Рудольф Йордан: Нацисттік саяхаткер және қызмет жолы

Кіріспе

Неміс нацистік саясаткері Рудольф Джордан (21 маусым 1902 – 27 қазан 1988) – Үшінші рейх кезінде Галле-Мерзебург және Магдебург-Анхальт аймақтарының гаулейтері болды. Соғыстан кейін ол Кеңес Одағының еңбек лагеріне 25 жылға сотталды. 1955 жылдың қазанында лагерден босатылып, 1988 жылы Мюнхенде қайтыс болды.

Нацистік партиядағы мансабы

1929 жылдың 17 қарашасында Джордан Кассель қалалық парламентіне және Гессен-Нассау провинциялық Ландтагына НСДАП мүшесі ретінде сайланды, ал сол жылдың желтоқсан айында Фулда қалалық кеңесінің жалғыз НСДАП өкілі болып сайланды. 1929 және 1931 жылдың қаңтары аралығында Иордан Фулдадағы партияның Орцгруппенлейтері (жергілікті топ жетекшісі) қызметін атқарды. Сондай-ақ, 1929 жылдың қарашасында Иордан партиялық «Der Fuldaer Beobachter» («Фулда бақылаушысы») газетін құрды, оның атауы партияның ресми газеті «Völkischer Beobachter»-ден еркін алынған. Саяси қызметіне байланысты ол 1929 жылдың 22 желтоқсанында мұғалімдік жұмысынан босатылды. 1930 жылы Иордан НСДАП Гауын «Der Sturm» («Дауыл») газетінің шетел саясаты редакторы (Aussenpolitischer Schriftleiter) болды, оның кеңсесі Кассельде орналасқан. 1931 жылдың 19 қаңтарында Джорданды Мюнхенге Рейх ұйымдастыру жетекшісі Грегор Штрассер шақырды, және ол жеке өзі Адольф Гитлермен кездесті, ол оны Халле-Мерзебург Гаулейтері етіп тағайындады. 1932 жылдың 6 маусымында Иордан Штрассерге СС барлау қызметі – Sicherheitsdienst басшысы Райнхард Гейдрихтің еврей тегі туралы хат жазды. Штрассер Иорданның хатын НСДАП-тың бас нәсілдік зерттеушісі доктор Ахим Геркеге жіберді, ол 22 маусымда бұл айыптаманы жоққа шығарды. Осыған қарамастан, Иордан партия қатарында өрлеуін жалғастырды, 1932 жылдың 24 сәуірінен 1933 жылдың 14 қазанына дейін Пруссия Ландтагында қызмет етті және 1933 жылдың наурыз айында оның атқару комитетіне сайланды. Сол айда ол Саксония провинциясының провинциялық Ландтагы мен Галле қалалық парламентіндегі нацистік фракцияның жетекшісі болды. Ол сондай-ақ 12 наурыздан бастап 1934 жылдың 14 ақпанына дейін Рейхсратқа Саксонияның өкілетті өкілі болып тағайындалды. 1933 жылдың 11 шілдесінде Джордан Пруссия Мемлекеттік кеңесіне тағайындалды. Ол Галледегі «Mitteldeutschen Nationalzeitung» және «Der Kampf» («Күрес») апталық газеттерінің редакторы болды. 1933 жылдың 12 қарашасында Иордан Рейхстагтың 11-ші сайлау округінен сайланды. 1934 жылдың 3 сәуірінде SA Gruppenführer болды және SA Standarte 36-ға тағайындалды. 1935 жылдың 4 қыркүйегінде ол неміс құқығы академиясының мүшесі болды. 1937 жылдың 20 сәуірінде Гитлер оны Брансвик және Анхальт еркін мемлекеттерінің рейхстатхальтері (рейх губернаторы) және Магдебург-Анхальт Гауын НСДАП гаулейтері етіп тағайындады. Иорданның орнын Галле-Мерзебург Гаулейтері ретінде Жоахим Альбрехт Эггелинг басты, ол Магдебург-Анхальтта Иорданды алмастырды. 1938 жылдың 10 сәуірінде Рейхстагқа сайлау кезінде Иордан 10-шы сайлау округінен, Магдебургтен қайта сайланды. Сол жылдың 9 қарашасында Джордан SA Obergruppenführer-ге көтерілді. 1939 жылдың 1 қыркүйегінде Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, Иордан XI әскери округ (Wehrkreis) үшін рейх қорғаныс комиссары болып тағайындалды, ол оның Гауын, сондай-ақ Оңтүстік Ганновер-Брансвик Гауының көп бөлігі мен Шығыс Ганновер Гауының бір бөлігін қамтыды. Бұл оған үлкен аумақта азаматтық қорғаныс мәселелерін басқару құқығын берді. Сонымен қатар, 1940 жылдың 1 қаңтарында Иордан Анхальт штаты үкіметінің премьер-министрі болып тағайындалды, ол Альфред Фрейбергтің орнын басты. Ол бір уақытта рейхстатхальтер және министр-президент лауазымдарын атқарған азаматтардың бірі болды. 1942 жылдың 16 қарашасында Рейх қорғаныс комиссарларының құзыреті әскери округтан Гау деңгейіне ауыстырылды, ал Иордан тек өзінің Гау комиссары болып қалды. 1944 жылдың 1 шілдесінде Джордан мансаптық сатыда соңғы деңгейге көтеріліп, Магдебург провинциясының жоғары президенті (Oberpräsident) болып тағайындалды, осылайша оның юрисдикциясындағы барлық жоғары партиялық және үкіметтік кеңселерді біріктірді. 1944 жылдың 25 қыркүйегінде Иордан өзінің Гауындағы нацистік халықтық штурм күштерінің (Volkssturm) қолбасшысы болды. Соғыстың соңғы күндері, 1945 жылдың 2 мамырында Иордан Гау штабын таратып, жергілікті халықтық штурмды таратып, отбасымен жалған есіммен жасырынуға қол жеткізді.

On 17 November 1929 Jordan was elected to Kassel's municipal parliament and Hesse Nassau's provincial Landtag as an NSDAP member, and in December of the same year he was elected as Fulda's only NSDAP city councillor. Between 1929 and January 1931, Jordan served as the Party Ortsgruppenleiter (Local Group Leader) in Fulda. Also in November 1929, Jordan founded the Party newspaper Der Fuldaer Beobachter ("The Fulda Observer") whose name was freely borrowed from the Party's official paper, the Völkischer Beobachter. Owing to his political activities, he was dismissed from his teaching job on 22 December 1929. In 1930, Jordan was made Aussenpolitischer Schriftleiter (foreign policy editor) of the NSDAP Gau newspaper Der Sturm (The Storm) whose offices were in Kassel. On 19 January 1931, Jordan was summoned to Munich by Gregor Strasser, the Reichsorganisationsleiter, and was personally met by Adolf Hitler who appointed him Gauleiter of Halle Merseburg. On 6 June 1932, Jordan wrote to Strasser concerning the alleged Jewish origins of Reinhard Heydrich, the head of the Sicherheitsdienst, the intelligence service of the SS. Strasser passed Jordan's letter to the NSDAP's chief racial investigator, Dr. Achim Gercke, who dismissed the allegation on 22 June. Despite this, Jordan continued his rise within the Party ranks, serving in the Prussian Landtag between 24 April 1932 and 14 October 1933, and being elected to its executive council in March 1933. That month he also became the leader of the Nazi faction in both the provincial Landtag of the Province of Saxony and the municipal parliament of Halle. He also was named the Plenipotentiary for Saxony to the Reichsrat from 12 March 1933 until its abolition on 14 February 1934. On 11 July 1933, Jordan was appointed to the Prussian State Council. He also became the editor of the Mitteldeutschen Nationalzeitung in Halle and the weekly Der Kampf (The Struggle). On 12 November 1933 Jordan was elected as a member of the Reichstag from electoral constituency 11, Merseburg. He became an SA Gruppenführer on 3 April 1934 and was assigned to SA Standarte 36. On 4 September 1935, he was made a member of the Academy for German Law. On 20 April 1937, Hitler personally appointed him Reichsstatthalter (Reich Governor) for both the Free State of Brunswick and the Free State of Anhalt, as well as NSDAP Gauleiter of Magdeburg Anhalt. Jordan was succeeded as Gauleiter of Halle Merseburg by Joachim Albrecht Eggeling whom he replaced in Magdeburg Anhalt. At 10 April 1938 Reichstag election, Jordan was returned for electoral constituency 10, Magdeburg. On 9 November of the same year came Jordan's promotion to SA Obergruppenführer. On the outbreak of the Second World War on 1 September 1939, Jordan was named Reich Defense Commissioner for Wehrkreis (Military District) XI, which encompassed his Gau along with most all of Gau Southern Hanover Brunswick and part of Gau Eastern Hanover. This gave him control of civil defense matters over a large area. Additionally, on 1 January 1940, Jordan was named Minister President of the Anhalt State Government, succeeding Alfred Freyberg. He was one the few individuals to simultaneously hold the posts of Reichsstatthalter and Minister President. On 16 November 1942, the jurisdiction of the Reich Defense Commissioners was changed from the Wehrkreis to the Gau level, and Jordan remained Commissioner for only his Gau. On 1 July 1944 came Jordan's last leap up the career ladder when he was appointed Oberpräsident (High President) of the Province of Magdeburg, thus uniting under his control all the highest party and governmental offices in his jurisdictions. On 25 September 1944, Jordan became the commander of the Nazi Volkssturm forces in his Gau. In the war's dying days, on 2 May 1945, Jordan dissolved the Gau staff, disbanded the local Volkssturm and managed to go underground with his family under a false name.

Соғыстан кейінгі өмір

1945 жылғы 30 мамырда ол британдықтар тарапынан тұтқындалды, ал келесі жылдың шілдесінде Батыс Одақтастары оны кеңестіктерге тапсырды. 1950 жылдың соңында – Кеңес оккупациялық аймағында төрт жыл қамауда өткеннен кейін – Иордания Кеңес Одағының еңбек лагерінде 25 жылға сотталды. Батыс Германия канцлері Конрад Аденауэр Мәскеуге сапары барысында кеңестіктерді Иорданияның жазасын қайта қарауға көндірді және ол 1955 жылғы 13 қазанда босатылды. Соңынан Иордания сату өкілі болып жұмыс істеді, сондай-ақ ұшақ құрастыру фирмасында әкімші болып қызмет етті. Ол Мюнхенде қайтыс болды. Өзінің гаулейтер ретіндегі қызметі мен тұтқындық туралы "Бастан өткені мен көргені. Мюнхеннен Мәскеуге дейінгі гаулейтер жолы" атты автобиографиясын жариялады, онда ол нацистік Германиядағы оқиғаларға жауапкершілік алуға дайын еместігін көрсетті.

Соғыстан кейінгі басылымдар

1971 жылы: "Erlebt und erlitten. Мюнхеннен Мәскеуге гаулайтердің жолы" ("Тәжірибеге ие болды және азап шекті. Мюнхеннен Мәскеуге дейінгі гаулайтер жолы")
1974 жылы: "Im Zeugenstand der Geschichte. Гитлер тақырыбы бойынша жауаптар" ("Тарихтағы куәгерлер тұғында. Гитлер тақырыбына жауаптар")
1984 жылы: "Der 30. Juni 1934. "Röhm көтерілісі" және оның салдары куәгердің көзқарасынан" ("30 маусым 1934 ж. "Ром көтерілісі" және оның куәгерлердің көзқарасы бойынша салдары")