Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мьянмадағы Мандалай қаласындағы маңызды буддалық паломничестволық орын
Major Buddhist pilgrimage site in Mandalay, Myanmar
Мандалай төбесі () – Мьянмадағы Мандалай қаласының орталығынан солтүстік-шығысқа қарай орналасқан төбе. Қала өз атын осы төбеден алған. Мандалай төбесі көптеген пагодалар мен монастырларға әйгілі және шамамен екі ғасыр бойы Бірма буддистері үшін маңызды паломничестволық орын болып табылады. Төбесінде Сутаунгпэй (әдеби мағынасында – тілек орындалатын) пагодасы орналасқан. Мандалай төбесінің басынан көрінетін Мандалайдың панорамалық көрінісі ғана оның баспалдақтарымен көтерілуге тұрарлық етеді. Оңтүстік, оңтүстік-шығыс, батыс және солтүстік жақтан төбеге дейін жеткізетін саудаған деп аталатын төрт жабық баспалдақ бар. Бұл баспалдақтардың бойында тас жұмыстарынан жасалған ыңғайлы орындықтар орналасқан. Бүгінде бір бағытты автомобиль жолы уақытты үнемдеп қана қоймай, баспалдақпен көтеріле алмайтындар үшін де қолайлы, ол пагодаға дейін эскалатор мен лифтпен жетеді.
Mandalay Hill ( ) is a hill located to the northeast of the city centre of Mandalay in Myanmar. The city took its name from the hill. Mandalay Hill is known for its abundance of pagodas and monasteries, and has been a major pilgrimage site for Burmese Buddhists for nearly two centuries. At the top of the hill is the Sutaungpyei (literally wish fulfilling) Pagoda. A panoramic view of Mandalay from the top of Mandalay Hill alone makes it worthwhile to attempt a climb up its stairways. There are four covered stairways called saungdan leading up the hill from the south, southeast, west and north, and convenient seats of masonry work line these stairways all the way up. A one way motor road today saves time and also makes it accessible for those who are unable to climb up the stairs, leading to an escalator and a lift to the pagoda at the summit.
Мандалай төбесінде
Буддистер тауға шығуды құнды тәжірибе деп санайды және мұны істей алатындар үшін ізгі амал деп біледі. Таудың етегіндегі оңтүстік және басты жолға екі мүсін немесе леогриф (стильдік арыстан бейнесі) күзетші тұрады, бұл орын "Чинте хнакаун атэт" деп белгілі. Көтерілу оңай, жол бойында көптеген тоқтаулар бар, ең маңыздысы – 1923 жылдан бастап, Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Пешавар реликвиялары (Гаутама Будданың үш сүйек фрагменті) олар таудың етегіндегі ғимаратқа көшірілгенге дейін У Хантидің дазауыңында сақталған. У Хантидің дазауыңынан шығу жолы өткен және қазіргі әлемнің 28 Буддасы бейнеленген Хнакейк шису туннелі арқылы немесе туннельдің қасындағы тік баспалдақпен жүреді. Тауға көтерілушілер гүлдер, қағаз жолақтары, Буддаға арналған миниатюралық тулар мен қолшатырлар, сондай-ақ келушілер мен паломниктерге арналған тағам мен сусын сататын дүкендерді көреді. Барлық дазаундарда фриз суреттері бар, олардың көпшілігі Конбаунг әулетінің соңғы кезеңінен. Олардың арасында "Авичи тозағы" (Avici Hell) қанды егжей-тегжейлі бейнеленген суреті бар. Таудың ортасына жақын, үлкен Швейтау Будда павильонында Швейтау (тұрған) немесе Байдеиппай (болжамдаған) Будданың үлкен мүсіні орналасқан. Мүсін Будданың оң қолымен қалаға бағытталған, бұл дәстүрлі емес мудра. Аңыз бойынша, Будда бұл жерге келіп, 2400 Будда дәуірінде оның ілімі гүлденетін таудың етегінде үлкен қала салынатынын болжаған. Бағанның ежелгі патшалығына байланысты қызықты дерек – таудың жоғарғы бөлігіндегі "Кянзиттаның найза іздері" деп аталатын орын. Аңызға сүйенсек, ол найзасын пайдаланып Иравади өзенінен керемет секіріп өтіпті. Соңғы тоқталыс – Сутаунпьеи пагодасы Мандалай жырларын аяқтайды. Мұнда шағын ступаның оңтүстік террасасында Буддаға құрбан ету үшін ештеңесі болмағандықтан, өзінің кеудесін ұсынған Санда Мухкинің бейнесі орналасқан. Бұл үлкен ізгілігі үшін Будда Санда Мухкидің ұлы патша болып туатынын, таудың етегінде қала салып, Буддизмді қолдайтынын болжаған. Бұл Буддизм дәуірінің 2400-ші жылы, патша Минданда Мандалайдың негізін салған жыл. Террасаның төрт бұрышында огр патшалары және олардың артында Буддаға құрбан ететін миниатюралық огрлар бейнеленген. Сондай-ақ, Будданың Самсара цикліндегі (туылу, азап, өлім және қайта туылу) сансыз тууының бейнелері бар, мысалы, қоян, әтеш немесе кесіртке сияқты әртүрлі жаратылыстардың бейнелері Будда мүсінінің алдында бейнеленген.
Buddhists consider climbing the hill a rewarding experience and a meritorious deed for those able to do so. Two statues of chinthes or leogryphs (stylised lion figures) stand guard at the southern and main approach at the foot of the hill, popularly known as the Chinthe hnakaung atet (, ). It is a gentle climb and there are many stops along the way, most importantly the hermit U Khanti's dazaung or hall where the Peshawar Relics ( three fragments of bone of the Gautama Buddha) were kept from 1923 until after the Second World War when they were moved to a building at the foot of the hill and no longer on display. Leaving U Khanti's dazaung is by way of a tunnel lined by Hnakyeik shissu or the 28 Buddhas of the past and present worlds, or alternatively up a steep flight of steps next to the tunnel. Climbers will see plenty of stalls selling flowers, paper streamers, miniature pennants and umbrellas for the Buddha, and food and refreshment for visitors and pilgrims. All the dazaungs have frieze paintings, most of them from the late Konbaung dynasty period; there is one depicting 'Awizi ngayè (Avici Hell) in gory detail. Farther up, halfway to the summit, a large standing image of the Buddha called the Shweyattaw (literally standing) or Byadeippay (prophesying) Buddha occupies the Shweyettaw Buddha Pavilion. The statue depicts the Buddha with his right hand pointing towards the city, a non traditional mudra. Legend has it that the Buddha once visited the place and prophesied that in the year 2400 of the Buddhist Era a great city would be built at the foot of the hill where his teachings would flourish. One curiosity that belongs to the myth surrounding the ancient kingdom of Bagan is the so called 'Kyanzittha's spear mark' near the top of the hill. According to legend, he executed a miraculous pole vault across the Irrawaddy using his spear
The last stop before the Sutaungpyei pagoda completes the legend of Mandalay. Here on the south terrace of a small stupa is the image of the ogress Sanda Muhki who, for want of something to offer the Buddha, made an offering of her own breasts. And for this extreme act of merit the Buddha made the prophecy that Sanda Muhki would be reborn as a great king who would build a city at the foot of the hill and become a great supporter of Buddhism in the year 2400 of the Buddhist Era (1857 AD), the year King Mindon laid the foundations of Mandalay. On each of the four corners of the terrace can be seen a king of the ogres with his army of miniature ogre images behind him paying obeisance to the Buddha. There are also images of various creatures, one at each level before a Buddha image, such as a rabbit, a cockerel or a lizard, representations of the Buddha's innumerable rebirths during his cycle of Samsara (birth, suffering, death and rebirth).
Саммитте
Сутаунгпьей пагодасының террасасына шыққанда, Мандалай жазығының көкжиекке дейін созылған панорамалық көрінісі көз алдыңызға толады: ескі қала қабырғалары мен су жолдары, Тхудхамма Зайаттары (саяхатшыларға арналған қонақ үйлер), Күтходоу пагодасы және оның 729 спутниктік ступалары (әрқайсысы тасқа жазылған бір беті бар, бұл әлемдегі ең үлкен кітап – толық Пали буддалық каноны), Кьяуктаугьи Будда ғибадатханасы, Сандамуни пагодасы, батыс жағындағы Иравадди өзені, оның қарсы жағалауындағы Минвун төбелері, солтүстікке қарай Мадая және Могокқа апаратын жол, ал шығыс жағында Шан Йома таулары. Сутаунгпьей пагодасынан кейін солтүстік беткейден бірден төмен түсетін соңғы аялдама – Мвегги хнакаунг (Екі үлкен жылан) пагодасы. Бұл жерде Буддаға құрмет көрсету үшін тауды жиі аралаған екі алып кобраның бейнесі сақталған. Олардың үстінде олар өлгеннен кейін Наттарға айналған екі құдайдың бейнесі орналасқан. Зияратшылар кобралардың аузына банкноттар тығып, дұға етеді. Шампак ағашы, шамшырақ сияқты бұтақтарындағы хош иісті ақ гүлдерімен, жалын ағашының қауырсын жапырақтарындағы қызыл гүлдерімен бірге таудың беткейінде өседі. Мандалай төбесінен көрінетін өзен мен батыс төбелеріндегі күн бату керемет әсер қалдырады, ал кешкі уақытта көптеген туристер оны тамашалауға жиналады.
Once on the terrace of the Sutaungpyei Pagoda, a panoramic view of the Mandalay plain stretches far to the horizon, with the old city walls and moat, the Thudhamma Zayats (rest houses), various stupas around such as the Kuthodaw Pagoda and its 729 satellite stupas each housing a page inscribed in stone the world's largest book (the entire Pali Buddhist Canon), Kyauktawgyi Buddha Temple and Sandamuni Pagoda, the Irrawaddy to the west and the Minwun Hills on its opposite bank, the road to Madaya and Mogok to the north, and the Shan Yoma range of mountains to the east. There is yet a final stop down the northern slope immediately after the Sutaungpyei Pagoda called the Mwegyi hnakaung (Two Great Snakes) Pagoda. It has the images of two great cobras that were believed to frequent the hill to pay their obeisance to the Buddha and above these images seated are those of two Nats that they became when they died. Pilgrims stuff bank notes in the cobras' mouths and pray. The Champac, with its fragrant white blossoms on branches like candelabra, grows wild on the hill, along with the crimson red flowers over the feathery foliage of the Flame tree. Sunset over the river and the western hills as seen from Mandalay Hill can be a wonderful experience, and crowds of tourists may be encountered in the evenings enjoying it.
Екінші дүниежүзілік соғыс
1945 жылдың наурыз айында британдық 14-ші армияның 19-шы жаяу әскер дивизиясы генерал-майор Томас Уинфорд "Питт" Риздің басқаруымен, оның әскерлері оның бойы мен сәтті әскери мансабы үшін "Кішкентай Наполеон" деп атаған, Мандалайдағы жапондықтарды қоршауға жақындады. Қарсылық негізінен Мандалай төбесінде орналасқан, оның пагодалары мен ғибадатханалары пулеметтермен толы, жақсы жабдықталған және мықты гарнизонмен бекітілген. Форт-Дюфферен, яғни қоршалған қала және патша сарайы – қалған жапон әскерлерінің қарсылық көрсеткен тағы бір ошағы болды. 9 наурызда гуркх батальоны күні-түні қатал қолға-қол соғыс жүргізіп төбеге шабуыл жасады. Ертесі күні оларға британдық батальонның екі ротасы қосылды. Жапондықтар бекем тұрып, соңғы қорғаушыларды жертөлелерден шығару үшін бензин бөшкелерін домалатып жіберіп, оларды із кеспелі оқтармен тұтандыруға тура келді. Төбе 11 наурыз күні ғана британдықтардың қолына көшті. Қала қабырғасын бұзуға және жауды жоюға артиллерия жеткіліксіз болғандықтан, әуеден бомбалауға көшті. Қоршау кезінде ұлттық мұраның маңызды бөлігі болған Мандалай сарайы өртенді. Керемет терек сарайды бомбалау салдарынан немесе жаудың қолынан жойылғаны ешқашан нақты анықталған жоқ.
In March 1945, the British Fourteenth Army's Indian 19th Infantry Division under the command of Major General Thomas Wynford 'Pete' Rees, dubbed the 'Pocket Napoleon' by his men on account of his size and successful military career, was closing in on the Japanese in Mandalay where resistance was based mainly at Mandalay Hill with its pagodas and temples honeycombed for machine guns, well supplied and heavily garrisoned. Fort Dufferin or the walled city with the royal palace was another pocket of resistance by the remaining Japanese troops. A Gurkha battalion stormed up the hill engaging in fierce hand to hand fighting all day and night on 9 March, and they were joined the next day by two companies of a British battalion. The Japanese stood firm and the last defenders had to be blown out from the cellars by rolling down petrol drums and igniting them with tracer bullets. It was not until 11 March that the hill fell into British hands. Aerial bombardment was resorted to when shelling from the hill failed to breach the city wall and destroy the enemy, and Mandalay Palace, a national heritage of great importance, burnt down during the siege. Whether it was the shelling and bombing or the enemy that destroyed the splendid teak palace was never determined with any certainty.