Грюнштадт – Германияның Рейнланд-Пфальц аймағындағы қала. 13,2 мың тұрғыны бар, Leiningerland аймағының әкімшілік орталығы. Немец шарап жолы мен A6 тас жолының тоғысқан жері.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Грунштадт – Германияның Рейнланд-Пфальц жеріндегі Бад-Дюркгейм ауданындағы қала, шамамен 13 200 тұрғыны бар. Ол ешқандай Verbandsgemeinde – ұжымдық муниципалитет – құрамына кірмейді, бірақ Лейнгерланд Verbandsgemeinde-інің әкімшілік орталығы болып табылады.
Grünstadt is a town in the Bad Dürkheim district in Rhineland Palatinate, Germany with roughly 13,200 inhabitants. It does not belong to any Verbandsgemeinde – a kind of collective municipality – but is nonetheless the administrative seat of the Verbandsgemeinde of Leiningerland.
Орналасқан жері
Қала Лейнгерландта (бұрын Лейнген графтарының иелігінде болған жерлерде) Пфальц орманының солтүстік шекарасында, Бад-Дюркгеймнен 10 км солтүстікке, Вормстан 15 км оңтүстік-батысқа және Людвигсхафеннен 20 км солтүстік-батысқа қарай орналасқан. Бұл орын неміс шарап жолының A6 тас жолымен қиылысқан жері. Географ Кристоф Нефф өз блогында жазғандай, Грунштадт "Unterhaardt" аймағына жатады – бұл субмедитеррандық сипаттамаға ие ландшафт. Қаланың ерекше белгісі – Грунштадтер Берг тауы.
The town lies in the Leiningerland (the lands once held by the Counts of Leiningen) on the northern border of the Palatinate Forest about 10 km north of Bad Dürkheim, 15 km southwest of Worms and 20 km northwest of Ludwigshafen at the point where the German Wine Route crosses the Autobahn A 6. Grünstadt belongs to the “Unterhaardt” a landscape with submediterranean character as the geographer Christophe Neff wrote in his paysages blog. The town's landmark mountain is the so called Grünstadter Berg.
Климат
Грунштадт қаласында жылдық жауын-шашын мөлшері 529 мм-ге жетеді, бұл өте төмен көрсеткіш және Германияның жауын-шашын картасы бойынша ең төменгі ондыққа кіреді. Немец метеорологиялық қызметінің метеостанцияларының бар болғаны 7%-ында одан да аз жауын-шашын тіркелген. Ең құрғақ ай – ақпан. Ал ең көп жауын-шашын маусым айында жауады. Ол айдағы жауын-шашын ақпан айындағыдан 1,7 есе артық. Дегенмен, жыл бойы жауын-шашын мөлшері көтеріңкі-төменгі болып өзгермейді. Метеостанциялардың 15%-ында маусымдық ауытқулар аз болып тіркеледі.
Yearly precipitation in Grünstadt amounts to 529 mm, which is very low, falling into the lowest tenth of the precipitation chart for all Germany. Only at 7% of the German Weather Service's weather stations are even lower figures recorded. The driest month is February. The most rainfall comes in June. In that month, precipitation is 1.7 times what it is in February. Precipitation hardly varies throughout the year, however. At 15% of the weather stations, lower seasonal swings are recorded.
Құрылтайшы қауымдастықтар
Грунштадт қаласының өзінде 10 000-ға жуық тұрғыны бар, сонымен қатар қала шегінде Асельхайм (шамамен 1300 тұрғыны) және Саузенхайм (шамамен 2300 тұрғыны) деп аталатын екі шалғайдағы елді мекен бар.
Besides the main town of Grünstadt itself, which has some 10,000 inhabitants, there are two outlying centres within town limits, the Ortsteile of Asselheim (about 1,300 inhabitants) and Sausenheim (about 2,300 inhabitants).
Алғашқы деректі жазбаға дейін ерте тарихы
Грунштадт ауданы – ежелгі мәдениет орталығы. Қаланың қазіргі шекараларында орта тас дәуірінде (шамамен б.з.д. 5000 жыл) аңшылар, ал жаңа тас дәуірінде (шамамен б.з.д. 2000 жыл) егіншілер із қалдырған. Қола дәуірінен (б.з.д. 1500-750), Халштат кезеңінен (б.з.д. 700-450) және Ла Тене кезеңінен (б.з.д. 450-1) қоныстардың қалдықтары мен археологиялық табыстар келген. Римдік дәуірінде, 450 жылға дейін үш елді мекен болған, олардың бірі бүгінгі Петерспаркқа жақын орналасқан. Бұл Грунштадттың "тұқымдарының" бірі, ол Меровинг және Франк кезеңдерінде де қоныстанған. Римдіктер осында жерленген, кейін христиан франктар осы жерді пайдаланған. Бұл жерде, әрине, римдік бургусы (герман тілінен алынған латын сөзі, оның түбірі неміс тіліндегі "бург" – "қамал" және ағылшын тіліндегі "borough" – "бекітілген қала" сөздерінде де кездеседі; бұл кішкентай, мұнара тәрізді бекініс) және кейіннен шіркеуге айналған ғибадатхана кешені болған. 800 жыл шамасында осы жерде Эльзас Вейсенбург монастырының (қазіргі Виссембург, Франция) иелігінде Әулие Петрге арналған шіркеу және шаруашылық егістігі болған – соңғысы қаланың маңыздылығын көрсетеді, яғни, ірі шаруашылық ғимараттары мен 14 шаруа қожалығы бар алып егістік. Шамамен сол уақытта Мартинскирхе (Сент-Мартин шіркеуі) маңындағы оңтүстік орталық әлі де сақталған, ол Мецке жақын Гландерн (немесе Лунгенфельд) монастырына тиесілі болды, және олардың арасында тағы бір қоныс болған деп есептеледі. Грунштадт бастапқыда осы үш орталықтан біртіндеп дамыды, олардың бірі – ең оңтүстік бөлігі – "Гримдео" немесе "Гриндео" есімді франк тайпасының басшысына дейін жетеді. Қала атауындағы алғашқы буын – "grün" – неміс тілінде "жасыл" деген мағынаны білдірсе де, қазіргі лингвистикалық зерттеулер бұл атаудың осы түбірден шықпағанын нақты көрсетті. 19 ғасырда енгізілген жасыл қалалық герб және 1928 жылы одан алынған жасыл және ақ түсті қала туларының тарихи негізі жоқ.
The Grünstadt area is an ancient centre of culture. Within the town's modern limits, hunters from the Middle Stone Age, about 5000 BC, left their traces, as did farmers from the New Stone Age about 2000 BC. From the Bronze Age (1500 750 BC), Hallstatt times (700 450 BC) and La Tène times (450 BC – 1) come both remnants of settlements and archaeological finds. In Roman times until AD 450 there were three inhabited centres, one of which was near today's Peterspark. This is one of Grünstadt's “seeds”, and it was also settled in the Merovingian and Frankish periods. It was here that the Romans buried their dead, the Christian Franks later taking over. There were quite likely a Roman burgus (a Latin word borrowed from the Germanic whose root also yields the German Burg ["castle"] and the English borough [originally "fortified town"]; it was a kind of small, towerlike fortification) and a temple complex that later became a church. Also here, about 800, the Alsatian Weißenburg Monastery (which lay in what is now Wissembourg, France) owned a church consecrated to Saint Peter with a parish estate – the latter of which gives a clue as to the town's importance – a lordly estate with great outbuildings and 14 farms. At roughly the same time, there still stood a southern centre in the area around the Martinskirche (Saint Martin's Church) that belonged to the Glandern (or Lungenfeld) Monastery near Metz, and it is believed that there was a further settlement between the two. Grünstadt at first developed gradually from these three centres, one of which – apparently the southernmost – went back to a Frankish clan chief by the name of “Grimdeo” or “Grindeo”. Although the first syllable in the town's name – grün – happens to be the German word for “green”, modern linguistic research has unambiguously shown that the name does not derive from this root at all. The green municipal coat of arms introduced in the 19th century and the town colours, green and white, that were derived from it in 1928 therefore lack any historical basis.
875-тен 1500-ға дейін
Грюнштадт – немесе, дәлірек айтқанда, Сент-Мартин төңірегіндегі оңтүстік елді мекен – 21 қарашада 875 жылы алғаш рет құжатта аталып өтті, сол кезде король Людовик Неміс осы иемділікті Метцке жақын орналасқан Гландерн монастырына қайтарды. Бұл құжатта бұл жер Гринштат деп аталды, ал меншік құқығы одан да бұрынғыға дейін жетеді, себебі олар тек қайта жаңартылды. Осылайша, бұл елді мекен 875 жылғы құжаттан әлдеқайда ертерек болған, онда иемділіктің ғимараттары туралы ештеңе айтылмаған. Бұл шағын шіркеуі бар монастырлық иемділік болған деп есептеледі, одан бірінші кезекте бірнеше рет қайта салынған бенедиктиндік монастырь өркендеді, содан кейін қазіргі протестанттық Сент-Мартин шіркеуі, Лейнинген Вестербург үйінің қабір орны пайда болды. Шамамен сол уақытта, 900 жыл шамасында, Вайсенбург монастырына қарасты солтүстік елді мекен (қазіргі Петерспарк маңында) осы мекеменің иеліктерінің тізімінде тіркелді, тіпті оны егжей-тегжейлі сипаттады, бұрын айтылған иеліктермен (шіркеу, приходтық үй, сарай және көптеген ғимараттар), бұл сол кезде де ауылдың өте ерте екенін көрсетеді. Кейіннен бұл елді мекен жойылды немесе басқа екеуіне қосылу үшін оңтүстікке көшіп кетті. Әйетті Петір шіркеуі (Peterskirche) және оның зираты, оның тамыры Рим дәуіріне дейін жететін болса, кейінгі Грунштадт қаласынан алыс болғанына қарамастан, 19 ғасырға дейін діни орталық және некрополь ретінде сақталды. 1819 жылы 1000 жылдан астам уақыт бұрын салынған шіркеу бұзылып, "Әйетті Петірдің" ежелгі қамқорлығы Капуцин шіркеуіне (қазіргі католик шіркеуі) өтті. Зират тек 1874 жылы жабылып, қазіргі Петерспаркке айналдырылды. 1155 жылы император Фридрих I Барбароссаның құжатында Грюнштадт аталды, онда ол сол жердегі иеліктерді Рамсен монастырына сыйлады. 1218 жылы папа III Гонорий Грюнштадттағы Сент-Мартин шіркеуінің Гландерн монастырына тиесілі екенін растады. 1245 жылы папа Иннокентий IV Грюнштадт қаласындағы Хёнинген монастырының иеліктерін растады. 1300 жыл шамасында Вайсенбург монастыры Лейнинген графтарына Грюнштадттағы иеліктерін берді.
Grünstadt – or rather the southern settlement around Saint Martin's – had its first documentary mention on 21 November 875, when King Louis the German restored this estate to the Glandern Monastery near Metz. The place was already called Grinstat in this document, and the ownership rights already went back further, as they were only being restored. This settlement, therefore, was considerably older than that 875 document, which had nothing to say about the estate's buildings. It is assumed to have been a monastery estate with a small church, out of which grew first a Benedictine priory which was newly built several times, and then today's Protestant Saint Martin's Church, with the burial place of the House of Leiningen Westerburg. At roughly the same time, about 900, the northern settlement belonging to the Weißenburg Monastery (near today's Peterspark) was recorded in that institution's directory of holdings, even describing it in depth, with the holdings already mentioned (church, parish estate, manor house and many buildings), which point to an already great age for the village even then. The settlement later vanished or perhaps moved to the south to join the other two. Saint Peter's Church (Peterskirche) and its graveyard, whose beginnings could well go back to Roman times, were nevertheless kept on into the 19th century as a religious centre and necropolis, even though they lay far outside the later town of Grünstadt. In 1819, the church, which was more than 1,000 years old, was torn down, and the ancient patronage "St. Peter" then passed to the Capuchin church (now the Catholic parish church). The graveyard was closed only in 1874 and converted into today's Peterspark. In 1155, Grünstadt was named in a document from Emperor Friedrich I Barbarossa in which he donated the holdings there to the Ramsen Monastery. In 1218, Pope Honorius III confirmed the Glandern Monastery's ownership of Saint Martin's Church in Grünstadt. In 1245, Pope Innocent IV certified the Höningen Monastery's holdings in Grünstadt. About 1300, the Weißenburg Monastery enfeoffed the Counts of Leiningen with its holdings in Grünstadt.
1500 жылдан 1700 жылға дейін
1481 жылдан 1505 жылға дейін Грунштадт Пфальцкеге қарасты, содан кейін қайтадан Лейнингендерге тиесілі болды. 1549 жылы олар Гландерн монастырының жерлерімен (Сен-Мартиннің оңтүстік бөлігі) иеленді. Лейнингендер бұрын Гландерн немесе Лунгенфельд монастырына тиесілі болған бұл мүлікті өздеріне қабылдауға 1735 жылға дейін қол жеткізбеді. 1556 жылы император Карл V қалаға базар құқығын беріп, оны ауылдан базар қаласына дейін көтерді. Осыған бір жыл бұрын Лейнинген графы Филипп I өз өлкесінде лютеран дінін міндетті етуді енгізіп, Рим католиктері мен реформаттар сияқты басқа христиан діндерін тыйым салған. 1573 жылы Францияның, сол кезде Польша королі Генрих III Грунштадт қаласында түндеген. 1596 және 1597 жылдары Грунштадтты оба ауруы қамтыды, нәтижесінде қысқа мерзім ішінде 250-ден астам тұрғын қаза тапты. 1610 жылдан бастап графтар Грунштадт қаласында монета соғып, монета соғу орталығын құрды. Отыз жылдық соғыс кезінде қала үлкен зардап көрмеді, бірақ 1625 және 1629 жылдар аралығында оба ауруы қайтадан қала тұрғындарын қамтыды. Көптеген адамдар қайтыс болды немесе аймақтан кетіп қалды. Бір кезде Грунштадт қаласында испан әскері орналасқан. 1673 жылы Лейнинген графы Людвиг Эберхардт католик дініне ауысып, содан кейін өз өлкесінде католиктерге төзімділік көрсетті. Ол Капуциндықтарды шақыртты, олар көп ұзамай монастырь құрды, одан бүгінгі католик шіркеуі мен монастырь ғимараты пайда болды. 1689 жылы Тоғыз жылдық соғыста (Германияда Пфальц мұрагерлік соғысы ретінде белгілі) француздар қаланы өртеп жіберді, сондықтан қалада барокко стилінен бұрынғы сәулеттің көптеген іздері қалмады. Григорий күнтізбесіне қатысты ұзақ күткен реформа Грунштадт пен өзге аймақтарда тек 1689 жылы ғана жүзеге асырылды, оған дейін діни себептермен, Рим папасы XIII Григорий енгізгендіктен бойкотталған болатын.
From 1481 to 1505, Grünstadt belonged to the Palatinate, and then once again to the Leiningens, who in 1549 were also enfeoffed with the Glandern Monastery's holdings there (the southern part around Saint Martin's). It was not until 1735 that the Leiningens managed to acquire this property formerly belonging to the Glandern or Lungenfeld Monastery as their own. In 1556, Emperor Karl V granted the municipality market rights, raising it from village to market town. The year before this one, Count Philipp I of Leiningen had introduced the obligatory practice of the Lutheran faith in his county and forbidden the other Christian denominations, namely Roman Catholicism and Reformed. In 1573, Henry III of France, then King of Poland, spent the night in Grünstadt. In 1596 and 1597, the Plague raged in Grünstadt, killing more than 250 inhabitants in a short time. Beginning in 1610, the Counts were having coins struck in Grünstadt, and established a mint. In the time of the Thirty Years' War, the town was spared any major destruction; however, the Plague once again beset the townsfolk between 1625 and 1629. Many of them died or left the area. For a time, Spanish soldiers were quartered in Grünstadt. In 1673, Count Ludwig Eberhardt of Leiningen converted to the Catholic faith and thereafter granted Catholics tolerance in his county. He had the Capuchins come there, who soon founded a monastery from which arose today's Catholic parish church and the monastery building. In 1689, in the Nine Years' War (known in Germany as the Pfälzischer Erbfolgekrieg, or War of the Palatine Succession), the French burnt the town down, which is why there are only a few traces of pre Baroque architecture in town. It was only in 1689 that the long overdue reform to the Gregorian Calendar was implemented in Grünstadt and the rest of the county, heretofore having been boycotted for religious reasons because it was instituted by Pope Gregory XIII.
1700 жылдан 1800 жылға дейін
Альтлайнинген мен Нойлайнингеннің отбасылық қамалдары да өртенгендіктен, екі графтық тармақ 1700 жылдан бастап Грунштадтқа қоныстанды, оны ортақ тұрғын қала етіп, билікке кезекпен келді. Алтлайнингерлер Сент-Мартин шіркеуінің жанындағы ескі Гландерн монастырының иелігін сарайлық резиденцияға дейін кеңейтіп, оны Шлосс Унтерхоф деп атады, ал Нойлайнингерлер жақын жерде барокко стиліндегі Шлосс Оберхофты салды. Шамамен 100 жыл бойы Грунштадт Лейнинген Вестербург графтығының астанасы болды. 1726 жылы Грунштадтта алғашқы реформаттық құлшылық өткізілді. Содан кейін реформаттар қатты қысымға ұшырады, әсіресе лютеран дін қызметкерлерінен. Оларға өз шіркеулерін салуға және тіпті жергілікті зиратта қайтыс болғандарын жерлеуге рұқсат берілмеді. Олардың мәйіттерін астық қоймасына қойды, онда қауым да құлшылық өткізді. Реформаттық шултейс және шебер былғары өңдеуші Иоганн Петер Шварц, әсіресе, осы қанаушылыққа қарсы қорғану үшін топтың өкілі ретінде белсенділік танытты. Ол патшалыққа (мысалы, Пруссия королі Фридрих II-ге) хат жазып, графтықта реформаттық шіркеуге ресми төзімділікке қол жеткізді. Оның үйінен алыс емес жерде (қазірге дейін "JPS" әріптері сақталған), ескі қора тұрған жерде реформаттар 1740 жылы өз шіркеуін салды, ол қазір Фриденскирхе ("Бейбітшілік шіркеуі") деп аталады. 1729 жылы Лейнинген Вестербург Альтлайнинген графы Георг Герман Грунштадттағы латын мектебін, бұрынғысы – Хёнингендегі (қазір Альтлайнингеннің шеткі ауданы) монастырь мектебінің орнына ашты. Осыдан кейін алдымен Прогимназия, содан кейін қазіргі Лейнингер гимназиясы құрылды. Бірінші коалиция соғысында 1793 және 1795 жылдар аралығында Грунштадт маңында австриялықтар, француздар және пруссиялықтар арасында ауысып-түйісетін шайқастар болды. 1794 жылы кейіннен фельдмаршал фон Блюхер атанған, бірақ сол кезде Пруссияның Қызыл гусарларының полковнигі болған адам қалада тұрақтап алды. Жергілікті әңгімелерге сәйкес, ол ашық баспалдақпен (қазір бұрынғы) қалалық әкімдікке шабуылдап, қала тұрғындарына сөз сөйледі.
Since both the family castles of Altleiningen and Neuleiningen had also been burnt down, the two comital lines both settled in Grünstadt beginning in 1700, made it a common residence town and took turns ruling. The Altleiningers had the old Glandern monasterial estate near Saint Martin's Church expanded into a palatial residence and called it Schloß Unterhof, while the Neuleiningers built the stately Baroque Schloß Oberhof not far away. For about 100 years, Grünstadt remained the capital of the county of Leiningen Westerburg. In 1726, the first Reformed church service was held in Grünstadt. In the time that followed, the Reformed Church's followers were subjected to great oppression, mainly by the Lutheran clergy. They were not allowed to build their own church, and they were even forbidden to bury their dead at the local graveyard. They were instead buried in a barn, where the community also met for its services. The Reformed Schultheiß and master tanner Johann Peter Schwartz, especially, put himself forth as the group's spokesman to defend against this treatment. He wrote to royalty (for instance, King Frederick II of Prussia) and eventually forced formal tolerance of the Reformed Church in the county. Not far from his house (which still bears the initials “JPS” today), on the same spot where their old barn had stood, the Reformed Church's followers built themselves their own church in 1740, which is now known as the Friedenskirche (“Church of Peace”). In 1729, Count Georg Hermann at Leiningen Westerburg Altleiningen founded a Latin school in Grünstadt, as a successor institution to the monastery school at Höningen (nowadays an outlying centre of Altleiningen). From this arose first a Progymnasium and then today's Leininger Gymnasium. In the War of the First Coalition, there was fighting in the area around Grünstadt between 1793 and 1795 with the occupiers changing among the Austrians, the French and the Prussians. In 1794, the man who would later become Field Marshal von Blücher, but who at this time was a colonel in the Prussian Red Hussars, procured quarters in the town. According to local lore, he rode his horse up the outdoor stairway that then stood at the (now former) town hall and made a speech to the townsfolk.
1800 жылдан 1900 жылға дейін
1797 жылы Кампо-Формио шарты бойынша, ол Луневиль шартымен (1801) толығымен бекітілді, Грунштадт кантондық орталық ретінде француз департаменті Монт-Тоннерге (неміс тілінде Доннерсберг) қарады, оның үкімет орыны Майнц қаласында орналасқан. Грунштадт 1815 жылға дейін француз билігінде болды. Наполеон жеңілгеннен кейін, 1816 жылы Грунштадт Бавария Корольдігіне қарады. Ол 1946 жылы Рейнланд-Пфальц штаты құрылғанға дейін дәл 130 жыл бойы бавариялық болып қалды. 1829 жылдың 14 маусымында Бавария королі Людвиг I және оның әйелі королева Тереза Пфальц аймалына сапар жасағанда қалаға келді. Король Капуцин шіркеуінде жоғары миссаға қатысып, Бернхард Вюршмитт әкесімен салтанатты түрде қарсы алынды. 1849 жылдың 14 маусымында – сол күнінің 20 жылы өткен соң – Пруссияның Вильгельм ханзадасы, кейіннен неміс императоры Вильгельм I, Кирхеймболанденнен келген тәртіпсіз, революциялық партизандарды (Фрайшярлер) өз штабымен бірге қазіргі Якобштрассе (көше) және Гауптштрассе арқылы қуды. Штадтауста (қазіргі Ескі қалалық үй) ол тоқтады, оның штабынан келген офицер қала тұрғындарына сыртқы баспалдақтан "Принцке және Отанға адалдық" тақырыбында сөз сөйледі, содан кейін әскери бөлім оңтүстікке қарай жолға шықты. 1873 жылы Грунштадт Бад Дюркхайм – Монсхайм темір жолындағы теміржол байланысын және өз стансасын алды.
In 1797, with the Treaty of Campo Formio – itself permanently confirmed by the Treaty of Lunéville (1801) – Grünstadt passed as a cantonal seat to the French Department of Mont Tonnerre (or Donnersberg in German), whose seat of government was in Mainz. Grünstadt remained French until 1815. After Napoleon's downfall, Grünstadt passed in 1816 to the Kingdom of Bavaria. It remained Bavarian for exactly 130 years, until the new state of Rhineland Palatinate was founded in 1946. On 14 June 1829, King Ludwig I of Bavaria and his consort Queen Therese visited the town as part of their tour of the Palatinate. The king attended a High Mass at the Capuchin church and was ceremoniously welcomed by Father Bernhard Würschmitt. On 14 June 1849 – twenty years to the day later – Prince William of Prussia, who would later be Wilhelm I, German Emperor, rode in pursuit of the irregular, revolutionary partisans (Freischärler) coming from Kirchheimbolanden with his staff through what is now called Jakobstraße (street) and Hauptstraße. At the Stadthaus (now known as the Old Town Hall) he made a stop and an officer from his entourage spoke from the outdoor stairway to the townsfolk on the topic of “Loyalty towards Prince and Fatherland”, whereafter the military detachment pushed on towards the south. In 1873, Grünstadt acquired a rail link on the Bad Dürkheim Monsheim railway with its own station.
1900 жылдан бүгінгі күнге дейін
Бірінші дүниежүзілік соғыста (1914-1918) Грунштадт қаласының 164 тұрғыны қаза тапты, олардың есіне 1937 жылы Грунштадтер тауының көрнекті жерінде храм сияқты ескерткіш салынды. Екінші дүниежүзілік соғыста (1939-1945) Грунштадт бірнеше рет әуе шабуылына ұшырады, соның салдарынан Сент-Мартин шіркеуі қирады. Соғыс оқиғаларының нәтижесінде 360 адам – әскерилер мен бейбіт азаматтар бомбалаудан қаза тапты. Бұл кезеңде қаланың өте көне және маңызды еврей қауымы депортация мен эмиграцияға ұшырады, алайда барокко стиліндегі синагога және қаланың шығысындағы еврей зираты сақталды. 20 наурыз 1945 жылы американдық әскерлер қала аумағын басып алды, ал 7 шілде 1945 жылы француз әскерлері олардың ізінен келді. Франкенталь ауданы таратылғаннан кейін, 150 жылдан астам уақыт осы аудан құрамында болған Грунштадт 1969 жылы Бад-Дюркгейм ауданына қосылды, көлік құралының тіркеу белгісі FT-дан DÜW-ға өзгертілді. 7 маусым 1969 жылы бұрынғы тәуелсіз Ассельхайм және Саузенхайм елді мекендері қаламен біріктірілді.
In the First World War (1914–1918), 164 inhabitants of Grünstadt fell, in whose memory in 1937 a templelike memorial was built in a prominent spot on the Grünstadter Berg. In the Second World War (1939–1945), Grünstadt was repeatedly the target of air raids to which, among others, Saint Martin's Church fell victim. As a result of wartime events, 360 people lost their lives, soldiers and civilian victims of bombings. As well, the town's very old and important Jewish community was swept away in this time by deportation and emigration, although the Baroque synagogue and the Jewish graveyard east of town have been preserved. On 20 March 1945, American troops occupied the town area; the French military followed them on 7 July 1945. In the wake of the dissolution of the Frankenthal district, after having belonged to the same district for more than 150 years, Grünstadt passed in 1969 to the new district of Bad Dürkheim; the vehicle licence prefix changed from “FT” to “DÜW”. On 7 June 1969, the formerly autonomous localities of Asselheim and Sausenheim were amalgamated with the town.
Грунштадт еврей қауымының тарихы
Грюнштадт бір кезде Пфальц аймағындағы ең ірі яһуди қауымдастықтарының бірі болған. 1827 жылы қала халқының он пайыздан астамы яһудилерден тұрған. 1608 жылдан 1933 жылға дейін яһуди қауымының тарихы үздіксіз жалғасқан. Нацистердің яһудилерге жасаған қудалауы қауымның тағдырын шешті. Ол толығымен жойылды.
Grünstadt was once one of the most important Jewish communities in the Palatinate. In 1827, more than ten percent of the town's population was Jewish. From 1608 to 1933, the Jewish community's history can be traced in an unbroken line. The persecution of Jews by the Nazi régime sealed the community's fate. It simply ceased to exist.
Бүгін
2007 жылы халықтың 44,4% евангелистік, ал 25,5% католик дінін ұстанды. Қалғандары басқа діндерді ұстанатын немесе дінсіз болды.
In 2007, 44.4% of the inhabitants were Evangelical and 25.5% Catholic. The rest belonged to other faiths or adhered to none.
Қала әкімдері
2002 жылдан 2009 жылға дейін тікелей сайланған қала әкімі Ханс Йагер (СПД) болды. Алайда, 2010 жылдың 1 қаңтарынан бастап Клаус Вагнер (CDU) Грунштадт қаласының жаңа әкімі болды.
From 2002 to 2009, the directly elected mayor was Hans Jäger (SPD). Since 1 January 2010, however, Klaus Wagner (CDU) has been the new Mayor of Grünstadt.
Елтаңба
Неміс гербінде: "Грюн ein rotbewehrter silberner Adler, bewinkelt von vier gleichschenkligen goldenen Kreuzchen" деп жазылған. Қаланың гербін ағылшын геральдикалық тілінде былайша сипаттауға болады: Жасыл түсті фонға күміс түсті, қызыл қанаттары мен тұмсығы бар бүркіт бейнеленген, төрт грек кресінің арасында орналасқан – екі крест гербтің жоғарғы бөлігінде, екі крест төменгі бөлігінде. Герб 1890 жылы Баварияның ханзадасы-регенті Люитпольд бекітті және 1456 жылғы сарай мөріне дейін барады. Бүркіт Лейнинген графтарының таңбасынан алынған, бірақ кресттерді гербке қосу себебі нақты белгісіз. Олар қалада жер иелері болған Вайсенбург монастырымен байланысты болуы мүмкін. Жасыл түс (vert) қаланың атымен – "Грунштадт" ("Жасыл қала") сәйкес келеді, бірақ зерттеулер көрсеткендей, қаланың аты осы неміс сөзінен туындамаған.
The German blazon reads: In Grün ein rotbewehrter silberner Adler, bewinkelt von vier gleichschenkligen goldenen Kreuzchen. The town's arms might in English heraldic language be described thus: Vert an eagle displayed argent armed and langued gules among four Greek crosses in fess Or, two in chief, and two in base. The arms were approved in 1890 by the Bavarian prince regent Luitpold and go back to a court seal from 1456. The eagle is taken from the arms borne by the Counts of Leiningen, but the reason for the crosses’ inclusion as a charge is less clear. They might refer to the Weißenburg Monastery, which was also a landlord in the town. The tincture vert (green) is canting for the town's name, Grünstadt, which means “Greentown”, although research has shown that the name does not derive from this German word.
Тұрақты оқиғалар
Грүнштадт қаласында "Stabausstecken" дәстүрі сақталған, немесе кем дегенде қайта жаңғырылған. Бұл әдетте наурыз айының басында өткізілетін мереке, онда қыс суреті өртеліп, бұл оқиға "Winterverbrennung" ("Қыс өртеу") деп аталады.
In Grünstadt, the tradition of the Stabausstecken has been kept, or has at least been given new life. This is a festival, traditionally held in early March, in which winter is burnt in effigy, an event known as the Winterverbrennung (“Winter Burning”).
Көлік
A 6 автокөлік жолының арқасында (Сарбрюкеннен Маннхаймға дейін) Грунштадт Германияның ұлттық автокөлік желісімен ғана емес, сонымен қатар Франция мен Чехиямен де жақсы байланысқан. Грунштадт станциясы Палатин Солтүстік темір жолында орналасқан, ол кейбір бөліктерінде Неміс шарап жолымен қатар оңтүстікке қарай Нойштадт-ан-дер-Вайнштрассеге дейін созылады. Сонымен қатар, қайта ашылған Эйс аңғары темір жолы Рамсен маңындағы Эйсвугқа (суқойма және жаяу серуендеуге арналған орын) дейін Палатин орманына барады. Бұрын бұл желі Энкенбахқа дейін жеткен. Төменгі Эйс аңғары темір жолы да Грунштадт қаласындағы Палатин Солтүстік темір жолынан бөлініп шығады.
Thanks to the A 6 motorway (from Saarbrücken to Mannheim), Grünstadt is well linked not only to the national motorway network in Germany, but also to France and the Czech Republic. Grünstadt station also lies on the Palatine Northern Railway, which in parts runs alongside the German Wine Route in the southerly direction to Neustadt an der Weinstraße. Furthermore, the re opened Eis Valley Railway runs into the Palatinate Forest to the Eiswoog (a reservoir and hiking destination) near Ramsen. Formerly this line reached all the way to Enkenbach. The Lower Eis Valley Railway also branches off the Palatine Northern Railway in Grünstadt.
Билік органдары
Өзінің қалалық әкімшілігінен өзге, Грунштадт Лейнгерланд аймақтық бірлестігінің (Verbandsgemeinde) әкімшілігіне орналасқан, дегенмен қаланың өзі бұл немесе басқа ешқандай аймақтық бірлестікке (Verbandsgemeinde) кірмейді.
Besides its own town administration, Grünstadt harbours the administration of the Verbandsgemeinde of Leiningerland, even though the town itself is in neither this nor any other Verbandsgemeinde.
Соттар
Grünstadt қаласында Frankenthal аймақтық сотының (Landgerichtsbezirk) және Zweibrücken жоғары аймақтық сотының (Oberlandesgerichtsbezirk) құзыретіне бағынатын Amtsgericht бар.
Grünstadt has at its disposal an Amtsgericht that belongs to the state court region (Landgerichtsbezirk) of Frankenthal and the high state court region (Oberlandesgerichtsbezirk) of Zweibrücken.
Аурухана
Қалада 200 төсектік аурухана мен оған жалғасқан күндізгі стационар (12 орын) орналасқан. Демеуші – Бад-Дюркгейм ауданы.
In the town is found a 200 bed hospital with an adjoining day clinic (12 places). The sponsor is the Bad Dürkheim district.
Білім
Үш бастауыш мектептен, бір Хауптшуле мен Реалшуледен басқа, тарихы тереңде жатыр және ескі Höningen латын мектебінен бастау алған Лейнинг гимназиясы да бар.
Besides three primary schools, a Hauptschule and a Realschule, there is the Leininger Gymnasium, which is steeped in tradition and rooted in the old Höningen Latin School.
Түрлі
Грунштадт қаласы AAFES нан пісіру орнымен әйгілі. Грунштадт қаласында ол "қойма" деп аталады (AAFES Depot Grünstadt).
Grünstadt is known for its AAFES bakery. In Grünstadt it is called the depot (AAFES Depot Grünstadt).