Кіріспе

Уильям Фредерик Фрейзер (8 шілде 1960 - 28 маусым 2019) - Солтүстік Ирландиялық Ольстер лоялистік белсендісі және Солтүстік Ирландиядағы ирландиялық республикалық зорлық-зомбылықтан зардап шеккендердің қорғаушысы. Осы қарулар кем дегенде 70 әскери қылмыстық кісі өлтірумен байланысты болды.

Өмірбаян

Уильям Фрейзер Солтүстік Ирландияның Арма графтығындағы Уайткросс ауылында тоғыз баланың бірі ретінде өскен, оның ата-анасы Берти мен Маргарет болған. Ол Аумақтық армияның бұрынғы мүшесі және Ольстердің еркін пресвитериан шіркеуінің мүшесі болды.refn|1= 195-бет. Ол өскен кезінде американдық актер Джон Уэйннің және күрес спортының жанкүйері болған. Оның әкесі, британдық армияның Ольстер қорғаныс полкінің (UDR) жартылай штаттық мүшесі және кеңес қызметкері, 1975 жылғы 30 тамызда Уақытша Ирландия республика армиясы (IRA) тарапынан қаза тапты. Отбасының үйіне бұрын бензин бомбалары лақтырылып, оқ атылған, Фрейзердің айтуынша, бұл IRA мүшелері жасаған, себебі Берти UDR-дың мүшесі болған. Фрейзер отбасының аймақта, тіпті "ескі мектептің IRA мүшелері" арасында танымал болғанын және католик көршілерінен әкесінің қазасына байланысты қайғы білдіретін дұға қағаздарын алғанын айтты. Фрейзер IRA мүшесінің әкесінің жерлеу рәсімінде табытты көтеруге көмектескенін сендіреді. Фрейзер BBC Radio Ulster радиосындағы сұхбатында құрбандардың бірі Пол Макилвейннің әкесімен болған кездесудегі кісі өлтірулер туралы айтысты. Смитвик трибуналында (1989 жылғы Джонсборо тұзағындағы ықпалдасу туралы айыптауларды тергеу үшін құрылған) Garda Síochána мүшесі Фрейзердің Red Hand Commando деп аталатын лоялистік жарымәскери ұйымның мүшесі болғанын мәлімдеді. Фрейзер бұл айыптауларды жоққа шығарып, олар өміріне қауіп төндіретінін айтты. Фрейзер жеке қауіпсіздігі үшін қару ұстауға рұқсат алуға өтініш бірақкен, бірақ бас инспектордың сөзіне сүйенсек, ол лоялистік жарымәскери ұйымдармен байланысы бар екендігі белгілі болғандықтан, өтініш қабылданбады. 2019 жылы BBC-дің Spotlight зерттеу бағдарламасы Фрейзердің Ulster Resistance ұйымынан шабуылдық мылтықтар мен зымыран ұрғыштарын 70-тен астам кісі өлтіруге қолданған лоялистік террористік топтарға жеткізгенін хабарлады.

FAIR науқаны және оған байланысты белсенділік

FAIR, 1998 жылы Фрейзер құрған, Оңтүстік Армағдағы ИРА зорлық-зомбылығының құрбандарын өкілдік етеді деп мәлімдейді. Кейбіреулер оны соғыс жарымәскери ұйымдарының құрбандарына немесе қауіпсіздік күштері өлтіргендерге бірдей көмек көрсетпегені үшін сынады. Бұрын Фрейзер лоялист жарымәскери тұтқындары туралы «оларды тұтқындаудың қажеті болмаған» және «Билли Райтке» жақсы қарайтынын айтқан, ол Ұлы жұма келісімін қабылдамаған лоялист еді. Ол сондай-ақ қауіпсіздік күштерінің лоялист жарымәскери топтарымен келісімін қорғап, Сьюзан Маккейге берген сұхбатында: «Егер сіз UDR-де болсаңыз және сіздің бауырыңыз атылса, сіз маған [лоялистерге ақпарат бермейтінсіз] дейсіз бе? Егер пакистандық Индиядан келіп проводы өлтірсе, мен оның қолын шайқаймын». 2006 жылдың ақпан айында Фрейзер Дублинде Love Ulster шеруін ұйымдастырды, ол тәртіпсіздіктерге байланысты тоқтатылды. 2007 жылдың қаңтар айында Фрейзер Солтүстік Ирландияның полиция құрылымдарына қосылуға дауыс берген Дублиндегі Синн Фейн Ард Фейс алдында наразылық білдірді. Ол «заңға бағынушы халықтың» террористермен келіссөздер жүргізіп, оларды демократияны, заңдылықты және тәртіпті қолдауға итермелеуі туралы ойға наразылығын білдірді. 2007 жылдың қаңтар айында Фрейзер полиция омбудсмені Нуала О’Лоанның қауіпсіздік күштерінің лоялист жарымәскери топтарымен келісімге келгендігі туралы есебін жоққа шығарды. Содан бері мұндай дау туралы ешқандай хабарлама жоқ. Фрейзер 2007 жылы Деридегі МакГиннес үйінің алдында Ливияның ИРА шабуылдарының құрбандарына өтемақы төлеуді талап етіп, пикетке шықты. Фрейзер екі ер адаммен бірге үйге хат жіберуге тырысты, бірақ жергілікті тұрғындар оны қарсы алып, тіл тигізді. 2011 жылы Ирландия президенттік сайлауында МакГиннес сайлауға қатысқан кезде Фрейзер өзі мен FAIR Синн Фейн сайлауының негізгі шараларына пикетке шығатынын мәлімдеді. Ол: «Егер оңтүстік халықтары өздерінің президенті ретінде бүкіл әлемде өздерін білдіретін террористі қаласа, аспан оларға көмектессін» деді. Алайда, мұндай пикеттер өткізілген жоқ. 2010 жылдың қыркүйегінде ЕО арнайы бағдарламалары органы (SEUPB) FAIR-ге барлық қаржыландыруды (үш жыл ішінде 800 000 фунт стерлингтен астам) FAIR-дің тендерлік және әкімшілік рәсімдерін «мұқият тексеруден» кейін анықталған «ұйымның қаржыландыруды бөлумен байланысты талаптарды орындауға қабілетінің елеулі кемшіліктері» салдарынан тоқтатты. SEUPB мәлімдемесінде былай делінген: «SEUPB-ге мемлекеттік қаражаттың дұрыс пайдаланылуын қамтамасыз ету жүктелген және осылайша FAIR ұйымына ұсынылған барлық қаржылық көмекті (шамамен 880 000 фунт стерлинг) алып тастаудан басқа амалы жоқ. Жобаға берілген барлық қаржылық көмекті алып тастау және қайтарып алу туралы шешім оңай қабылдамады, алайда мәселелердің ауырлығын ескере отырып, басқа да шешімдер жоқ». 2011 жылдың қарашасында SEUPB FAIR және Markethill құрбандарынан басқа бір топқа, Saver/Naver, қаржыландыруды қайтаруды талап еткенін мәлімдеді. FAIR компаниясынан 350 000 фунт стерлинг қайтаруды, ал Saver/Naver компаниясынан 200 000 фунт стерлинг қайтаруды сұрады. Бұрынғы Ольстер Юнионисттік партиясының (UUP) жетекшісі лорд Эмпи FAIR қаржысы туралы қорытындыны жұртшылыққа жариялауды талап етті. 2012 жылдың қаңтар айында Фрейзер 1976 жылы Кингсмилл қырғынында Оңтүстік Армағ Республикалық әрекет күштерінің он протестант жұмысшысын өлтіргенін еске алу үшін 25 ақпанда негізінен католиктік оңтүстік Армағ ауылы Уайткросс арқылы өтетін наразылық науқанын жариялады. Сондай-ақ, ол қазаға кінәлі деп айыптаған адамдарды атады. Кейінірек Фрейзер шерудің «Кингсмилл отбасыларының өтініші бойынша» кейінге қалдырылғанын хабарлады. 2011 жылы тарихи тергеу тобының (HET) есебінде Уақытша ИРА мүшелері соғыс тоқтағанға қарамастан шабуыл жасады деп анықталды. Фрейзер, UUP саясаткері Дэнни Кеннеди және Кингсмилл отбасыларының туыстары бар делегация 2012 жылдың қыркүйегінде Дублинге барып, Таоиштен кешірім сұрады. Олар Ирландия үкіметінің Кингмиллдегі қазаға қатысты «ашықтан-ашық әрекетсіздігі» үшін кешірім сұрады. Таоиш ИРА-ның әрекеттері үшін кешірім сұрауға болмайтынын айтты, бірақ отбасыларын құрбандарға қатысты иерархия жоқ екеніне және олардың уайымдары басқа құрбандардың отбасылары сияқты маңызды екеніне сендірді. Отбасылар өздерінің көңілін қалдырды, бірақ Фрейзер премьер-министрмен кездескеніне қуанышты екенін айтты. 2012 жылдың 16 қарашасында Фрейзер FAIR директорынан кететінін мәлімдеді, ол SEUPB аудит есебінің көшірмесін қарағаннан кейін, ол қаржыландыруды қайтаруды талап етуге негіз жоқ екенін айтты. Ол «Мен құрбандар секторында жұмыс істей беруге әзірмін» деді.

Саяси мансап

Протестант құрбандарына қолдау көрсетумен қатар, Фрейзер Армағ округіне бірнеше сайлауға қатысты. Ол сайланбады және көп жағдайда сайлау кепілдігін жоғалтты. 1996 жылғы Форум сайлауында және 1998 жылғы Ассамблея сайлауында Ольстер Тәуелсіздік қозғалысының кандидаты ретінде, 2003 жылғы Ассамблея сайлауында және кеңеске сайлау арқылы тәуелсіз кандидат ретінде қатысты. Фрейзердің ең жақсы сайлау көрсеткіші 1427 дауыс, 25,9%, 2006 жылдың тамызында Ньюри мен Моурн аудандық кеңесіндегі сайлау арқылы болды, онда Фрейзерді жергілікті UUP және Демократиялық унионисттік партия (DUP) қолдады. Жалпы дауыс саны 5587 (жергілікті сайлаушылардың 47,6% -ы) құрады; бұл Фрейзер мен Синн Фейн кандидаты Турлоу Мерфи арасындағы Фейс ауданы үшін екі үміткердің жарысы болды. Аймақтағы біріктірілген одақтастық дауыс саны 2005 жылы 2446 болды. 2010 жылғы Ұлыбританиядағы жалпы сайлауда Фрейзер Ньюри мен Арма парламент сайлау округінде тәуелсіз кандидат ретінде жарысқа түсті. Ол 656 дауыс (1.5%) алды. Орынды Синн Фейннің Конор Мерфи иеленді, ол 18 857 дауыс алды. 2011 жылғы Ассамблея сайлауында ол Ньюри мен Арма сайлау округінің дәстүрлі унионисттік дауыстың үміткері Барри Холлидейдің абоненті ретінде тіркелді, ол дауыстардың 1,8% -ын алды. 2017 жылдың 21 маусымындағы Ньюри корольдік сотында Пастор Барри Гордон Холлидей ҚҚС қайтару бойынша 17 айыптау бойынша кінәсін мойындағаннан кейін он сегіз айға түрмеге кесілді. 2012 жылдың қарашасында Фрейзер 2013 жылғы Ольстер орталық сайлауына қатысу ниеті туралы мәлімдеді, бұл сайлау Мартин МакГиннестің Парламенттегі өкілдігіне назар аудару үшін Парламенттік орыннан бас тартуымен байланысты болды. Фрейзер 2013 жылдың қаңтар айында "The Irish News" газетінде МакГиннесті атып өлтірген жарымәскери қарулы адамды айыптамағанын айтты. Бұрын Ольстер ұлтшылдығын жақтаса да, 2013 жылы Фрейзер Солтүстік Ирландияда тікелей басқаруды қайта құруды жақтады. 2013 жылдың 24 сәуірінде Фрейзер және басқалар, соның ішінде бұрынғы Британдық Ұлттық партияның қаржы жинаушысы Джим Даусон және жауынгерлік байланыстағы Ольстер Демократиялық партиясының бұрынғы мүшесі Дэвид Николл, Протестанттық коалиция деп аталатын жаңа саяси партияның құрылғанын жариялады. 2019 жылдың маусым айында қайтыс болғаннан бері, BBC Spotlight-тың тергеу жұмысы Фрейзердің лоялистік жарымәскери тобына қару-жарақ жеткізгенін, олар бірқатар ирландтық азаматтарды өлтіруде қолданылған деп мәлімдеді. Фрейзер 2005 жылы қазан айында Редемпторист діни қызметкері, отец Алек Ридпен ашық пікірталасқа түскен кезде кеңінен танылды. Фрейзер католиктердің протестанттарды қырғынға ұшыратқанын айтты. Рид католиктерге союзшылдардың қалай қарағанын нацистердің яһудилерге қалай қарағанынмен салыстырды. Кейін Рид ашуланғанын айтып, кешірім сұрады. Фрейзер Ридті жек көрушілікті қоздыру үшін полицияға хабарлаған, бірақ ешқандай заңдық іс-қимыл жасалмады. 2011 жылдың қазан айында ол Померойда жергілікті GAA клубының ойын алаңында ойнату үшін қираған полиция бөлімшесінің үйінділерін пайдалануға қарсы наразылық акциясына қатысты. Бұл жерде жыл сайын Сеймус Вудстың есіне арналған соғыс шарасы өткізіледі. Ауа райы кезінде станса ИРА-ның көптеген осындай шабуылдарының нысанасы болды. Фрейзер "ГАА клубының үйінділерін жылжыту көптеген отбасыларға үлкен қайғы әкелетінін" айтты. Померойда одақтастар саны аз, олар өздерін сатқын сезініп отыр" деді. 2012 жылдың мамырында Донахмордың Сент-Патрик бастауыш мектебінде өткен мәдени іс-шараның бір бөлігі ретінде итальяндық тудың желбірегенін көріп, оны Ирландияның үш түсті туына ұқсатып, Фрейзер 4 жастан 11 жасқа дейінгі балаларды "SF / IRA жастарының кіші штабы" деп айыптады. Фейсбукте: "Мен балалар қаруды қалай қолдану керектігін үйретеді деп үміттенемін, өйткені олар өздері істегенді істей алады." Студенттердің қауіпсіздігі мен мектептің беделіне алаңдай отырып, мұғалімдер полицияға айыптау туралы хабарлап, Фрейзердің Facebook-та жариялаған мектеп фотосуреттері кейіннен жойылған. Фрейзер 2012 жылдың қазан айында терроризмге қарсы заң бойынша оның көлігін ПСНИ тоқтатып, іздестіргеніне ашулы екенін білдірді. Ол бұл оқиға туралы өзінің адвокатына және полиция омбудсменіне хабарлайтынын мәлімдеді. Оқиға Уайткростың және Фрейзердің әмиянінің жанында орын алды және құжаттар тексерілуге әкетілді. Полиция білмейтін, ол ұялы телефонынан дауысты жазба жасады. Ол полиция қызметкерлері отырған көліктерді суретке түсірді, бірақ полиция Фрейзерден камераны алып, суреттерді жойды. Полиция Фрейзерге тоқтату және іздестіру процедурасы неге жүргізілгені туралы түсіндірме бермеді. 2013 жылғы жылқы етінің дауынан кейін Фрейзер The University Times газетіне сұхбат берді, онда жылқы етінің іс жүзінде ИРА тарапынан бес жыл бұрын азық тізбегіне енгізілгенін мәлімдеді. Ол сондай-ақ республикашылдардың "30 айлық ескі майлы сиырлардың" тамақ ретінде сатылуына жауапты екенін айтты, содан кейін "оған көз жұмылды" және "осы біз шаршаған нәрсе" деді. 2013 жылдың қыркүйегінде Ньюриде заңсыз жылжымалы сойыс табылды. Уильям "менің ИРА жылқыбургерім" туралы мәлімдемелерім енді расталғанын айтты. 2014 жылдың наурыз айында FSA Forkhill және Bessbrook-та тағы да заңсыз сойыстарды тапты. Фрейзердің машинасы 2013 жылдың 10 ақпанында таңғы сағаттарда Маркетиллдің сыртындағы үйінің алдында өртке түсті. Фрейзер сол кезде үйде ұйықтағанын айтты. Өтіп бара жатқан полиция патрулі өртті байқады, бірақ көлік қирады. Фрейзер оқиғаға республикашылдарды кінәлады және шабуылдан бірнеше сағат бұрын өлім жанау туралы қауіп алғанын мәлімдеді. Фрейзер Facebook парақшасына хатқа жазылған оқтың суретін жариялады, бірақ сатиралық веб-тобы LAD хаттың жазуы оның өзіне ұқсас екенін және конвертте сорттау кеңсесінің мөрі жоқ екенін көрсетті. 2013 жылдың қыркүйегінде, 2007 жылғы қатысты қылмыс актісі бойынша сотқа келген Фрейзер радикалды мұсылман діни қызметкері және террорист Әбу Хамза ретінде киінген. Ол бұл әрекеттің протест екенін мәлімдеді, өйткені оған тағылған заңнама мұсылман экстремистерін соттау үшін жасалған деп сенді және сондықтан оған қолданылмауы керек. 2014 жылы Фрейзер BBC-ді Gaelic Athletic Association топын EastEnders мысалында көрсеткені үшін сынады және бұл "терроризмді даңқтап" және ИРА-ны көрсеткенін айтты. Топтың сұраққа жауабы Баллимена мектебінің дене шынықтыру топы екені болды. Қателікке кешірім сұрау туралы сұралғанда ол бас тартты. 2014 жылы Фрейзер және Протестанттық коалиция Boy's Model School мұғаліміне қарсы науқан жүргізді, ол Синн Фейн мүшесі екені белгілі болды, оның саясатының салдарынан ол мектепте оқытуға лайық емес екенін айтты. Ол бірнеше апталық зорлық-зомбылықтан кейін кетіп қалды. 2015 жылдың қараша айында ол Белфаст Халықаралық әуежайында Солтүстік Ирландияның брендімен жабдықталған сыйлықтар мен сувенирлердің жетіспеуіне байланысты наразылық көрсетуге басшылық ететінін ескертті, Ирландияға немесе Ирландиядан келген өнімдерге қарағанда.

Туға қарсы наразылық

2013 жылдың 3 қаңтарында Фрейзер Гарда Сихоанаға хабарласып, өзі және жақтастарының Белфаст қалалық кеңесінің Белфаст қалалық үйінің үстіндегі Одақ туының желбіреу күндерін азайту шешіміне қарсы Дублинде наразылық акциясын өткізетінін мәлімдеді. Ұзақ өтпей ол "Ульстер халық форумының" "уақытша комитетінің" өкілі атанды, бұл наразылықтарды үйлестіру мақсатында құрылған бірнеше лоялисттік ұйымдардың бірі болатын. 2013 жылдың 27 ақпанында Фрейзер PSNI қызметкерлері өзінің туған ауылы Маркетхиллде тұтқындалды, оған туы мәселесіне байланысты өткізілген заңсыз шерулер мен наразылықтарды ұйымдастыру және қатысу бойынша сұрақтар қойылды. Фрейзермен бірге туы қарсылығының ең белгілі өкілдерінің бірі болған Джейми Брайсон да бірнеше күн қашқаннан кейін Бангор қаласында тұтқындалды. Фрейзерге ескерілмеген қоғамдық процессияға қатысу және қоғамдық жерде көлік қозғалысына кедергі келтіру бойынша үш айып тағылды. Кейін Фрейзер кепілдікпен босатылды. 2013 жылдың 16 шілдесінде ол кепілдік талаптарын бұзды деген айыппен қайтадан тұтқындалды. Алайда, Фрейзерге тағылған айыптар кейіннен алынып тасталды.

Джордж Галлоуэйдің сот ісі

2016 жылдың қаңтар айында Белфаст жоғары соты Джордж Галлоуэйге Google американдық интернет-іздеу жүйесі компаниясын, YouTube интернет-видео жариялау сайтының иесін Ұлыбританияда сотқа беруге рұқсат берді. Фрейзер YouTube-қа Галлоуэйді террористердің бас кесуін қолдайтын адам ретінде сипаттаған материалдар жариялаған. Фрейзер де сот процесіне тартылды. Бұл іс Еуропадағы осындай алғашқы сот ісі деп есептеледі.

Өлім

Фрейзер 2019 жылдың 28 маусымында қатерлі ісіктен көз жұмды. Традициялық унионисттік дауыс (TUV) көшбасшысы Джим Алистер және DUP Ассамблеясының депутаты Джим Уэллс оның естелігін құрметпен еске алды.