1954 жылғы Мысырдағы Израильдің жасырын операциясы
Lavon Affair
1954 ж. Мысырдағы «Сусанна» операциясы: Израильдің құпия әрекеті, мақсаты – аймақтық тұрақсыздық тудыру. Бұл операция қалай жүзеге асырылды? Толық мәлімет алыңыз.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1954 жылы Мысырдағы Израильдің жалған ту операциясы
1954 Israeli false flag operation in Egypt
Лавон ісі – 1954 жылдың жазында Мысырда жүргізілген, «Сусанна» кодын алған Израильдің сәтсіз жасырын операциясы. Жалған ту операциясының бөлігі ретінде, Израильдің әскери барлау қызметі Мысырдың еврей азаматтарынан египеттік, американдық және британдық меншіктегі азаматтық нысандарға – кинотеатрларға, кітапханаларға және американдық білім беру орталықтарына бомбалар қою үшін жұмысқа алды. Бомбалар жабылу уақытынан кейін бірнеше сағаттан соң жарылуға бағдарланған. Осы шабуылдарды Мұсылман бауырластығы, Египет коммунистері, «белгісіз наразылар» немесе «жергілікті ұлтшылдар» жасады деп айыптау жоспарланған. Мақсаты – британ үкіметін Мысырдың Суэц каналы аймағындағы әскерін сақтап тұруға ықпал ету үшін зорлық-зомбылық пен тұрақсыздық атмосферасын қалыптастыру болды.
The Lavon affair was a failed Israeli covert operation, codenamed Operation Susannah, conducted in Egypt in the summer of 1954. As part of a false flag operation, a group of Egyptian Jews were recruited by Israeli military intelligence to plant bombs inside Egyptian , American , and British owned civilian targets: cinemas, libraries, and American educational centers. The bombs were timed to detonate several hours after closing time. The attacks were to be blamed on the Muslim Brotherhood, Egyptian communists, "unspecified malcontents", or "local nationalists" with the aim of creating a climate of sufficient violence and instability to induce the British government to retain its occupying troops in Egypt's Suez Canal zone.
Мақсат
1950 жылдардың басында АҚШ мысырлық ұлтшылдықты қолдаудың белсенді саясатын бастады; бұл мақсат көбінесе Ұлыбританияның аймақтық үстемдігін сақтау саясатына қайшы келді. Израиль АҚШ-тың Ұлыбританияны Суэц каналынан әскерлерін шығаруға шақырған саясаты Египет президенті Гамаль Абдель Насердің Израильге қатысты әскери амбицияларын күшейтеді деп қорқып отырды. Израиль бастапқыда бұл саясатқа дипломатиялық жолмен әсер етуге тырысты, бірақ нәтижеге қол жеткізе алмады. 1954 жылдың жазында Израильдің әскери барлау басқармасы Аманның бастығы полковник Беньямин Гибли «Сусанна» операциясын бастады. Операцияның мақсаты – Мысырда бомбалаулар мен басқа да саботаждық әрекеттер жүргізу арқылы, Ұлыбританиядан әскерін шығаруға қарсы болған британдық және американдық оппозицияның ықпалын күшейтіп, Ұлыбританияның Мысырдан кетуіне кедергі келтіру үшін жағдай жасау болды. Тарихшы Шабтай Теветтің айтуынша, бұл тапсырма «Израильдің қатысуын толығымен жасыра отырып, халық арасында наразылық пен қауіпсіздік сезімін туғызып, тұтқындауларға, демонстрацияларға және кек алу әрекеттеріне әкелу арқылы қазіргі египеттік режимге батыстың сенімін әлсірету» еді. Сондықтан командаға ешкімнің назарына ілікпеу керектігі ескертілді, осылайша күдік мұсылман бауырластығына, коммунистерге, «белгісіз наразыларға» немесе «жергілікті ұлтшылдарға» түсуі тиіс болды.
In the early 1950s, the United States initiated a more activist policy of support for Egyptian nationalism; this aim was often in contrast with Britain's policy of maintaining its regional hegemony. Israel feared that the US policy, which encouraged Britain to withdraw its military forces from the Suez Canal, would embolden the military ambitions towards Israel of Gamal Abdel Nasser, the President of Egypt. Israel at first sought to influence this policy through diplomatic means, but was frustrated. In the summer of 1954, Colonel Binyamin Gibli, the chief of Israel's military intelligence directorate Aman, initiated 'Operation Susannah' in order to reverse that decision. The goal of the Operation was to carry out bombings and other acts of sabotage in Egypt, with the aim of creating an atmosphere in which the British and American opponents of British withdrawal from Egypt would be able to gain the upper hand and block the British withdrawal from Egypt. According to historian Shabtai Teveth, who wrote one of the more detailed accounts, the assignment was "To undermine Western confidence in the existing Egyptian regime by generating public insecurity and actions to bring about arrests, demonstrations, and acts of revenge, while totally concealing the Israeli factor. The team was accordingly urged to avoid detection, so that suspicion would fall on the Muslim Brotherhood, the Communists, 'unspecified malcontents' or 'local nationalists'."
Құпия ұяшық
Операцияны жүзеге асыруға тиіс құпия бөлімше – 131-ші бөлім 1948 жылдан бері, ал 1950 жылдан бастап Аман басшылығында болды. «Сусанна» операциясы кезінде 131-ші бөлімше Аман (әскери барлау) мен Мосад (ұлттық барлау агенттігі) арасында оны кім бақылауы керек деген қатыгез даудың нысаны болды. 131-ші бөлімшенің қызметкерлері бірнеше жыл бұрын, Израиль барлау офицері Авраам Дар Гибралтардан британдық азамат Джон Дарлинг кейпінде Каирге келген кезде таңдалған. Ол «саяним» деп аталатын бірнеше мысырлық еврейлерді жұмысқа алды, олар бұрын да еврейлердің Израильге қашуына көмектескен, Мысыр заңсыз деп есептейтін іс-әрекеттермен айналысқан және оларды жасырын операцияларға дайындаған.
The top secret cell, Unit 131, which was to carry out the operation, had existed since 1948 and under Aman since 1950. At the time of Operation Susannah, Unit 131 was the subject of a bitter dispute between Aman (military intelligence) and Mossad (national intelligence agency) over who should control it. Unit 131 operatives had been recruited several years earlier, when the Israeli intelligence officer Avraham Dar arrived in Cairo under the cover of a British citizen from Gibraltar named John Darling. He had recruited several Egyptian Jews, known as sayanim , who had also previously been active in helping Jews flee to Israel, activities that Egypt deemed illegal, and trained them for covert operations.
Операция басталды
Аман 1954 жылдың көктемінде желіні іске қосуды шешті. 2 шілдеде ұяшық Александриядағы пошта кеңсесінде бомба жарылды, ал 14 шілдеде Александрия мен Каирдегі АҚШ Ақпарат агенттігінің кітапханаларын және британдық театрды нысанаға алды. Нитроглицеринге қышқыл салынған қаптардан тұратын қолдан жасалған бомбалар кітаптарға салынып, кітапханалардың сөрелеріне жабылуға аздай қалғанда қойылды. Бірнеше сағаттан кейін, қышқыл қаптарды жегенде бомбалар жарылды. Бұл шабуылдар нысаналарға аз ғана зиян келтірді және ешкім зардап шекпеді не өлді. Топ операцияны бастамас бұрын, Израиль агенті Аври Элад (Аврахам Сейденберг) операцияларды бақылау үшін жіберілді. Элад нацистік құпия байланыстары бар бұрынғы СС офицері Пол Франк кейпіне енді. Аври Элад мысырлықтарға ақпарат бергендіктен, Мысыр барлау қызметі күдіктіні Рио театрына дейін қадағалады, онда өрт сөндіру машинасы күтіп тұрды. Мысыр билігі Филип Натансонды қамауға алды, өйткені оның қалтасындағы бомба кездейсоқ жанып кетті. Оның пәтерін тінткенде, қылмыстық дәлелдер мен операцияға қатысқандардың есімдері табылды. 11 күдікті ұсталды, олардың ішінде мысырлық яһудилер мен жасырын израильдіктер болды. Элад пен полковник Дар қашып кетті. Екі күдікті, Йосеф Кармон және израильдік Меир Макс Бинет түрмеде өз-өзіне қол жұмсады.
Aman decided to activate the network in the spring of 1954. On 2 July, the cell detonated bombs at a post office in Alexandria, and on 14 July, it bombed the libraries of the U. S. Information Agency in Alexandria and Cairo, and a British owned theater. The homemade bombs, consisting of bags containing acid placed over nitroglycerine, were inserted into books and placed on the shelves of the libraries just before closing time. Several hours later, as the acid ate through the bags, the bombs would explode. They did little damage to the targets and caused no injuries or deaths. Before the group began the operation, Israeli agent Avri Elad (Avraham Seidenberg) was sent to oversee the operations. Elad assumed the identity of Paul Frank, a former SS officer with Nazi underground connections. Avri Elad allegedly informed the Egyptians, resulting in the Egyptian intelligence agency following a suspect to his target, the Rio Theatre, where a fire engine was standing by. Egyptian authorities arrested this suspect, Philip Natanson, when his bomb accidentally ignited prematurely in his pocket. Having searched his apartment, they found incriminating evidence and names of accomplices to the operation. Eleven suspects were arrested, including Egyptian Jews and undercover Israelis. Elad and Colonel Dar managed to escape. Two suspects, Yosef Carmon and Israeli Meir Max Bineth, committed suicide in prison.
Сот және түрме
Мысырдағы сот 11 желтоқсанда басталып, 1955 жылдың 27 қаңтарына дейін жалғасты. Екі айыпталушы (Моше Марзук пен Шмуэль Азар) асылып өлім жазасына кесілді, екеуі ақталды, ал қалғандары 7 жылдан өмір бойына түрмеге кесілді. 1954 жылы Уинстон Черчилль пен Дүниежүзілік еврей конгресінің атынан Морис Орбах Каирге барып, өлім жазасына кесілгендердің өмірі үшін шара қолданды. Кейіннен ол Мысыр президенті Насердің олардың өмірін сақтап қалуға келіскенін, бірақ содан кейін бұл уәдеден бас тартып, олардың өлімін "Мұсылман бауырластығы" мүшелерінің өлімімен теңестіргенін айтты. Сот процесі Израильде көрсетілген сот ретінде сынға алынды, бірақ сол кездегі Израильдің қатаң әскери цензурасының салдарынан Израиль халқы істің фактілерінен хабарсыз қалды және тіпті айыпталушылардың кінәсіз екеніне сендірілді. Дәлелдерді азаптау арқылы алуға тырысқан деген айыптамалар болды. Жеті жылдық түрме жазасын өтегеннен кейін 1962 жылы қамалған екі оперативтік қызметкер (Меир Мейухас және Меир Заафран) босатылды. Қалғандары ақырында 1968 жылдың ақпан айында, соның ішінде Марселл Нинио да, тұтқындарды алмастырудың құпия қосымшасы арқылы босатылды. Осы оқиғадан кейін көп ұзамай, Моссад басшысы Иссер Харел Аманға Аври Эладтың адалдығына күмән білдірді. Өзінің алаңдауларына қарамастан, Аман 1956 жылға дейін Эладты барлау операцияларында пайдалануды жалғастырды, ол египеттіктерге Израиль құжаттарын сатуға тырысқанда ұсталды. Элад Израильде сотталып, 10 жылға бас бостандығынан айырылды. Айалон түрмесінде отырған кезінде, үкіметтік цензура салдарынан бұқаралық ақпарат құралдары оны тек "Үшінші адам" немесе "Х" деп атауға рұқсат берілді. 1976 жылы Лос-Анджелесте тұрып, Элад өзін Лавон ісіндегі "Үшінші адам" деп таныстырды.
The Egyptian trial began on 11 December and lasted until 27 January 1955; two of the accused (Moshe Marzouk and Shmuel Azar) were sentenced to death by hanging, two were acquitted, and the rest received lengthy prison terms ranging from 7 years to life in prison. In 1954, on behalf of both Winston Churchill and the World Jewish Congress, Maurice Orbach went to Cairo to intercede for the lives of those sentenced to death. Later, he said that Egypt's president, Nasser, had agreed to spare their lives but then reneged on this, balancing their deaths with those of members of the Muslim Brotherhood. The trial was criticised in Israel as a show trial, although strict Israeli military censorship of the press at the time meant that the Israeli public was kept in the dark about the facts of the case, and in fact were led to believe that the defendants were innocent. There were allegations that evidence had been extracted by torture. After serving seven year jail sentences, two of the imprisoned operatives (Meir Meyuhas and Meir Za'afran) were released in 1962. The rest were eventually freed in February 1968, including Marcelle Ninio, in a secret addendum to a prisoner of war exchange. Soon after the affair, Mossad chief Isser Harel expressed suspicion to Aman concerning the integrity of Avri Elad. Despite his concerns, Aman continued using Elad for intelligence operations until 1956, when he was caught trying to sell Israeli documents to the Egyptians. Elad was tried in Israel and sentenced to 10 years imprisonment. During his imprisonment in Ayalon Prison, the media were only able to refer to him as the "Third Man" or "X" due to government censorship. In 1976, while living in Los Angeles, Elad publicly identified himself as the "Third Man" from the Lavon Affair.