Кіріспе

Біргу (,) – Мальтаның оңтүстік-шығыс аймағындағы Үлкен портың оңтүстік жағында орналасқан ежелгі бекінілген қала. Қала жер шоғырында, басында Форт-Сен-Анджело және төменгі жағында Коспикуа қаласымен орналасқан. Біргу кемелерге қауіпсіз тоқтауға өте қолайлы жағдай туғызады, сондықтан ол теңізшілік, сауда және әскери іс-қимылдармен байланысты ұзақ тарихы бар. Біргу – өте көне елді мекен, оның тарихы орта ғасырларға дейін жетеді. Валетта Мальтаның астанасы және басты қаласы болып құрылар алдында, Мальта аралдарын бағындыруды көздеген әскери күштер Ұлы пордағы маңызды орны үшін Біргуді бақылауға алуға тиіс болды. Шындығында, 1530 жылдан 1571 жылға дейін Біргу Сент-Джон орденінің базасы және Мальтаның де-факто астанасы болды. Біргу 1565 жылғы Мальтаның Ұлы қоршауындағы маңызды рөлімен әйгілі. 20 ғасырдың басында Біргуде 6000-нан астам адам тұрған. Арадағы жылдарда бұл көрсеткіш төмендеп, 2014 жылдың наурызында халық саны 2629-ға жетті. Жергілікті тұрғындар Котонера диалектісінде сөйлейді, алайда бұл диалект Біргуде кеңінен таралмаған.

Тарих

Финикиялықтар, гректер, римдіктер, византиялықтар, арабтар, нормандар, Анжуліктер, Арагондықтар және Сен-Жан ордені Биргудің дамуына үлес қосты. Биргу Бимрула деген қаланың бір бөлігі болды. Мальтаға келген Сен-Жан ордені осы жерде үш қала салуды жоспарлады. Ол Сенглеадан басталды, содан кейін Витториоза мен Коспикуа. Қалған жерлер Коттонера деп аталды және Коттонера сызықтарымен қоршалған. Орта ғасырларда аралдардың осы кезеңдегі қауымдық ұйымы Мдина қалалық кеңесіне, немесе Университасқа қарсы болды. Биргудің және көрші ауылдардың көптеген тұрғындары Каструм Марис юрисдикциясына кіретіндіктен, Мдина қалалық кеңесіне салық төлеуге міндетті емес екендерін айтты. Мысалы, 1473 жылы Мдина кеңесіне төленетін салықтарды төлеуден бас тартқан Зейтун тұрғындарының жағдайы осылай болды, тіпті 1494 жылы олар Биргу емес, Мдинаға паналауды күткенімен. Осман империясы Родостан қуылғаннан кейін, Сен-Жан ордені Мальтаны жаңа мекені ретінде алды. 1526 жылы орден Мальтаға әр тілден бір салт аттыдан тұратын сегіз салт аттыдан құралған комиссия жіберді. Олар Биргуді қорғаны жоқ, ескі үйлері нашар күйде тұрған шағын қала деп сипаттады. 1530 жылы келген кезде, бұрынғы астанасы Мдина құрлықта орналасқандықтан, олардың теңіздік қажеттіліктеріне сай келмейтінін ескере отырып, Биргуді Мальтаның астанасы етуге шешім қабылдады. Қала 1530 жылдары бекітілді және 1550 жылдары Осман империясының шабуылына дайындық ретінде нығайтылды. Бұл ежелгі Каструм Марис орнына тар каналмен қаладан бөлінген үлкен бекініс – Сент-Анжело қамалын салуды қамтыды. Қалаға көпір арқылы қосылу мүмкіндігі болды. Биргу 1565 жылы Ұлы Мальта қоршауы кезінде рыцарьдар мен Осман империясы арасындағы маңызды шайқастардың ортасы болды. Төрт ай бойы сәтті қорғалғаннан кейін, қала Осман әскеріне жақындап келді, бірақ Ұлы Мастер Жан Паризо де Валеттің басшылығымен рыцарьдар оны қайта басып алды. Бір айдан кейін Сицилиядан күштер келді және Османдықтар қоршаудан бас тартты. Осыдан кейін Сцеберра тауында Валетта деген жаңа астана салынды. 1571 жылы рыцарьдар өздерінің монастыры мен ордасын жаңа астанаға көшірді және Биргу маңыздылығын жоғалтты. Бірақ, қоршаудан кейін Биргуге Città Vittoriosa, яғни итальян тілінде "жеңісқанат қала" деген атақ берілді. Биргу екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Мальта кемежайына жақын болғандықтан ауыр бомбалауға ұшырады. Бірнеше тарихи ғимараттар, соның ішінде Биргу сағат мұнарасы және Германиялық Аuberge қирады. Соңғы жылдары Мальта үкіметі мен Мальтаның Егеменді Әскери Ордені арасындағы келісімге сәйкес, бұл католик рыцарь ордені аралға оралды. 99 жылға созылатын бұл келісім Мальта рыцарьларына Биргудегі Сент-Анжело фортын пайдалануға эксклюзивті құқық береді.

Көрікті жерлер

Біргуде бірнеше туристік тартымдылықтар орналасқан. Тарихи Витториоза жағажайында бұрынғы Галле генералдарының сарайы және Сент-Джон орденінің қазынасы бар. Бұл аймақ 2000 жылдардың басында жаңартылып, екі ғимарат та басқа мақсаттар үшін пайдаланылады: біріншісі қазір казино, ал екіншісі Мальта теңіз мұражайына үй иесі. Тағы бір мұражай, Витториоза 1565 мұражайы да қалада орналасқан және 1565 жылы қалада болған қоршау мен шайқасқа арналған. Сент-Лоуренс шіркеуі, приходтағы бірнеше шіркеулердің бірі, бір кезде Сент-Джон орденінің монастырлық шіркеуі болған. Ол Римдік Сент-Лоуренсқа арналған, ал мереке жергілікті тұрғындар арасында көшелердегі әсем безендірулерге байланысты өте танымал. Мерекелеулер 31 шілдеде басталып, қасиеттінің мереке күні 10 тамызға дейін жалғасады. Азаттық монументі 1979 жылы аралдан британдық әскерлердің кетуін еске алады. Біргуде сонымен қатар рыцарьлардың бес Абержі бар, оның ішінде Аберж д'Англетер, біраз уақыт аралдағы ағылшын Сент-Джон рыцарьларының үйі болған, қазір онда қоғамдық кітапхана орналасқан. Біргудегі орталық алаң Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде бомбалаудан қирап, бірақ Джузеппе Бонавия салған деп саналатын 19 ғасырға жататын сарай сақталған, ол Сент-Лоуренс музыкалық клубының кеңсесі ретінде пайдаланылады.

Демография

1901 жылы Біргуде 6 093 адам тұрды. Келесі 20 жыл ішінде бұл көрсеткіш сәл төмендеп, 1931 жылы 6 673-ке дейін өсті. Дегенмен, 1948 жылы халық саны 3 816 адамды құрады, бірақ 1957 жылы ол сәл көбейді. Қала халқы келесі төрт санақта азайды және 2005 жылы 2 701 адам деп тіркелді. 2011 жылы шамамен бағаланған саны 2 758-ге дейін өсті. 2013 жылдың наурыз айында халық саны 2 673 адамды көрсетті, ал 2014 жылдың наурыз айында 2 629 адамды құрады.

Көркем шығармаларда

Дороти Даннетттің "Тәртіпсіз сарындар" романы, оның "Лаймонд хроникалары" сериясының үшінші томы, 1551 жылы Биргудегі Драгуттың шабуылына байланысты оқиғаларды қамтиды.