1967 жылғы күткен кезең: Израиль мен араб елдері арасындағы соғысқа дейінгі уақыт.
Waiting period (Six-Day War)
1967 жылғы 3 апталық күтiлу кезеңi: Мысырдың Синайға әскер шабуылы, Тиран бұғазының жабылуы, 6 күндiк соғысқа дейiнгi жағдай. Израиль тарихындағы маңызды оқиға.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Күту кезеңі (,Ткуфат ХаХамтана) – Израиль тарихында 1967 жылғы 15 мамыр мен 5 маусым аралығындағы 3 апталық кезең, Египеттің Суэц каналын арқылы Синай түбегіне кіргені мен Алты күндік соғыстың басталуы арасындағы уақыт.
The waiting period (,Tkufat HaHamtana) was a 3 week interval in the history of Israel, May 15 – June 5, 1967, between the Egyptian crossing of the Suez Canal into the Sinai Peninsula and the outbreak of the Six Day War.
Тарих
1967 жылғы 13 мамырда Египет президенті Гамал Абдель Насер кеңестік барлау қызметінен Израиль Сирия шекарасына әскер жинап жатыр деген хабарлама алды. Израиль тарихшысы Бенни Морристің айтуынша, Насер бұл хабардың жалған екенін анықтады, бірақ халыққа Израиль әскерлері Сирия шекарасына орналасқан деп мәлімдеді. Содан кейін ол соғыстың болатынын анықтайтын үш қадам жасады: 14 мамырда ол Синайда Израильмен шекараға жақын жерге әскерлерін орналастырды, 19 мамырда Синай түбегіндегі Израильмен шекарадағы БҰҰ бейбіт сақшыларын қуды, ал 23 мамырда Тиран бұғаздарын Израильге бағытталған кемелер үшін жапты.
On 13 May 1967, Egyptian president Gamal Abdel Nasser received a Soviet intelligence report which claimed that Israel was massing troops on Syria's border. According to Israeli historian Benny Morris, Nasser verified that the report was false, but still told his people that Israel troops were placed on Syria's border. Subsequently, he took three successive steps that made war virtually inevitable: On 14 May he deployed his troops in Sinai near the border with Israel, on 19 May expelled the UN peacekeepers stationed in the Sinai Peninsula border with Israel, and on 23 May closed the Straits of Tiran to Israeli bound shipping,
БҰҰ күштері әскерін эвакуациялаған кезде, Израильдің әскери сарапшылары мен саяси шенеуніктері Египет Солтүстік Йемендегі азаматтық соғысқа қатысқандықтан Израильге қарсы майдан ашпайды деп ойлады. Бірақ Насер әскерлері Йеменнен Синайға қайта оралып жатыр деп жариялағанда, Израиль барлық жарамды ер адамдарды әскери қызметке шақырды, бұл экономикалық дағдарысқа алып келді. Иордания шекарасында төтенше жағдай сезілмеді. Туристер Мандельбаум қақпасынан өтіп жатты, бірақ Иордания легионы Амманнан Батыс жағалауға қарай жылжып жатыр деген хабарлар тарады. Насердің бұл әрекетіне Мәскеу қолдау көрсетті, ал АҚШ Израиль мен Египетті әскери қимылдар жасаудан ескертті. 27 мамырда Египет Израильге қарсы жоспарланған шабуылды соңғы сәтте тоқтатты. Кез келген әскери сарапшы Иорданияға көптеген араб әскерлері мен ирактық ұшақтары келгенін ескеріп, Израильдің осы жаңа күштер толық орналаспастан Иорданияға қарсы жылдам әрекет етуге тырысатынын түсінуі керек еді.
When the UN forces evacuated its troops, Israel military commentators and political officials still believed that Egypt would not open a front against Israel, due to its involvement in the North Yemen Civil War. However, when Nasser declared that his forces were withdrawing from Yemen and making their way to Sinai, Israel drafted every fit man, which led to an economic paralyzation. No emergency was felt on the Jordanian border. Tourists kept crossing the Mandelbaum Gate, although there were reports of Jordanian Legion forces moving from Amman towards the West Bank. Nasser's move was supported by Moscow, while the United States warned both Israel and Egypt not to take military action. On 27 May Egypt canceled a planned attack on Israel at the last minute, Any military analyst should have recognized that the arrival of large numbers of Arab troops and Iraqi planes in Jordan would inevitably make Israel anxious to swiftly act against Jordan before these new forces were fully deployed.
Араб басшыларының көзқарасы
26 мамырда Насер: "Бұл шайқас жалпыға бірдей болады және біздің негізгі мақсатымыз – Израильді жою" деп мәлімдеді. 1967 жылдың мамыр айының соңында Насер публично сөйлеген сөзінде Тиран бұғазының жабылуының салдарынан хабардар екенін айтты: "Шарм-эль-Шейхті басып алу Израильмен қақтығысқа түсуді білдірді. Сондай-ақ, бұл біздің Израильмен толыққанды соғысқа дайын екенімізді көрсетеді. Бұл жеке операция емес еді". Ирак президенті Абдул Рахман Ариф: "Израильдің болуы – түзетуді қажет ететін қателік. Бұл 1948 жылдан бері бізді мазалап келе жатқан ұятты жоюға мүмкіндік" деді. Ирак премьер-министрі: "практикалық түрде еврейлердің ешқайсысы аман қалмайды" деп болжады. 1967 жылдың мамыр айында Сирияның қорғаныс министрі Хафез әл-Асад: "Біздің күштеріміз қазір тек агрессияны тойтару ғана емес, сонымен қатар азат ету әрекетін бастауға және араб отанындағы сионистік үстемдікті жоюға толықтай дайын. Сирия армиясы біріккен, оның мойынындағы саусақтар біріктірілген, мен әскери адам ретінде, жойғыш шайқасқа кірісу уақыты келді деп санаймын".
On 26 May Nasser declared, "The battle will be a general one and our basic objective will be to destroy Israel." At the end of May 1967, Nasser claimed in a public speech to have been aware of the Straits of Tiran closure implications: "Taking over Sharm El Sheikh meant confrontation with Israel. It also means that we are ready to enter a general war with Israel. It was not a separate operation." President Abdul Rahman Arif of Iraq said that "the existence of Israel is an error which must be rectified. This is an opportunity to wipe out the ignominy which has been with us since 1948." The Iraqi Prime Minister predicted that "there will be practically no Jewish survivors". In May 1967, Hafez al Assad, then Syria's Defense Minister declared: "Our forces are now entirely ready not only to repulse the aggression, but to initiate the act of liberation itself, and to explode the Zionist presence in the Arab homeland. The Syrian Army, with its finger on the trigger, is united I, as a military man, believe that the time has come to enter into a battle of annihilation."
Саяси қадамдар
Израиль премьер-министрі Леви Ешкол Кнессетте сөйлеген сөзінде араб мемлекеттеріне Израиль соғыс іздемейтінін айтып, жағдайды басып тыныштандыруға тырысты. 23 мамырда Бас штабтың бастығы Ицхак Рабин бұрынғы премьер-министр Давид Бен-Гурионмен кездесіп, сенімділік сұрады. Бірақ Бен-Гурион оны резервтерді жұмылдыру арқылы және араб мемлекеттерінің коалициясына қарсы соғысқа ашық дайындық жасау арқылы елді өлімге қауіпте қалдырғанын айыптады. Ол кем дегенде Рабиннің өзі 11 жыл бұрын Синай кампаниясында істегендей, сыртқы державаның қолдауын алуы керек еді деді. Рабин бұл кездесуден қатты әсер алып, 36 сағатқа төсекте жатты, бұл оқиға кейін "никотинге улану" деп аталды. Рабин Эзер Вейцманға жүгініп, оны Бас штаб бастығы лауазымынан ауыстыруды өтінді. Вейцман бас тартты, мұның Израиль қарулы күштеріне (IDF) ауыр соққы болатынын айтты. Осы уақытта Абба Эбан АҚШ-қа барып, Мемлекеттік хатшы Дин Раскпен үш рет кездесті. Бірақ Вашингтон, егер КСРО соғысқа қосылса ғана Израильдің жағына араласатынын мәлімдеді. АҚШ президенті Линдон Б. Джонсон Израильден әскери операцияны бастамауын сұрады, сондай-ақ Израильге мұнаймен қамтамасыз етуге уәде берді. 4 маусымда Даян басқарған министрлер кабинеті соғысқа кірісу туралы шешім қабылдады. 5 маусым күні сағат 7:45-те соғыс басталды.
Speaking before the Knesset, Israeli Prime Minister Levi Eshkol tried to calm the situation by assuring the Arab states that Israel was not seeking war. On May 23, chief of general staff Yitzhak Rabin met with former prime minister David Ben Gurion to ask for reassurance. Ben Gurion, however, accused him of putting the country in mortal jeopardy by mobilizing the reserves and openly preparing for war against a coalition of Arab states, saying that at the very least, Rabin should have obtained the support of a foreign power as he himself had done during the Sinai Campaign 11 years earlier. Rabin was shaken by the meeting and took to his bed for 36 hours, in what became known as the 'nicotine poisoning' incident. Rabin turned to Ezer Weizman and asked him to replace him as Chief of Staff. Weizman refused, saying that it would be a severe blow to the IDF. Meanwhile, Abba Eban went to the United States and met three times with Secretary of State Dean Rusk. However, Washington announced that it would intervene on Israel's behalf only if the USSR joined the fighting. President of the United States Lyndon B. Johnson asked Israel not to start a military operation, promising to provide Israel with oil. On June 4, a cabinet session now led by Dayan, decided to embark on a war. On June 5, at 7:45 AM, the war erupted.