Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ми ишемиясы – бұл метаболизм қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін миға жеткіліксіз қан ағынының түсуі салдарынан туындайтын жағдай. Бұл миға оттегінің жеткіліксіз түсуіне немесе ми гипоксиясына алып келеді, соның нәтижесінде ми тінінің өлімі немесе ми инфаркты/ишемиялық инсульт пайда болады. Бұл инсульттың бір түрі, сондай-ақ субарахноидты геморрагия және ми ішіндегі геморрагия да осы санатқа жатады. Ишемия ми метаболизмінің өзгеруіне, метаболизм жылдамдығының төмендеуіне және энергия тапшылығына әкеледі. Ишемияның екі түрі бар: мидың белгілі бір аймағына шектелген ошақтық ишемия және ми тінінің кең аумақтарын қамтитын жаппай ишемия. Ми ишемиясының негізгі белгілері көру қабілетінің нашарлауы, дене қозғалысының бұзылуы және сөйлеу қиындықтары болып табылады. Ми ишемиясының себептері серпа клеткалы анемиядан бастап туа біткен жүрек ақауларына дейін алуан түрлі болуы мүмкін. Ми ишемиясының белгілері санасыздық, соқырлық, координацияның бұзылуы және денеде әлсіздік сезінуді қамтиды. Ми ишемиясының басқа да салдары инсульт, кардиореспираторлық тоқтау және мидың қайтымсыз зақымдануы болуы мүмкін. Миға қан ағыны 10 секундтан артық тоқтаса, санасыздық пайда болады, ал бірнеше минуттан артық тоқтаса, миға қайтымсыз зақым келуі мүмкін. 1974 жылы Хоссманн мен Циммерманн сүтқоректілердің миында бір сағатқа дейін туындаған ишемияның кем дегенде жартылай қалпына келтірілуі мүмкін екенін көрсетті. Осы жайт, ми ишемиясынан кейін, зақымдану қайтымсыз болатынға дейін араласу мүмкіндігін тудырды.
Brain ischemia is a condition in which there is insufficient bloodflow to the brain to meet metabolic demand. This leads to poor oxygen supply or cerebral hypoxia and thus leads to the death of brain tissue or cerebral infarction/ischemic stroke. It is a sub type of stroke along with subarachnoid hemorrhage and intracerebral hemorrhage. Ischemia leads to alterations in brain metabolism, reduction in metabolic rates, and energy crisis. There are two types of ischemia: focal ischemia, which is confined to a specific region of the brain; and global ischemia, which encompasses wide areas of brain tissue. The main symptoms of brain ischemia involve impairments in vision, body movement, and speaking. The causes of brain ischemia vary from sickle cell anemia to congenital heart defects. Symptoms of brain ischemia can include unconsciousness, blindness, problems with coordination, and weakness in the body. Other effects that may result from brain ischemia are stroke, cardiorespiratory arrest, and irreversible brain damage. An interruption of blood flow to the brain for more than 10 seconds causes unconsciousness, and an interruption in flow for more than a few minutes generally results in irreversible brain damage. In 1974, Hossmann and Zimmermann demonstrated that ischemia induced in mammalian brains for up to an hour can be at least partially recovered. Accordingly, this discovery raised the possibility of intervening after brain ischemia before the damage becomes irreversible.
Симптомдар мен белгілер
Ми ишемиясының белгілері қан және оттегі жетіспеушілігінен зардап шеккен анатомиялық аймақты көрсетеді. Ішкі қарынша артериясынан тармақталған артериялардағы ишемия бір көздің соқыр болуы, бір қолдың немесе аяқтың әлсіздігі, немесе дененің бір жағының толық әлсіздігі сияқты белгілерге алып келуі мүмкін. Мидың артқы бөлігіндегі омыртқа артерияларынан тармақталған артериялардағы ишемия бас айналу, есілкілік, қос көру немесе дененің екі жағындағы әлсіздік сияқты белгілерге себеп болуы мүмкін. Басқа белгілерге сөйлеу қиындығы, дұрыс емес сөйлеу және координацияның жоғалтылуы жатады. Ми ишемиясының белгілері жеңілден ауырға дейін өзгереді. Симптомдар бірнеше секундтан бірнеше минутқа дейін немесе ұзаққа созылуы мүмкін. Егер миге қайта орнатуға келмейтін зақым келсе және инфаркт пайда болса, белгілер тұрақты болуы мүмкін. Ми гипоксиясына ұқсас, ауыр немесе ұзаққа созылған ми ишемиясы ишемиялық каскадтың нәтижесінде ес-түссіздікке, ми зақымдануына немесе өлімге әкелуі мүмкін. Көптеген ми ишемиялық оқиғалары қабықша астындағы ишемиялық депрессияға, сондай-ақ тамырлық депрессияға алып келуі мүмкін. Бұл жағдай көбінесе егде жастағы депрессиямен ауыратын науқастарда кездеседі. Кейінен пайда болатын депрессия депрессияның ерекше түрі ретінде қарастырылады және оны МРТ арқылы анықтауға болады.
The symptoms of brain ischemia reflect the anatomical region undergoing blood and oxygen deprivation. Ischemia within the arteries branching from the internal carotid artery may result in symptoms such as blindness in one eye, weakness in one arm or leg, or weakness in one entire side of the body. Ischemia within the arteries branching from the vertebral arteries in the back of the brain may result in symptoms such as dizziness, vertigo, double vision, or weakness on both sides of the body Other symptoms include difficulty speaking, slurred speech, and the loss of coordination. The symptoms of brain ischemia range from mild to severe. Further, symptoms can last from a few seconds to a few minutes or extended periods of time. If the brain becomes damaged irreversibly and infarction occurs, the symptoms may be permanent. Similar to cerebral hypoxia, severe or prolonged brain ischemia will result in unconsciousness, brain damage or death, mediated by the ischemic cascade. Multiple cerebral ischemic events may lead to subcortical ischemic depression, also known as vascular depression. This condition is most commonly seen in elderly depressed patients. Late onset depression is increasingly seen as a distinct sub type of depression, and can be detected with an MRI.
Себептер
Ми ішемиясы әртүрлі аурулар мен аномалиялармен байланысты. Серпіліс клеткалы анемия, қан тамырларының қысылуы, қарыншалық тахикардия, артериялардағы тақташалардың жиналуы, қан ұюлары, жүрек шабуы салдарынан қан қысымының тым төмендеуі және туа біткен жүрек ақаулары бар адамдарда ми ішемиясына бейімділік орташа халыққа қарағанда жоғары. Серпіліс клеткалы анемия, дұрыс емес пішіндес қан жасушаларымен байланысты ми ішемиясын тудыруы мүмкін. Серпіліс пішіндес қан жасушалары қалыпты қан жасушаларына қарағанда оңайрақ ұйып, миға қан ағынын қиындатады. Қан тамырларының қысылуы миға оттегі жеткізетін артерияларды бөгеп, ми ішемиясына әкелуі мүмкін. Ісіктер қан тамырларын қысуға себеп болады. Қарыншалық тахикардия – жүректің толық тоқтауына, оттегі ағынының тоқтауына алып келетін жүрек соғысының бірқатар ретсіздігі. Сонымен қатар, жүрек соғысының ретсіздігі қан ұюына алып келіп, барлық мүшелерге оттегі жетіспеушілігіне себеп болуы мүмкін. Артериялардағы тақташалардың жиналуынан туындаған бітелу де ишемияға әкелуі мүмкін. Тіпті аз мөлшердегі тақташалардың жиналуы қан жолдарының тарылуына, сол аймақтың қан ұюына бейімделуіне алып келеді. Ірі қан ұюлары да қан ағынын бөгеп, ишемияны тудыруы мүмкін. Жүрек шабуы да қан қысымының төмендеуімен байланысты болғандықтан ми ішемиясын тудыруы мүмкін. Қан қысымының тым төмендеуі әдетте тіндердің жеткіліксіз оттегімен қамтамасыз етілуін білдіреді. Емделмеген жүрек шабуы қан ағымын баяулатып, қанның ұюын бастап, миға немесе басқа маңызды мүшелерге қан ағынын тоқтатуы мүмкін. Қан қысымының тым төмендеуі дәрі-дәрмектерді артық мөлшерде қабылдаудан немесе дәрі-дәрмектерге реакциядан да туындауы мүмкін. Сондықтан ми ішемиясы жүрек шабуынан басқа да жағдайлардың салдары болуы мүмкін. Туа біткен жүрек ақаулары артериялардың дұрыс қалыптаспауынан және байланыспауынан ми ішемиясын тудыруы мүмкін. Туа біткен жүрек ақаулары бар адамдар қан ұюына бейім болуы мүмкін. Ми ішемиясына алып келетін басқа да жағдайларға кардиореспираторлық тоқтау, инсульт және мидың ауыр, қайта келмейтін зақымдануы жатады. Соңғы кезде Моямоя ауруы да ми ішемиясының ықтимал себебі ретінде анықталды. Моямоя ауруы – миға қан айналымын шектейтін, салдарынан оттегі тапшылығына алып келетін өте сирек кездесетін цереброваскулярлық ауру.
Brain ischemia has been linked to a variety of diseases or abnormalities. Individuals with sickle cell anemia, compressed blood vessels, ventricular tachycardia, plaque buildup in the arteries, blood clots, extremely low blood pressure as a result of heart attack, and congenital heart defects have a higher predisposition to brain ischemia in comparison to the average population. Sickle cell anemia may cause brain ischemia associated with the irregularly shaped blood cells. Sickle shaped blood cells clot more easily than normal blood cells, impeding blood flow to the brain. Compression of blood vessels may also lead to brain ischemia, by blocking the arteries that carry oxygen to the brain. Tumors are one cause of blood vessel compression. Ventricular tachycardia represents a series of irregular heartbeats that may cause the heart to completely shut down resulting in cessation of oxygen flow. Further, irregular heartbeats may result in formation of blood clots, thus leading to oxygen deprivation to all organs. Blockage of arteries due to plaque buildup may also result in ischemia. Even a small amount of plaque build up can result in the narrowing of passageways, causing that area to become more prone to blood clots. Large blood clots can also cause ischemia by blocking blood flow. A heart attack can also cause brain ischemia due to the correlation that exists between heart attack and low blood pressure. Extremely low blood pressure usually represents the inadequate oxygenation of tissues. Untreated heart attacks may slow blood flow enough that blood may start to clot and prevent the flow of blood to the brain or other major organs. Extremely low blood pressure can also result from drug overdose and reactions to drugs. Therefore, brain ischemia can result from events other than heart attacks. Congenital heart defects may also cause brain ischemia due to the lack of appropriate artery formation and connection. People with congenital heart defects may also be prone to blood clots. Other events that may result in brain ischemia include cardiorespiratory arrest, stroke, and severe irreversible brain damage. Recently, Moyamoya disease has also been identified as a potential cause for brain ischemia. Moyamoya disease is an extremely rare cerebrovascular condition that limits blood circulation to the brain, consequently leading to oxygen deprivation.
Патофизиология
Ми ишемиясы кезінде ми, оттегі мен субстраттың жетіспеуі салдарынан, қалыпты метаболизмді жүзеге асыра алмайды. Ми анаэробтық метаболизмге көше алмайды және ұзақ сақталатын энергия қоры болмағандықтан, аденозин трифосфатының (АТФ) деңгейі тез төмендеп, 4 минут ішінде дерлік нөлге жетеді. Биохимиялық энергияның болмауынан жасушалар электрохимиялық градиентті сақтап тұру қабілетін жоғалта бастайды. Осының салдарынан цитозолге кальцийдің көп мөлшерде енуі, синаптық везикулалардан глутаматтың көптеп шығуы, липолиз, кальпаиннің активтенуі және белок синтезінің тоқтауы жүзеге асады. Сонымен қатар, метаболизм қалдықтарының шығарылуы баяулайды. Миға қан ағыны он секундқа тоқтаса, сананың дереу жоғалтылуына әкеледі. Қан ағынының жиырма секундқа тоқтауы электрлік белсенділіктің тоқтауымен қорықталды.
During brain ischemia, the brain cannot perform aerobic metabolism due to the loss of oxygen and substrate. The brain is not able to switch to anaerobic metabolism and, because it does not have any long term energy stored, the levels of adenosine triphosphate (ATP) drop rapidly, approaching zero within 4 minutes. In the absence of biochemical energy, cells begin to lose the ability to maintain electrochemical gradients. Consequently, there is a massive influx of calcium into the cytosol, a massive release of glutamate from synaptic vesicles, lipolysis, calpain activation, and the arrest of protein synthesis. Additionally, removal of metabolic wastes is slowed. The interruption of blood flow to the brain for ten seconds results in the immediate loss of consciousness. The interruption of blood flow for twenty seconds results in the stopping of electrical activity.
Жіктеу
"Инсульт" деген кең термин үш санатқа бөлінеді: ми ишемиясы, субарахноидты геморрагия және ми ішіндегі геморрагия. Ми ишемиясы, себептеріне қарай, тромбоздық, эмболиялық және гипоперфузиялық болып тағы да бөлінеді. Ошақты ми ишемиясы мидың нақты бір аймағына қан ағынын азайтады, соның салдарынан сол аймақтағы жасушалардың өлу қаупі артады. Ол тромбоз немесе эмболия нәтижесінде туындауы мүмкін.
The broad term, "stroke" can be divided into three categories: brain ischemia, subarachnoid hemorrhage and intracerebral hemorrhage. Brain ischemia can be further subdivided, by cause, into thrombotic, embolic, and hypoperfusion. Focal brain ischemia reduces blood flow to a specific brain region, increasing the risk of cell death to that particular area. It can be either caused by thrombosis or embolism.
Жалпы ми ішпеуі
Мидың жалпы ишемиясы – миға қан ағыны тоқтаған немесе күрт азайған кезде пайда болады. Мұның себебі көбінесе жүрек тоқтауы болады. Егер қан айналымы белгілі бір уақыт ішінде қалпына келсе, симптомдар уақытша болуы мүмкін. Бірақ, қалпына келтіруге көп уақыт кетсе, ми зақымдануы қанағаттанбас және қалыпты жағдайға оралмауы мүмкін. Реперфузия ми тінінің мүмкіндігінше көп бөлігін қорғау үшін қажет болғанымен, реперфузиялық зақымға да алып келуі мүмкін. Реперфузиялық зақым – ишемиялық тіндерге қан ағыны қайта қалпына келтірілгеннен кейін туындайтын зақымдану. Жалпы ми ишемиясынан туындаған ми қабығының жартылай инфаркты көбінесе суайдыны инсульті ретінде көрінеді.
Global brain ischemia occurs when blood flow to the brain is halted or drastically reduced. This is commonly caused by cardiac arrest. If sufficient circulation is restored within a short period of time, symptoms may be transient. However, if a significant amount of time passes before restoration, brain damage may be permanent. While reperfusion may be essential to protecting as much brain tissue as possible, it may also lead to reperfusion injury. Reperfusion injury is classified as the damage that ensues after restoration of blood supply to ischemic tissue. Partial cerebral cortex infarction from global brain ischemia typically manifests as watershed stroke.
Емдеу
Алтеплаза (t PA) – жедел ишемиялық инсульт үшін тиімді дәрі. 3 сағат ішінде қолданылғанда, tPA-мен емдеу плацебомен емдеуге қарағанда жақсы нәтижеге қол жеткізу мүмкіндігін айтарлықтай арттырады. Ми ишемиясының нәтижесіне келесі қолдаушы күтімнің сапасы әсер етеді. Миға қан ағыны қалпына келтірілуі үшін жүйелік қан қысымын (немесе одан сәл жоғары) сақтау қажет. Сондай-ақ, гипоксия мен гиперкапниядан сақтану керек. Тітіркеніс қосымша зақымдануға алып келуі мүмкін, сондықтан антиконвульсанттар тағайындалуы керек, ал тітіркеніс пайда болған жағдайда, белсенді емдеу жүргізілуі тиіс. Ми ишемиясы кезінде гипергликемиядан да сақтану керек.
Alteplase (t PA) is an effective medication for acute ischemic stroke. When given within 3 hours, treatment with tpa significantly improves the probability of a favourable outcome versus treatment with placebo. The outcome of brain ischemia is influenced by the quality of subsequent supportive care. Systemic blood pressure (or slightly above) should be maintained so that cerebral blood flow is restored. Also, hypoxaemia and hypercapnia should be avoided. Seizures can induce more damage; accordingly, anticonvulsants should be prescribed and should a seizure occur, aggressive treatment should be undertaken. Hyperglycaemia should also be avoided during brain ischemia.
Менеджмент
Адам ишемиялық оқиғамен келген кезде, оның түпкі себебін емдеу келесі оқиғалардың алдын алу үшін маңызды. Егер пациентте жүрек айрығы болса, варфарин немесе гепаринмен антикоагуляция тағайындалуы мүмкін. Пациенттің каротид артерияларында ішемиялық оқиғалармен байланысты маңызды мөлшерде тақталар болса, каротид эндартерэктомиясы және каротид стентирлеу сияқты хирургиялық араласындар жасалуы мүмкін.
When someone presents with an ischemic event, treatment of the underlying cause is critical for prevention of further episodes. Anticoagulation with warfarin or heparin may be used if the patient has atrial fibrillation. Operative procedures such as carotid endarterectomy and carotid stenting may be performed if the patient has a significant amount of plaque in the carotid arteries associated with the local ischemic events.
Зерттеу
Ми ишемиясынан кейінгі нәтижелерді жақсарту мақсатында терапиялық гипотермияға талпыныс жасалды. Бұл процедураның пайдалы екендігі жүрек тоқтасынан кейінгі әсерлеріне негізделген. Алайда, ми ишемиясынан кейін терапиялық гипотермияны қолдануды қолдайтын дәлелдер шектеулі. Ми ишемиясына тікелей байланысты ауру – ми гипоксиясы. Ми гипоксиясы – қан ағыны жеткілікті болса да миға оттегі жеткізілімінің төмендеуі. Егер гипоксия ұзаққа созылса, кома, ұстамалар және тіпті ми өлімі болуы мүмкін. Ми гипоксиясының белгілері ишемия белгілерімен ұқсас, оларға назарсыздық, дұрыс шешім қабылдамау, есте сақтау қабілетінің нашарлауы және қозғалыс координациясының төмендеуі жатады. Ми гипоксиясының болу себептері: тұншығу, көміртек моноксидімен улану, ауыр анемия, кокаин және басқа амфетаминдерді қолдану. Ми гипоксиясымен байланысты басқа себептер: суға бату, мойын қысып тұру, жұтыну кедергісі, жүрек тоқтауы, бас жарақаттары және жалпы анестезия кезіндегі асқынулар. Ми гипоксиясын емдеу стратегиялары жарақаттың бастапқы және/немесе екінші себептеріне байланысты өзгереді.
Therapeutic hypothermia has been attempted to improve results post brain ischemia This procedure was suggested to be beneficial based on its effects post cardiac arrest. Evidence supporting the use of therapeutic hypothermia after brain ischemia, however, is limited. A closely related disease to brain ischemia is brain hypoxia. Brain hypoxia is the condition in which there is a decrease in the oxygen supply to the brain even in the presence of adequate blood flow. If hypoxia lasts for long periods of time, coma, seizures, and even brain death may occur. Symptoms of brain hypoxia are similar to ischemia and include inattentiveness, poor judgment, memory loss, and a decrease in motor coordination. Potential causes of brain hypoxia are suffocation, carbon monoxide poisoning, severe anemia, and use of drugs such as cocaine and other amphetamines. Other causes associated with brain hypoxia include drowning, strangling, choking, cardiac arrest, head trauma, and complications during general anesthesia. Treatment strategies for brain hypoxia vary depending on the original cause of injury, primary and/or secondary.