Кіріспе
Үнді діни қайраткері
Кут Хуми (кейде Кутуми деп те жазылады, және көбінесе жай ғана К.Х. деп аталады) 1875 жылы Теософиялық қоғамның құрылуына түрткіс болған Махатмалардың бірі деп есептеледі. Теософияда ол Үндістанда тұратын екі ағылшын теософы А. П. Синнетт пен А. О. Хьюммен хаттасып жүргендігі айтылады, бұл хаттар "А. П. Синнеттке Махатмалардың хаттары" кітабында жарияланды. Күдікпен қараушылар Кут Хумиді және басқа Махатмаларды алдаушылық деп сипаттайды.
Жеке ерекшеліктері
К.Х. туралы аз ғана сипаттамалық сілтемелер А.П. Синнеттке жазылған Махатма хаттарында және Мм. Блаватскаяның еңбектерінде кездеседі. Кут Хуми есімі псевдоним болған сияқты. Біз бірнеше Пураналарда «Риши Кутхумиге» сілтемелер табамыз, мысалы, Вишну Пуранасында (3-кітап, 6-тарау), онда ол Паушинджидің шәкірті деп айтылады. Осыған қатысты Мм. Блаватская былай жазды: Риши Кутхумидің есімі бірнеше Пуранада айтылады, ал оның кодексі әртүрлі ришилер жазған және Калькуттадағы Азиялық қоғамның кітапханасында сақталған 18 кодекстің бірі. Бірақ бізге осы есімді Махатмамыз бен ришинің арасында қандай байланыс бар екені айтылмаған, сондықтан біз бұл тақырыпта болжам жасауға дұрыс көреміз. Бізге белгілі, екеуі де Солтүстік Брахмандар, ал Мориялар – Кшатриялар. К.Х.-ның Синнеттке жазған алғашқы хаттары Кут Хуми Лал Синг деген атпен қол қойылған. Алайда, хат алмасудың соңында ол «Лал Синг» деген сөзді оның шәкірті Джвал Кхул қосыпты деді: «Неге менің қарауыма жібермей, «Оккульттік әлемді» баспаға дайындадың? Мен бұл жолға рұқсат бермес едім, сондай-ақ Джвал К. ақымақтықпен жартылай псевдоним ретінде ойлап тапқан «Лал Синг» дегенді де, мен салдары туралы ойланбастан, тамыр жаюға мүмкіндік бермес едім». Чарльз Джонстонның Х.П. Блаватскаямен сұхбатында ол К.Х. шеберінің қолжазбасын былай сипаттады: «әрине, өте жұмсақ және тіпті мінезді адам, бірақ өте күшті жігерге ие; логикалық, оңай, және мағынасын түсіндіру үшін бар күшін салады. Бұл толығымен мәдениетті және өте жанашыр адамның қолжазбасы». К.Х. шебері Тибеттегі Мория шеберінің үйіне жақын орналасқан үйде тұрады. 1881 жылы полковник Генри С. Олькотт А.О. Хьюмге былай деп жазды: «Мен [Мастер Кут Хумиді] 1875 жылдан бері жеке танимын. Ол мүлдем басқа, жұмсақ, бірақ екінші [Мастер Морияның] жақын досы. Олар бір-біріне жақын тұрады, үйлерінің арасында кішкентай буддалық ғибадатхана бар». Нью-Йоркте менде [Кут Хуми] мен менің Чоханның үйінің және кішкентай ғибадатхананың бір бөлігін көрсететін Қытай жібегінде салған суреті болды. Мм. Блаватская Мэри Холлис Биллингке жазған хатында былай деді: «Қазір Мория көбінесе Кут Хумимен бірге тұрады, оның үйі Қаракорум тауларының бағытында, Ладактан тыс жерде, Кіші Тибетте және қазір Кашмирге жатады. Бұл – қытай стилінде салынған үлкен ағаш ғимарат. Бұл туралы Махатма К.Х. өзінің А.П. Синнеттке жазған хатында былай деді: «Мен Куэнлунь, сіздер Каракорум деп атаған жердің саздан төмен түсіп келе жатқан едім, мен Ладакқа өтіп бара жатқан едім». С.У. Лидбитер К.Х. шеберінің сыртқы келбетін былай сипаттады: «Кутхуми шебері Кашмир брахманының денесін киеді және терісі орташа ағылшын адамындай ашық. Оның да шашы ақ, көзі көк, қуаныш пен сүйіспеншілікке толы. Оның шашы мен сақалы қоңыр түсті, ал күн сәулесі түсіп, алтын түске айналады. Оның бет-әлпетін сипаттау қиын, өйткені Оның жүзінде әрқашан өзгеріс болады, өйткені Ол күлімсірейді; мұрыны ұсақ кесінді, ал көздері үлкен және керемет сұйық көк».
The name of Rishi Koothumi is mentioned in more than one Purana, and his Code is among the 18 Codes written by the various Rishis and preserved at Calcutta in the library of the Asiatic Society. But we have not been told whether there is any connection between our Mahatma of that name, and the Rishi, and we do not feel justified in speculating upon the subject. All we know is, that both are Northern Brahmans, while the Môryas are Kshatriyas. K. H.'s early letters to Sinnett are signed with the name Koot Hoomi Lal Sing. However, later in the correspondence, he says the "Lal Singh" was an addition made by his disciple Djwal Khool:
Why have you printed The Occult World before sending it to me for revision? I would have never allowed the passage to pass; nor the "Lal Sing" either foolishly invented as half a nom de plume by Djwal K. and carelessly allowed by me to take root without thinking of the consequences. . In an interview by Charles Johnston to H. P. Blavatsky, he described the handwriting of Master K. H. in the following way:
. evidently a man of very gentle and even character, but of tremendously strong will; logical, easy going, and taking endless pains to make his meaning clear. It was altogether the handwriting of a cultivated and very sympathetic man. Master KH is said to live in a house in a ravine in Tibet, near the house of Master Morya. In 1881, Colonel Henry S. Olcott wrote to A. O. Hume:
I have also personally known [Master Koot Hoomi] since 1875. He is of quite a different, a gentler, type, yet the bosom friend of the other [Master Morya]. They live near each other with a small Buddhist Temple about midway between their houses. In New York, I had . and a colored sketch on China silk of the landscape near [Koot Hoomi]'s and my Chohan's residences with a glimpse of the latter’s house and of part of the little temple. Mme. Blavatsky, in a letter to Mary Hollis Billing wrote:
Now Morya lives generally with Koot Hoomi who has his house in the direction of the Kara Korum [Karakoram] Mountains, beyond Ladak, which is in Little Tibet and belongs now to Kashmire. It is a large wooden building in the Chinese fashion pagoda like, between a lake and a beautiful mountain. . This is confirmed by a reference given by Mahatma K. H. himself, in a letter to A. P. Sinnett:
I was coming down the defiles of Kouenlun — Karakorum you call them . and was crossing over to Lhadak on my way home. C. W. Leadbeater described the physical appearance of Master KH as follows:
The Master Kuthumi wears the body of a Kashmiri Brahman, and is as fair in complexion as the average Englishman. He, too, has flowing hair, and His eyes are blue and full of joy and love. His hair and beard are brown, which, as the sunlight catches it, becomes ruddy with glints of gold. His face is somewhat hard to describe, for His expression is ever changing as He smiles; the nose is finely chiselled, and the eyes are large and of a wonderful liquid blue.
К.Х. шегінуі және іскерлікке кірісуі
Мэм. Блаватский 1881 жылғы 2 қазанда Мэри Холлис Биллингке былай деп сипаттады: К.Х. немесе Кот Хуми қазір үш айға ұйықтап, осы Сумадхи немесе үздіксіз транстық күйде өзінің басталқы дайындығына дайындалуда, соңғысы болмаса да, ең жоғары адепттердің бірі атанбақ. Кешіріңіз, К.Х.-тың денесі қазір терезесі мен есігі жоқ, бөлек, шаршы пішіндес тас ғимаратта суып, қатаң жатыр, оған кіру Тоң-Тингтегі (реликвия сақталатын бөлме, әрбір Татен (ғибадатхана) немесе Ламизердегі бөлме) жер асты жолы арқылы жүзеге асырылады; ал оның Руы толығымен бос. Адепт осылай жылдар бойы жатуы мүмкін, егер оның денесі алдын ала мистикалық әрекеттер арқылы мұқият дайындалған болса. Қазір ол шаршы мұнарадағы әдемі жерде жатыр. Оң жағында Гималай таулары және Ламизерге жақын сұлу көл бар. Оның денесін оның Чо хан (рухани ұстазы, шебер және тибеттік монастырь басшысы) бақылайды. М. де кейде оны аралап тұрады. Бұл – осы ұзақ мерзімге созылған каталепсиялық ұйқының таңғажайып құпиясы.
K. H. or Koot Hoomi is now gone to sleep for three months to prepare during this Sumadhi or continuous trance state for his initiation, the last but one, when he will become one of the highest adepts. Poor K. H. his body is now lying cold and stiff in a separate square building of stone with no windows or doors in it, the entrance to which is effected through an underground passage from a door in Toong ting (reliquary, a room situated in every Thaten (temple) or Lamisery); and his Spirit is quite free. An adept might lie so for years, when his body was carefully prepared for it beforehand by mesmeric passes etc. It is a beautiful spot where he is now in the square tower. The Himalayas on the right and a lovely lake near the lamisery. His Cho han (spiritual instructor, master, and the Chief of a Tibetan Monastery) takes care of his body. M . also goes occasionally to visit him. It is an awful mystery that state of cataleptic sleep for such a length of time. .
Скептицизм
Кут-Хумидің бар екендігіне күмән тудырады. Гордон Стейн өзінің "Аңыздар энциклопедиясы" кітабында былай деп жазды: "Блаватскаяның еңбектерінде қателер болды. Мысалы, Кут-Хуми өзі Үндістандық (тибеттік емес) екенін, Германияда оқығанын айтқан. Бірақ ол неміс, хинди немесе панджаби тілдерін білмеді. Ол француз және ағылшын тілдерінде сөйледі, алайда ағылшын немесе француз тілдерінде жазатын орыстарға тән ерекшеліктерді пайдаланып жазды. Екінші Махатма, Мория ұстазы, Тибетте қатаң тыйым салынған темекі тартуға құмар еді. Бұл екі ұстаздың екеуі де Тибетте өмір сүрген деп есептелді. Сол кезде көзге түспеген басқа да қайшылықтар, Синнетті алдап жатқанын сезуге жеткіліксіз болды". Эмма Куломбтан алынған мәліметтерге сәйкес, Хуми – оның күйеуі Алексис Куломбтың түнде иығына киетін, сурет салынған беті бар матадан жасалған қуыршақ болған. Блаватская алдау туралы айыптауларды жоққа шығарды. Конвей Блаватскаяның "оның екі бас шәкірті Олкотт пен Юм есімдерінің бөліктерін біріктіріп, ойдағы Кютхумиді (бастапқыда Кютхум) жасағанын" жазды.
quote|"There were flaws in Blavatsky's work. Koot Hoomi, for example, claimed to have been an Indian (not a Tibetan) who studied in Germany. Yet he did not speak German, Hindi, or Punjabi. He spoke French and English, but wrote them using the overlined characteristic of Russians who write in English or French. The other Mahatma, Master Morya, had a weakness for pipe smoking, something that was strictly forbidden in Tibet. Both these Masters supposedly lived in Tibet. Other inconsistencies obvious now, were not enough to alert Sinnett that he was being hoaxed." Based on information he received from Emma Coulomb it was alleged that Hoomi was actually a dummy made from cloth with a painted face that her husband Alexis Coulomb wore on his shoulders at night. Blavatsky denied the accusations of fraud. Conway wrote that Blavatsky "created the imaginary Koothoomi (originally Kothume) by piecing together parts of the names of her two chief disciples, Olcott and Hume."