Кіріспе

Мальтадағы табиғи порты – Марсамксет порты, тарихи түрде Марсамсуцетто деп те аталады, Мальта аралында орналасқан. Ол ірі Гранд-Харбордың солтүстігінде жатыр. Бұл порт, көбінесе Гранд-Харборға қарағанда демалысқа арналған.

Сипаттама

Кемежайдың аузы солтүстік-шығысқа қарап тұр және солтүстік жағынан Драгут мүйісі мен Тигне мүйісімен шектеледі. Оның солтүстік-батыс жағалауын Слима, Гжира және Та' Ксикс қалалары құрайды. Кемежай ішкі жағына қарай Пиета мен Мсидаға дейін созылады. Гжирадан тыс жерде Маноэль аралы орналасқан, ол қазір көпір арқылы материкке қосылған. Кемежайдың оңтүстік-шығыс жағалауын Сциберрас түбегі құрайды, оның көп бөлігі Флориана қаласы мен Валетта қаласымен жабылған. Оның төбесінде 16 ғасырға жататын Сент-Эльмо форты орналасқан. Сциберрас түбегі Марсамксетті үлкен, параллель табиғи кемежай – Гранд-Харбордан бөліп тұрады. Гранд-Харбормен қатар Марсамксетт, көтеріңкі жердің ортасында жатыр. Екі кемежайдың төңірегінде де, төбелерде де құрылыс өркендегендіктен, бүкіл аймақ іс жүзінде біртұтас қалалық агломерацияға айналды. Мальта халқының көп бөлігі Флориананың үш километрлік радиусы ішінде тұрады. Қазір бұл Еуропадағы ең тығыз бейіттелген аймақтардың бірі. Кемежайлар мен оларды қоршаған аумақтар Мальтаның Солтүстік және Оңтүстік Кемежай аудандарын құрайды. Бұл аудандар 68 жергілікті кеңес арасында 27-сін қамтиды. Оларда 213 722 адам тұрады, бұл Мальта аралдарының жалпы халқының 47%-дан астамын құрайды.

Тарих

1551 жылы Османдықтар Марсамшетте қонып, Үлкен портына бет түзеді, бірақ Сент-Джон ордені салған мықты қорғаныс құрылыстарын тапқандықтан шабуылға көшпеді. Осы шайқастан кейін Мдинаға жасалған шабуыл сәтсіз аяқталды, ал Гозо тоналып, Триполи бағындырылды. Осы шабуылдан кейін Марсамшет пен Үлкен портын қорғау үшін Сент-Эльмо форты салынды. 1565 жылы Мальтаны ұлы қоршау кезінде Османдықтардың әлдеқайда ірі шабуылы болды. Қоршау кезінде Осман флоты Марсамшетте орналасты, ал Тинне нүктесінде Сент-Эльмо фортын бомбалау үшін артиллерия орнатылды. Шабуыл барысында Осман әскербасы Драгут қасақана оққа түсіп қаза тапты. Қоршау ақыры көтерілді, ал орден мен Мальталықтар жеңіске жетті. Сциберрас түбегінде жаңа қала салынды, ол тапсырыс берген Ұлы магистрдің құрметіне Валлетта деп аталды. Кейін қаланың сыртында Флориана ауданы салынды, ол қазір дербес қалаға айналды. 1592 жылы Маноэль аралында, сол кезде Л’Изола-дель-Весково деп аталған, ағаштан жасалған карантин ауруханасы салынды. Бір жылдан кейін ол бұзылып, 1643 жылы оның орнына тұрақты Лазарет салынды, ол 1929 жылы жабылғанға дейін бірнеше рет жаңартылды. 1723-1733 жылдары Маноэль аралында Форт-Маноэль, ал 1793 жылы Тинне нүктесінде Форт-Тинье салынды. Тинне нүктесінде британдық казармалар да салынды, бірақ олар кейін бұзылды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде британдықтар Марсамшетті, әсіресе Маноэль аралын, суасты кемелерінің базасы ретінде пайдаланды. Арал HMS Talbot немесе HMS Phœnicia деп аталған тас кеме болды. Форт-Маноэль қайтадан қолданысқа енді, оны Люфтваффе бомбалап, көптеген қиратуларға себеп болды. 1977 жылы Мальта Қарулы күштерінің 1-ші (теңіз) батареясы өз базасын Марсамшеттегі Хей Уорфқа көшірді. Слима, Гзира және Та’ Ксикс порттың солтүстік жағында соңғы жылдары қарқынды дамыды. Марсамшет порты қазір Гранд-Портпен салыстырғанда көбінесе шағын кемелерге қолданылады. Мсида және Маноэль аралында бірнеше яхталық мариналар, яхта жөндеу алаңы және Слиемадан кеме сапарларын ұйымдастыратын туристік кемелер бар. 2006 жылдың 10 қыркүйегінде Aero GP сериясының Мальта кезеңінде порт үстінде екі ұшақтың соқтығысуынан ұшқыштардың бірі Габор Варга қаза тапты.