Кіріспе

Жапонияда өндірілетін дистилленген спирттік сусынның түрі. Жапон вискиі – Жапонияда жасалған және өндірілетін виски стилі. Жапонияда виски өндірісі шамамен 1870 жылы басталды, бірақ алғашқы коммерциялық өндіріс 1923 жылы елдегі алғашқы дистиллерия, Ямазаки ашылғаннан кейін жүзеге асты. Жалпы айтқанда, жапон вискиі стилі басқа маңызды виски стильдеріне қарағанда шотланд вискиіне көбірек ұқсайды. Жапонияда виски өндіретін бірнеше компания бар, бірақ ең белгілі және кең таралғандары – Suntory және Nikka. Екеуі де араластырылған, сондай-ақ бір сортты және аралас вискилерді шығарады, олардың негізгі аралас вискилері Suntory (角瓶) және Black Nikka Clear. Сонымен қатар, көптеген арнайы бөтелкелер мен лимиттік сериялар бар.

Стиль

Жапон вискиін өндіру шотланд вискиінің стилін қайта жасайтын мақсатты күш-жігермен басталды. Масатака Такэцуру сияқты пионерлер шотланд вискиін жасау процесін мұқият зерттеді және осы процесті Жапонияда қайта жасай алу үшін бар күштерін салды. Хоккайдодағы Йоичи орны, әсіресе, Шотландияны еске түсіретін жер бедері мен климаты үшін таңдалды (бірақ қаржылық шектеулер алғашқы дистиллерияның негізгі аралдағы Ямазакидің ыңғайлы жерінде салынған себебін тудырды). 2024 жылға дейін «жапон вискиі» деп таңбаланған өнімдер жаңа ережелерге сәйкес келуі керек. Жапон вискиі Жапонияда ферменттелуі, дистилляциялануы, ескіртілуі және бөтелкеге құйылуы тиіс, оның қамырында дәннің бір бөлігі қолданылуы керек және Жапониядан алынған су пайдаланылуы керек. Жапон вискиі стилінің бір қыры – аралас вискидің өндірілу жолы және Жапониядағы индустрияның ерекшелігінен туындайды. Бір сортты вискиге деген қызығушылықтың жақында күшеюіне қарамастан, әлемде сатылатын вискидің басым бөлігі әлі де аралас виски болып табылады. Шотландияда аралас вискидің белгілі бір бренді бір немесе бірнеше дистиллерияға ие компанияға тиесілі болуы мүмкін, бірақ аралас виски құюшылар көбінесе бір сортты вискимен сауда жасайды. Араластың құрамына әртүрлі компанияларға тиесілі бірнеше дистиллериялардан алынған бір сортты виски кіруі мүмкін. Алайда, Жапонияда индустрия вертикальды интеграцияланған, яғни виски компаниялары дистиллериялар мен аралас виски брендтеріне ие және бәсекелестерімен сауда жасамайды. Сондықтан, Жапониядағы аралас виски әдетте сол компанияға тиесілі дистиллериялардан алынған бір сортты вискиден ғана тұрады.

Тарих

Жапон вискиі тарихындағы ең ықпалды тұлғалардың бірі – Синдзиро Тории мен Масатака Такецуру. Тории – фармацевтикалық тауарлардың көтерме саудагері және «Котобукия» (кейін «Сантори») компаниясының негізін қалаушы. Ол батыс спиртін импорттауды бастады, содан кейін португал шараптарының негізінде «Акадама порт-шарабы» деген брендті құрды, бұл оны табысты саудагер етті. Бірақ ол осы жетістікке қанағаттанбай, өмір бойы айналысатын жаңа іске кірісті: жапон халқы үшін жапон вискиін жасау. Компания басшыларының күшті қарсылығына қарамастан, Тории Киото маңындағы Ямазакиде алғашқы жапон виски дистиллериясын салуға шешім қабылдады. Бұл аймақ өте табиғи және таза суымен танымал, сондықтан дәл сол жерде әйгілі шай шебері Сен но Рикю өзінің шайханасын салған. Тории дистиллерияның бас директоры ретінде Такецуруді жұмысқа алды. Такецуру Шотландияда дистилляция өнерін оқып, 1920 жылдардың басында осы білімін Жапонияға әкелді. «Котобукияда» жұмыс істеген кезінде ол Торииге Ямазаки дистиллериясын құруға көмектесуде маңызды рөл атқарды. 1934 жылы ол «Котобукиядан» шығып, өзінің «Дайниппонкадзю» компаниясын құрды, кейін ол «Никка» деп аталды. Ол Хоккайдода Йоичи дистиллериясын құрды. Жапон вискиін алғаш рет татқан батыстықтар – 1918 жылдың қыркүйек айында Хакодатеде демалысқа шыққан американдық Сибирь экспедициялық корпусының сарбаздары болды. Бір американдық «Жапонияда жасалған шотланд вискиі» деп сипаттаған «Квин Джордж» деген бренд кеңінен қол жетімді болды. Оның қандай екені белгісіз, бірақ ол өте күшті және шотланд вискиінен мүлдем өзгеше болды. Жапонияда жасалған алғашқы виски – 1929 жылы шығарылған «Сантори Сирофуда». 1950 жылдардың ортасынан бастап вискидің танымалдылығы арта бастады, ал «Сантори», «Дайкоку Будосю» (кейін «Мерсиан Корпорейшн») және «Никка» үш ірі бренді көшбасшылық үшін күресті, бұл «виски соғыстары» деп аталды. 1960 жылдардан бастап вискиге қатысты жапондық ерекше салты пайда бола бастады. Жапон тағамдарымен виски ішу танымал болды, ал барлар мен изакаяларда «бөтелкені сақтау» жүйесі қалыптасты, сондай-ақ вискиді 2-2,5 есе сумен араластырып ішу (мизувари: ja:水割り) көпшілік арасында кең таралды. 1971 жылы виски саудасына қатысты түрлі шектеулер алынып тасталды, бұл жапон импортшыларына шетелдік вискиді мөлшері мен құнына шектеусіз импорттауға мүмкіндік берді. 1973 жылы «Кирин» компаниясы виски бизнесіне кірді. 1980 жылы «Сантори» 12,4 миллион «Old» бөтелкесін жіберіп, бір бренд үшін әлемдегі ең жоғары жылдық сату көлемін тіркеді. 1983 жылы ең жоғары деңгейге жеткеннен кейін, Жапонияда виски тұтынуы төмендеді, жапон сырасы, шочу және сакеден қалып қойды, ал 2008 жылы 1983 жылғы деңгейдің 20% ғана тұтынылды. 2008 жылы Ичиро Акуто (ja:肥土伊知郎) Чичибу дистиллериясында жұмысын бастады. 35 жылдан кейін жапон үкіметі жаңа компанияға виски өндіруге лицензия берген алғашқы жағдай осы болды. Чичибу дистиллериясы ұлттық және халықаралық конкурстарда көптеген жүлделерді жеңіп алды. Чичибу дистиллериясының табысы виски бизнесіне кіретін компаниялардың санының артуына әкелді, соның салдарынан Жапонияның барлық аймақтарында виски дистиллериялары салына бастады. 2020 жылдары жапон дистиллериялары араластыру үшін спирттерді импорттауды бастады. 2021 жылы Жапония спирт және ликер өндірушілер қауымдастығы «жапон вискиінің» анықтамасын қауымдастықтың ерікті стандарты ретінде жариялады. Қауымдастықтың 82 мүше компаниясы осы ережеге бағынуға міндетті, ал осы анықтамаға сәйкес келмейтін вискиде «жапон вискиі» немесе осы мағынаны білдіретін сөздерді қолдануға болмайды. Сондай-ақ, егер таңбада виски жапон вискиінің анықтамасына сәйкес келмейтіні нақты көрсетілмесе, онда Жапонияны еске түсіретін жер, адам немесе тудың атауын көрсетуге рұқсат етілмейді. Бұл ережеге кешіктіру мерзімі 2024 жылға дейін белгіленген.

Жабық

Karuizawa: Mercian-ға (Kirin-нің бір бөлігі) тиесілі болған. Бұрын Нагано префектурасындағы Каруизава қаласының жанында орналасқан. 2011 жылы тоқтатылды.

Тұтыну

Жапон вискиі шотланд вискиі немесе жапондық шёчу сияқты ішіледі. Жапондық аралас вискидің көп бөлігі коктейльдерде, әсіресе виски хайбол (ハイボール) (шёчу хайболдарына ұқсас, chūhai деп аталады) түрінде қолданылады, ал сапалы виски көбінесе таза немесе мұз қосылып, шотланд вискиі сияқты ішіледі. Аралас виски жарнамаларында көбінесе оны хайболда ішетіні көрсетіледі, ал Suntory's Kakubin-мен жасалған хайболдар (カクハイ) деп танылады. Содадан басқа, жапон вискиін көбінесе қыста ыстық сумен (お湯割り) немесе, әсіресе жазда суық сумен (水割り) араластырып ішеді, бұл шёчу ішу тәсіліне ұқсас. Вискиді тамақпен бірге ішу де кең таралған, әсіресе аралас сусындарда, соның ішінде хайболдарда. Вискиді содамен немесе сумен араластырудың көптеп таралған себебі – жапонның ыстық, ылғал жазы, сондықтан ұзақ сусындар өте танымал.