Кіріспе

Константин Библ (26 ақпан 1898, Славятин – 12 қараша 1951, Прага) – чех ақыны және жазушысы. Оның алғашқы өлеңдер жинағы 1923 жылы, ал соңғысы 1951 жылы, өзіне-өзі қол жұмсап қайтыс болған жылы жарық көрді. Ол сол кезде репортер болып көп саяхат етті. Библ Чехословакия Коммунистік партиясының мүшесі болды және Жири Волкер мен Витезслав Незвал сияқты басқа чех коммунистік жазушылары мен ақындарымен жақын байланыста болды.

Ерте өмір

Константин Библ Лоуны қаласының жанындағы Славетинде дүниеге келді. Оның әкесі Лоуниде тіс дәрігері болған, өлең жазуға және сурет салуға құштар болған. 1916 жылы Галицияда хирург қызметін атқап жүргенде, өз-өзіне қол жұмсады. Константиннің анасының інісі Арношт Раж ақын болған. Константин гимназияда алдымен Лоуниде (1909–1914), содан кейін Прагадағы Мала-Странада оқыды. 1916 жылы әскерге шақырылып, Самбирге жіберілді. Әкесі қайтыс болғаннан кейін, ол үйге қайтарылды, онда ол туберкулезге шалдықты (диагнозы нақты болмады) және Лоунидегі ауруханаға жатқызылды. 1917 жылдың маусымында Прагада оқуын аяқтап, Балқан майданына жіберілді. Ол Черногорияда соғысып, жарақат алып, тұтқынға түсіп, өлім жазасына кесілді. Ол қашып кетті, туберкулезбен ауырып, Сараевода ауруханаға түсіп, одан Лоуниге жеткізілді (Жири Волкер оның соғыс оқиғасынан шабыттанып, оның туралы «Ильда» атты әңгіме жазды). 1921 жылы Прагадағы Карл университетінде медицинаны оқыды, бірақ бітіре алмады. Сол жылы ол Жири Волкермен танысып, 1922 жылы Серб, Хорват және Словендер Корольдығына барды (туберкулезді емдеу үшін, ол 1924 жылы Волкердің өліміне себеп болды; ол жерде танысқан қыз, Ярмила Микшовская да осы аурудан қайтыс болды). Олар Крк аралындағы Башка қаласында болды. Сол жылы Библ Коммунистік партияға қосылды. 1923 жылы ол өзінің інісі Арношт Ражбен бірге алғашқы өлеңдер жинағын шығарды – «Халыққа саяхат» (алғы сөзін Зденек Калиста жазды). Жири Волкер қайтыс болғанда, Библ «In memoriam» альманағын шығарды, онда көптеген чех ақындары, соның ішінде Ярослав Сейферт, Витезслав Незвал және Йозеф Хора ақынға деген қарым-қатынастарын сипаттады. 1925 жылы ол Францияға барып, Бірінші дүниежүзілік соғыстың көптеген майдандарына саяхаттап, журналдарға әдеби репортаждар жазды. Медицинаны тастағаннан кейін ол Лоуниге қайтып, мәдени және әлеуметтік өмірді ұйымдастырды. 1926 жылы оған досы Ольга, оның күйеуінің інісі Ява аралында болған, Яваға теңіз саяхаты жасауға мүмкіндік туды. 1929 жылы оның ең танымал өлеңдері жарық көрді – «Жаңа Икар». Жеті коммунистік ақын (Ярослав Сейферт, Йозеф Гора, Иван Олбрахт, Станислав Костка Нойман және т.б.) жаңа Коммунистік партия басшысы Клемент Готтвальдқа қарсы шығып, партиядан кеткен кезде, Библ Юлиус Фучик, Витезслав Незвал, Франтишек Халас және Карел Тейгемен бірге Мәскеушіл ақындар тобында болды. 1931 жылы Лоуниде Библ Мари Булововаға үйленді. Оның куәсі Карел Тейге болды; тойға Жири Восковец, Ярослав Джежек, Витезслав Незвал, Адольф Хоффмейстер және басқалар шақырылды. Константин Библ жақсы жағдайға ие коммунистік ақынға айналды. Олар бал айларын Францияда, Алжир мен Тунисте өткізді. 1930 жылдары анасының кеңсесінде тіс дәрігерінің көмекшісі болып жұмыс істеді. Ол сондай-ақ чех сюрреалистік қозғалысына белсенді қатысып, Чехословакиядағы сюрреалистік топ жариялаған көптеген құжаттарға қол қойды. Ол аз жазып, бұрынғы еңбектерін мойындамады, тек 1936 жылы Карел Гинне Маханың есіне арнап бірнеше өлең жариялағанда ғана мойындады.

Кейінгі өмірі

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол Melantrich баспасында кино саласында жұмыс істеді. Соғыстан кейін Ақпарат министрлігінің кино бөлімінде жұмыс істеді. 1948 жылдың ақпан айынан кейін коммунистік үкіметте көрінген әлеуметтік әділдіктің жақын уақыттағы кезеңдеріне зор қуанышпен қарады, осы кезде ол 50 жасқа толды. 1949 жылы панкреатитке шалдығып, емделу үшін Карловы Вариге барды. 1951 жылы өзінің ең ірі кітабын (ең көп таралымы – 10 000-нан астам дана) – «Без обav» (Қорқынышсыз) өлеңдер жинағын жариялады. 1951 жылдың 12 қарашасында Прагада бесінші қабаттан секіріп, өз-өзіне қол жұмсады (кейбір деректерде секіру 11 қарашада болғаны айтылады). Витезслав Незвал «Косто, почему неzdvihs aspoň телефон?» (Коста, неге телефонды көтермедің?) деген өлең арнады. Өзін-өзі өлтірудің мән-жайлары мен себептері әлі күнге дейін толыққанды анықталған жоқ.