күрделі екі жақтан кесілген қамыспен тартады, ол обой немесе фаготқа ұқсас. Ол екі толық октаваны дәл ойнай алатындай етіп жасалуы керек, ойыншының еріндерін пайдалану арқылы жасалатын ұсақ реттеулерге рұқсат етілмейді; әр нотаның дұрыс биіктігін сақтау үшін тек қоржын қысымы мен саусақтар ғана қолданылуы керек.
The Pastoral chanter is used to play the melody and is similar to later flat set union pipe chanters in tone. It has eight finger holes giving middle C, D, E, F♯, G, A, B,C or C♯, D' using open fingering in the first register. Most of the accidentals can be obtained by cross fingering and a second register is available by increasing the bag pressure. With a suitable reed, a few third octave notes can also be played. Later sets included fully chromatic chanters using as many as seven keys. The chanter uses a complex double bladed reed, similar to that of the oboe or bassoon. This must be crafted so that it can play two full octaves accurately, without the fine tuning allowed by the use of a player's lips; only bag pressure and fingering can be used to maintain the correct pitch of each note.
Аяқ буынның алынуы
Пасторальдық сырнайлар біртіндеп одақтық сырнайларға айналды, себебі барокко музыкалық талғамдары көбірек көркемдік білдіретін аспаптарды ұнатты. Олар Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін де таралды. Кейіннен Солтүстік Шилдс қаласынан Роберт Рид осы іске кірісті. Сырнай жасаушылар аспапты тізеде ойнауға ыңғайлы ету үшін жаңарта бастады, осылайша ойнаушылар жақсы динамиканы пайдалана алды. Орындаушылар қауымдастығы біраз уақытқа екіге бөлінген болуы мүмкін: аяқ бөлігінсіз ойнайтын одақтық сырнайшылар және ескі стильдегі пасторальдық сырнайшылар, олар оны сақтап, екі стильде де ойнай білді. Қалай болғанда да, «ұзын» және «қысқа» пасторальдық/одақтық сырнайлар Шотландия мен Ирландияда Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін тіркелген. Одақтық және уиллеан (ирландиялық ұлтшылдар 1904 жылы қолданған термин) сырнайларының дамуына өндірушілер арасындағы бәсекелестік те ықпал етті. 18-ғасырдың соңы мен 19-ғасырдың басында Абердин, Дублин, Эдинбург және Ньюкасл қалаларындағы сырнайшылар бір-бірімен бәсекелесіп, идеяларын және жаңалықтарын көшіріп алды. Қазіргі кезде пасторальдық сырнайлардың кең таралған ерекшелігі болып табылатын регуляторлардың болуы, тоқтатылатын негізгі жүйе, Нортумбриялық кішкентай сырнайларға шабыттандырды деп есептеледі, олар алғаш рет Джон Данн жасаған болуы мүмкін, ол Ньюкасл-апон-Тайн қаласында пасторальдық және Нортумбриялық сырнайларды жасады.
The Pastoral pipes gradually evolved into the union pipes as baroque musical tastes favoured a more expressive type of instrument. and played until after the First World War. and later Robert Reid of North Shields. Pipemakers started to optimise the instrument for performance on the knee rather than off it, so that players could take advantage of the better dynamics this offered. It is possible that the performer community diverged for a while into union pipers playing without the foot joint, and old style pastoral pipers who retained it and could play in both styles. In any case, both "long" and "short” pastoral/union chanters were documented in both Scotland and Ireland until around World War One. The evolution of the union and uilleann (a term originating in 1904 by Irish nationalists) pipes was also driven by competition between makes; throughout the late 18th and early 19th century, pipemakers in Aberdeen, Dublin, Edinburgh and Newcastle competed and copied each other's ideas and innovations. It is now thought that the existence of regulators, already a common feature of the pastoral pipes, a characteristic keyed stopped ended system, was the inspiration for the keyed Northumbrian smallpipes, probably first produced by John Dunn, who made both pastoral and Northumbrian pipes in Newcastle upon Tyne.
Құралдың өзгеруі
Тарихи мысалдар түрлі конструкциялардың кең географиялық аймақта табылып, бірнеше құбыр жасаушылар олардың қайта құрастырылған нұсқаларын ұсынды. Олар кеңінен таралмаған, алайда оларды зерттеуге және оларға қызығушылық артуда.
Historical examples of various designs have turned up over a wide geographical area, and several pipemakers have offered reconstructions. They are not widely played, though research and interest in them is currently increasing.