Кіріспе

Израиль әуе күштері (ИАФ; זְרוֹעַ הָאֲוִיר וְהֶחָלָל, "Әуе және ғарыш қол", көбінесе חֵיל הָאֲוִיר, Kheil HaAvir, "Әуе корпусы" деп аталады) Израиль қорғаныс күштерінің (IDF) әуе және ғарыш соғыс күштері ретінде жұмыс істейді. Ол 1948 жылдың 28 мамырында Израильдің Тәуелсіздік декларациясы жарияланғаннан кейін жақын арада құрылды. 2022 жылдың сәуір айынан бастап, Алуф Томер Бар Әуе күштерінің бас қолбасшысы болып тағайындалды. Израиль әуе күштері бастапқыда реквизицияланған немесе сыйға берілген азаматтық ұшақтармен, сондай-ақ Екінші дүниежүзілік соғыстан қалған ескірген және артық ұшақтармен құрылды. Кейіннен Boeing B 17, Bristol Beaufighter, de Havilland Mosquito және P 51D Mustang сияқты ұшақтар сатып алынды. Израиль әуе күштері 1956 жылғы Суэц дағдарысындағы Кадеш операциясында маңызды рөл атқарды, Митла өткеліне десанттық әскерлерді түсірді. 1967 жылдың 5 маусымында, Алты күндік соғыстың бірінші күні Израиль әуе күштері "Фокус" операциясын жүргізіп, қарсыластағы араб әуе күштерін әлсіретті және соғыстың қалған бөлігінде әуеде басымдыққа ие болды. Алты күндік соғыс аяқталғаннан кейін, Египет "Ашу" соғысын бастады, ал Израиль әуе күштері жау территориясының тереңіне стратегиялық нысаналарды бомбалауды қайта-қайта жүргізді. 1973 жылдың 6 қазанында Йом-Киппур соғысы басталғанда, Египет пен Сирияның шабуылдары IAF-ті жаудың әуе қорғанысын жою жоспарларынан бас тартуға мәжбүр етті. Зымырандық және зениттік артиллерияның қауіптеріне тап болған Израиль әуе күштері жердегі әскерлерге жақыннан қолдау көрсету арқылы оларға қарсы тұруға және соңында шабуылға көшуге мүмкіндік берді. Осы соғыстан бері Израильдің әскери ұшақтарының көп бөлігі АҚШ-тан алынған. Олардың арасында A-4 Skyhawk, F-4 Phantom II, F-15 Eagle, F-16 Fighting Falcon және F-35 Lightning II бар. Израиль әуе күштері IAI Nesher және кейіннен IAI Kfir сияқты бірнеше ұшақ түрлерін өндірді. 1981 жылдың 7 маусымында 8 F-16 ұшағы 6 F-15 ұшағының сүйемелдеуімен Ирактың Осірактағы ядролық нысаналарын жою мақсатында "Операция Операны" жүргізді. 1982 жылдың 9 маусымында Израиль әуе күштері Ливандағы Сирияның әуе қорғанысын жойған "Күбелек-19" операциясын жүргізді. 1985 жылдың 1 қазанында, Кипрде үш израильдік азаматты өлтірген Палестина Азаттық Ұйымының (ПАҰ) террористік шабуылына жауап ретінде Израиль әуе күштері Тунистегі ПАҰ штаб-пәтерін бомбалаған "Ағаяқ" операциясын жүргізді. 1991 жылы IAF эфиопиялық еврейлерді Израильге жеткізген "Соломон" операциясын жүзеге асырды. 1993 және 1996 жылдары IAF тиісінше "Жауапкершілік" және "Қасқыр жүзімі" операцияларына қатысты. Ол 2006 жылғы Ливан соғысы, "Төгілген қорғасын" операциясы, "Бұлт тірегі" операциясы, "Қорғаныш шеті" операциясы, "Қабырғалар күзетшісі" операциясы және "Темір қылыштар" операциясы сияқты көптеген операцияларға қатысты. 2007 жылдың 6 қыркүйегінде Израиль әуе күштері "Орчард" операциясы аясында Сирияның ядролық реакторын сәтті бомбалады.

Таңба

Израиль әуе күштерінің таңбасы / раунделі ақ шеңбердің ішіндегі көк Дәуіт жұлдызынан тұрады. Ұшақтардың үстінде әдетте ол алты жерде болады – әр қанаттың жоғарғы және төменгі бөлігінде, сондай-ақ фюзеляждың екі жағында. Ақ шеңберсіз көк Дәуіт жұлдызынан тұратын, көрінуі нашар нұсқасы да бар, бірақ оның қолданылуы өте сирек. Эскадрилья таңбалары әдетте құйрық қанатында орналасады.

Алғашқы жылдары (19481967)

Израиль әуе күштерінің бастауында 1937 жылы Иргун құрған Палестинаның ұшу қызметі және Хагананың әуе қанаты Шерут Авир болды. Израиль әуе күштері 1948 жылдың 28 мамырында, Израиль мемлекет болып жарияланғаннан кейін және шабуылға ұшырағаннан кейін құрылды. Бұл күш, әскери мақсатқа айналдырылған, тартылып алынған немесе сыйға берілген азаматтық ұшақтардан тұрды. Осы күшті толықтыру үшін, әртүрлі тәсілдермен Екінші дүниежүзілік соғыстан қалған ескірген және артық ұшақтар тез арада әкелінді. IAF-тің негізін 25 Avia S 199 ұшағы құрады, олар Чехословакиядан сатып алынған, негізінен Чехословакияда жасалған Messerschmitt Bf 109-дар, сондай-ақ 60 Supermarine Spitfire LF Mk IXE ұшағы, олардың біріншісі, "Израиль 1", британдық тасталған қосалқы бөлшектерден және Мысыр әуе күштерінің Spitfire-інен құтқарылған қозғалтқыштан жергілікті жерде құрастырылды, ал қалғандарының көпшілігі Чехословакиядан сатып алынған. Израиль әскери күштерінің әуедегі алғашқы табыстары технологиядан гөрі шығармашылық пен тапқырлыққа байланысты болды, IAF құрылған кезде Израильдің қарсыластары қолданған технологиядан төмен болды. 1948 жылы 101 эскадрильядағы (Израиль) IAF-тің алғашқы әскери ұшқыштарының 18-інің 15-і шетелдік еріктілер, еврейлер де, еврей емес те, негізінен Екінші дүниежүзілік соғыс ардагерлері, Израильдің тәуелсіздік күресіне қолдау көрсеткісі келді. Әскери ұшқыштардың қалған бөлігі – Израильдің Екінші дүниежүзілік соғыс ардагерлері. Шерут Авир ұшқыштары негізінен жергілікті тұрғындар болды, олар жеңіл азаматтық ұшақтарды жабдықтау, барлау және қолмен лақтырылатын жеңіл бомбалар мен қолмен атылатын жеңіл пулеметтермен жасалған шабуылдар үшін ұшқан. Израильдің жаңа ұшақ құрамасы 1948 жылдың 29 мамырында алғаш рет әрекетке кірісіп, Газадан солтүстікке қарай Египеттің ілгерілеуін тоқтатуға көмектесті. Лу Ленарт, Моди Алон, Эзер Вайцман және Эдди Коэн басқарған жаңа келген төрт Avia S 199 ұшағы Ашдод маңындағы Мысыр әскерлеріне шабуыл жасады. Жауға келтірілген зиян аз болғанымен, екі ұшақ жоғалып, Коэн қаза тапты. Шабуыл мақсатына жетіп, мысырлықтарды тоқтатты. 30 мамырда, ұшақтарды Акронда жерге тастағаннан кейін, ұшақтар қазіргі Герцлия әуежайының айналасында орналасқан уақытша жолаққа көшірілді. Бұл әуежай майданнан біршама артта болғандықтан таңдалды және ол жасырын болды, өйткені ол жаулық әрекеттер басталғаннан кейін Герцлия айналасындағы апельсин бақтарының арасында салынған және жарияланған карталарда көрсетілмеген арнайы жолақ болды. Израиль әуе күштері өзінің алғашқы әуе жеңісін 3 маусымда Моди Алонның Avia D.112 ұшағымен Тель-Авивті бомбалаған екі Мысыр әуе күштерінің DC 3 ұшағын атып түсіргенімен қол жеткізді. Бірнеше күннен кейін, 8 маусымда, Гидеон Лихтман Мысырдың Spitfire ұшағын атып түсірген кезде, жау ұшақтарына қарсы алғашқы шайқас болды. Осы алғашқы операция кезінде эскадрилья араб әуе кеңістігінде толық басымдыққа қарсы бірнеше ұшақпен жұмыс істеді. Ұшақтар апельсин ағаштарының арасына шашылып тұрды. Қазан айында, жаңбырлы жағдайларға байланысты жарамсыздық, жасырындығының жоғалтылуы, бұрынғы британдық базалардың пайдалануға қауіпсіздігі және әуедегі басымдықтың Израильге қарай тепе-теңдігінің өзгеруіне байланысты ұшақтар Герцлиядан Хацор әуе базасына көшірілді. Соғыс барысында Израиль Boeing B 17, Bristol Beaufighter, de Havilland Mosquito және P 51D Mustang сияқты ұшақтарды сатып алып, күш тепе-теңдігінің өзгеруіне әкелді.

Суэц дағдарысы (1956)

Израиль әуе күштері 1956 жылғы Суэц дағдарысында Израильдің қатысқан бөлігі – Кадеш операциясында маңызды рөл атқарды. Операция басталғанда, 29 қазанда, Израильдің P 51D Мустанг ұшақтарының бір бөлігі, винттерінің қанатын пайдаланып, Синайдағы телефон желілерін қиып тастады. 16 ИАФ DC 3 ұшағы, эскорттаушы истребительдермен бірге, Митла өткелі мен Эт-Турдағы египеттік шепке Израильдің парашютистерін тастады. Израиль әуе күштері египеттік құрлық әскерлеріне шабуылдар жасады және Израиль теңіз күштеріне египеттік теңіз күштеріне тиесілі "Ибраһим әл Авал" эсминецін басып алуға көмектесті, бұл кеме Израильдің Хайфа қаласын бомбалаған еді – әуе шабуылы египеттік кеменің қозғалтқыштарына зақым келтірді, соның арқасында Израиль кемелері оған жетіп, басып алды.

Алты күндік соғыс (1967)

1967 жылғы 5 маусымда, Алты күндік соғыстың бірінші күні, Израиль әуе күштері үш сағаттың ішінде "Фокус" операциясын жүзеге асырып, қарсыласатын араб әуе күштерін күйретіп, соғыстың қалған бөлігінде әуе үстемдігіне қол жеткізді. Кенеттен шабуыл жасап, Израиль әуе күштері Египет әуе күштерінің көп бөлігін оның ұшақтары әлі жерде тұрғанда жойды. Күн аяқталар тұсында, айналасындағы араб елдері де соғысқа тартылып, Израиль әуе күштері Сирия және Иордания әуе күштерін қиратты, тіпті Иракқа дейін шабуылдар жасады. Алты күндік шайқастан кейін Израиль 452 араб ұшағы жойылғанын мәлімдеді, оның 49-ы әуедегі жеңістер еді. Алты күндік соғыста Израиль әуе күштерінің тамаша көрсеткенінен кейін, Линдон Джонсон әкімшілігі 1968 жылы Израильге F-4 "Фантом" истребительдерін сатуға шешім қабылдады, бұл Израильге американдық әскери жабдықтың алғашқы сатылымы болды.

Ауыртпалық соғыс

Алты күндік соғыс аяқталғаннан кейін көп ұзамай Мысыр 1967 жылы басып алынған аймақтарды Израильдің бекітуіне кедергі келтіру мақсатымен Азыту соғысын бастады. Израильдің мақсаты – атысты тоқтатуға жету үшін қарсы жаққа ауыр шығын келтіру болды. Израиль әуе күштері жау территориясының тереңіне стратегиялық нысаналарды бірнеше рет бомбалады, сондай-ақ Израильдің құрлық және теңіз күштерінің операцияларын қолдап, араб әуе күштерімен әуеде үстемдік үшін қайта-қайта күресті. 1969 жылдың соңында КСРО Мысырға истребительдер мен жер-әуе қорғаныс құралдары бөлімшелерін орналастыра бастады. Кеңес Одағының жер-әуе қорғаныс құралдары бөлімшелері көп ұзамай египеттік одақтастарымен бірге Израиль әуе күштерімен тікелей қақтығыстарға қатысты. Кеңес истребительдері патрульдеуге шықты, бірақ Израиль ұшқыштарына оларға шабуыл жасауға тыйым салынды. 1970 жылдың 30 шілдесінде жағдай шиеленістің шыңына жетті: Израиль әуе күштерінің жасаған шабуылы нәтижесінде Израиль ұшақтары мен кеңес ұшқыштары басқарған МиГ-тер арасында кең ауқымды әуе шайқасы болды – бес МиГ атып түсірілді, ал Израиль әуе күштері ешқандай шығынға ұшырамады. Жағдайдың одан осырақтауынан және үлкен державалардың араласуынан қорқу соғысты аяқтауға әкелді. 1970 жылдың тамыз айының соңына қарай Израиль әуе күштері 111 әуе шайқасында жеңіске жеткенін мәлімдеді, ал араб истребительдеріне қарсы тек төрт ұшағын жоғалтқанын хабарлады. Египет және Кеңес күштері жер-әуе қорғаныс құралдары мен зениттік артиллерия бөлімшелерімен шамамен 20 Израиль әуе күштері ұшағын атып түсіргендерін мәлімдеді.

Йом-Киппур соғысы (1973)

1973 жылғы 6 қазанда соғыс қаупі туған кезде, ИАФ Египет және Сирияның әуежайларына, сондай-ақ зениттік құрылғыларға қарсы алдын ала соққы беруге дайындала бастады. Израиль үкіметі алдын ала шабуыл жасаудан бас тартты. Сондықтан, ИАФ ұшақтары Йом Киппур соғысының 14:00-де басталуымен әуеден-әуеге қарсы қарулану процесінде болды. Келесі күні таңертең «Тегар» операциясы басталды, ол Египеттің әуе қорғанысына қарсы SEAD шабуылы болды және египеттік әуе базаларына шабуыл жасаудан басталды. Голан биіктіктеріндегі жағдай нашарлағандықтан «Тегар» операциясы тез тоқтатылды. ИАФ күштері солтүстікке қайта бағытталды, онда «Модель 5» операциясы жүргізілді. Ескірген барлау мәліметтерімен және мобильді зениттік-ракеталық кешендер мен күшті зениттік артиллерияға қарсы электрондық іріктеусіз 6 ИАФ «Фантом» ұшағы жойылды. Жаудың әуе қорғанысын жеңу үшін қажетті тұрақты кампания Египет пен Сирияның шабуылдарына байланысты тоқтатылды және ИАФ зениттік-ракеталық қауіп астында жұмыс істеуге мәжбүр болды. Дегенмен, ұшқыштардың жақын қолдауы Израиль әскерлеріне қарсылықты тоқтатуға және ақырында, бірінші солтүстікте, содан кейін оңтүстікте шабуылға өтуге мүмкіндік берді. Синайдағы Израильдің қарсы шабуылы сәтсіз аяқталғаннан кейін, 8 қазанда оңтүстік майдан салыстырмалы түрде тұрақты болып қалды және ИАФ назарын Сирия майданына аударды. A-4 «Скайхок» ұшақтары соғыстың төртінші күнінің соңына қарай 31 ұшақ жоғалтып, Сирия әскерлеріне маңызды қолдау көрсетті. Сирияның әскери және азаматтық нысандарға жасаған FROG-7 шабуылдарынан кейін Солтүстік Израильде ИАФ Сирияның соғыс жүргізу қабілетіне байланысты инфрақұрылымды жою кампаниясын бастады, Сириядағы мұнай өнеркәсібі және электр энергиясын өндіру жүйесі сияқты стратегиялық нысандарды нысанаға алды. 13 қазанға қарай сириялықтар бастапқы шептерінен тысқары ығыстырылды, Дамаск Израиль артиллериясының қашықтығына енді және оның экспедициялық күшінің алғы шебі болған Ирактың бронетандық бригадасы жойылды. 14 қазанда Египет армиясы бүкіл майдан бойында шабуылға шықты, бірақ Израиль қорғанысы тарапынан тойтарылды. Израиль бұл жетістікті 2-ші және 3-ші Египет армиялары арасындағы бөлісте шабуыл жасап, Суэц каналын кесіп Египетке еніп, одан әрі нығайтты. Израиль әскерлері солтүстік және оңтүстікке таралып, египеттік резервтік бөлімдерді жойып, олардың әуе қорғаныс жүйесінде тесіктер жасады. Бұл ИАФ-қа бұрынғыдан бері тыйым салынған еркіндік берді және жаңа шабуылдар Египет әуе қорғанысының күйреуіне әкелді. Бұл соғысты шешу үшін дипломатиялық белсенділікті күшейтті, сонымен қатар Египет әуе күштерінің белсенділігі де артты. 18 қазаннан бастап соғыстың соңына дейін Израиль және Египет ұшақтары арасында қарқынды әуе шайқастары болды. Йом Киппур соғысында Израиль әуе күштерінің ресми шығыны 102 ұшаққа жетті, оның ішінде 32 F-4 «Фантом», 53 A-4 «Скайхок», 11 «Дассо» Mirage және 6 IAI «Саар» болды, бірақ басқа есептерде 128 Израиль ұшағы жойылғаны айтылады. 91 әскери-әуе күштерінің қызметкері, оның ішінде 53-і ұшқыштар қаза тапты. Әуе шайқастарында 172 египеттік ұшақ атып түсірілді, ал Израиль тарапынан барлық майданда 5-тен 21-ге дейін ұшақ жойылды. Араб тарапынан ресми деректер жарияланбады, бірақ Египеттің жалпы шығыны 235-тен 242 ұшаққа дейін болды. Сирия 135-тен 179 ұшаққа дейін жоғалтты.

Кеңейту (1973-1982)

Соғыстан бері Израильдің әскери ұшақтарының көп бөлігі АҚШ-тан алынды. Олардың ішінде F-4 Phantom II, A-4 Skyhawk, F-15 Eagle және F-16 Fighting Falcon бар. Израиль әуе күштері IAI Nesher және кейін француздық Dassault Mirage 5 ұшағының негізінде жасалған, одан да жетілдірілген IAI Kfir сияқты бірнеше отандық үлгілерді пайдаланды. Kfir Израильде лицензия бойынша өндірілген, күшті АҚШ қозғалтқышымен жабдықталды. 1976 жылдың 4 шілдесінде төрт ізраилдік C-130 Hercules көлік ұшағы құтқару операциясы үшін Энтеббе әуежайына құпия түрде ұшты. 1978 жылдың наурыз айында Израиль әуе күштері Литани операциясына қатысты. 1981 жылдың 7 маусымында сегіз IAF F-16A истребителі алты F-15A истребителінің қорғауымен Осирактағы Ирактың ядролық нысандарын жою мақсатында "Операция Опера" жүргізді. Осы шабуылға қатысқан ұшқыштардың арасында кейін Израильдің алғашқы ғарышкері атанған Илан Рамон да болды.

1982 жылғы Ливан соғысы және оның салдары

1982 жылғы Ливан соғысына дейін Сирия Кеңес Одағының көмегімен Ливанның Бекаа аңғарында жер-әуе зымырандарының қабаттасқан желісін құрды. 1982 жылдың 9 маусымында Әскери-әуе күштері «Кірпіш 19» операциясын жүзеге асырып, Сирияның әуе қорғанысын күйретті. Сирияның әуе күштерімен болған келесі әуе шайқастарында Әскери-әуе күштері бірде-бір истребитель ұшағын жоғалтпай, 86 сириялық ұшақты атып түсірді. Әскери-әуе күштерінің AH-1 Cobra тікұшақтары ондаған сириялық бронетехникалық машиналарын және басқа да құрлықтағы нысаналарды, соның ішінде бірнеше Т-72 негізгі ұрыс танктерін жойды. Соғыстың ресми аяқталғаннан бергі ондаған жылдар бойы (соның ішінде содан кейінгі қақтығыстар да) Әскери-әуе күштері Ливанның оңтүстігіндегі нысаналарға, әсіресе Хезболла позицияларына үнемі әуе шабуылын жүргізіп келеді. 1985 жылдың 1 қазанында Кипрде болған террористік шабуылға жауап ретінде, онда Палестина Азат Ұйымы үш израильдік азаматты өлтірді, Әскери-әуе күштері «Ағаш аяқ» операциясын жүргізді. Бұл операцияға 8 F-15B/D Eagle Baz истребитель ұшақтарымен Тунис маңындағы Палестина Азат Ұйымының штаб-пәтерін бомбалау кірді. Бұл Әскери-әуе күштерінің тарихындағы ең ұзақ ұрыс миссиясы болды – 2300 километрге созылып, 2 Boeing 707 жанармай құюшы ұшағының көмегімен ортада жанармай толықтыру және нысаналарды жою немесе зақымдаумен аяқталды.

1990 жылдар және одан кейінгі жылдар

IAF-тің көптеген электроникасы мен қару-жарақ жүйелері Израиль әскери өнеркәсіптері, Израиль аэроғарыш өнеркәсібі, Elbit және басқалар арқылы Израильде әзірленеді және жасалады. 1990 жылдан бері IAF ұшақтарының көпшілігін Израильде жасалған озық жүйелермен жаңартып, олардың өнімділігін арттырды. 1990 жылы IAF AH-64 Apache тікұшақтарын алуын бастады және ұшақтарды Rafael Python 4, Popeye және Derby зымырандарымен жабдықтауға кірісті. 1991 жылғы Бірінші шығанақ соғысында Израильге Ирактың Scud зымырандары шабуыл жасады. Израиль әуе күштерінің ұшқыштары қақтығыс бойында пилот кабиналарында тұрақты дайындықпен болды, Иракқа қарсы шабуылға ұшып кетуге дайын. Дипломатиялық қысым және АҚШ-тың IFF транспондерлік кодтарын беруден бас тарту IAF-тің ұшуын шектеді. АҚШ және Нидерланды ұсынған коалициялық әуе күштері мен Patriot зымырандық батареялары Scud-тармен күресуге тырысты. 1991 жылы Израиль әуе күштері "Соломон" операциясын жүзеге асырып, Эфиопиядан еврейлерді Израильге жеткізді. 1993 және 1996 жылдары IAF тиісінше "Жауапкершілік" және "Қасқыр жүзімдері" операцияларына қатысты. 1990 жылдардың соңында IAF IAF талаптарына сәйкес Израильде арнайы жасалған F-15I Ra'am (Thunder) және F-16I Sufa (Storm) ұшақтарын сатып ала бастады. 102 F-16I Sufa-ның біріншісі 2004 жылдың сәуірінде жетіп келді, ол АҚШ әуе күштерінен басқа ең ірі F-16 паркіне қосылды. IAF сонымен қатар толық сфералық мүмкіндікке ие Израильдің озық әуеден әуеге қарсы ракетасы Rafael Python 5-ті, сондай-ақ AH-64DI немесе Saraph деп аталатын Apache Longbow-ның арнайы нұсқасын сатып алды. 2005 жылы Израиль әуе күштері Израиль әскери өнеркәсіптері жасаған озық барлау жүйелерімен жабдықталған Gulfstream V ұшақтарын ("Нахшон") алды. 2013 жылы Израиль әлемдегі ұшқышсыз ұшақтарды экспорттаған ең ірі елге айналды. 2016 жылдың желтоқсан айында Израиль АҚШ-тан F-35 Lightning II ұшақтарының алғашқы жұбын алды. Хезболланың басшысы Аббас әл-Мусавинің өлтірілуінен үш ай өткен соң, IAF алты күн ішінде Оңтүстік Ливанға бес әуе шабуылы жасады. Шабуылдардың кейбіреулері Баалбекке дейін солтүстікке соқты. Соңғы күні, 1992 жылдың 26 мамырында, 40-тан астам зымыран соққылары жасалды. Шабуылдар кезінде 20-дан астам бейбіт тұрғын қаза тапты. Израиль әуе күштері аль-Ақса интифадасы кезінде IDF операцияларына, соның ішінде палестиналық террористік көшбасшыларды, әсіресе Салах Шахаде, Ахмед Ясин және Абед әл-Азиз Рантиссиді қастандыққа алуға қатысты. Бұл саясат кейбір жағдайларда келтірілген жанама залалға байланысты сынға алынса да, Израиль терроризмге қарсы күресте бұл өте маңызды екенін және IAF ұшқыштары азаматтық құрбандарды болдырмау үшін бар күштерін салуда, соның ішінде шабуылдарды тоқтатуды да айтады. 2007 жылы Израиль палестиналық аумақтарындағы жауынгерлерге жасаған әуе шабуылында азаматтық құрбандардың арақатынасы 1:30-ды құрады, яғни әрбір 30 жауынгерге бір азаматтық құрбан болды. Алан Дершовиц "Тарихы бар ешбір армия осындай жағдайда жауынгерлер мен бейбіт тұрғындар арасындағы өлім-жітімнің арақатынасы бұдан жақсы болған емес" деп атап өтті. 2003 жылдың 5 қазанында Израиль әуе күштері Сирияның Айн-эс-Сахеб қаласындағы палестиналық жауынгерлердің оқу лагеріне шабуыл жасады. Бұл 1973 жылғы Йом Кипур соғысынан бері Сириядағы Израильдің алғашқы ашық әскери операциясы болды.

2006 жылғы Ливан соғысы

IAF 2006 жылғы Ливан соғысында шешуші рөл атқарды. Израиль әуе күштерінің соққылары – көбінесе, бірақ тек Ливанның оңтүстігінде ғана емес – Хезболланың әскери күштерінің Израиль қалаларын нысанаға алған ракеталық шабуылдарын тоқтатуға бағытталған еді. Осы соғыс барысында IAF 12 000-нан астам жауынгерлік миссия орындады. Соғыстың екінші күні болған ең маңызды оқиға – IAF 34 минут ішінде 59 ирандық орта және ұзақ қашықтыққа арналған ракеталық установкаларды жойды. 30 шілдеде Қана ауылының жанындағы, жауынгерлердің тығылымы деп күдіктелген ғимаратқа жасалған әуе шабуылынан 28 бейбіт тұрғын қаза тапты, бұл оқиға кеңінен айыпталды. Соғыстың соңғы күні Хезболла IAF CH 53 Yas'ur тікұшағын атып түсіріп, бес экипаж мүшесін қаза қылды. Израиль әуе күштері соғыс кезінде Хезболланың үш ирандық дронын атып түсірді.

2007 жылғы "Қосымша" операциясы

2007 жылы «Қосымша» операциясы барысында Израиль әуе күштері Сириядағы күдікті ядролық қарулар орнатылған нысандарға шабуыл жасады. ИАФ ұшақтары Сирияның көп бөлігін кесіп өтіп, мақсаттарын бомбалады және қарсылық жоқ болғандықтан Израильге оралып келді, ал осы уақытта оларға жалған аспан суреті көрсетілді.

Хамасқа қарсы

2007 жылы Хамас Газаны басып алғаннан бері Израиль әуе күштері Израиль мен Хамас бақылауындағы Газа секторы арасындағы бірнеше зорлық оқиғаларына қатысты. 2008 жылдың желтоқсанында Израиль әуе күштері «Төңкерілген Қорғасын» операциясын бастады, оның барысында 2360-тан астам әуе шабуылы жасалды. Ол Хамас нысандарын жоюда басты рөл атқарды және Саид Сеям, Низар Раян, Тауфик Джабер және Әбу Закария әл-Джамал сияқты Хамас командирлерінің бірнешеуін өлтірді. CBS жаңалықтарының хабарлауынша, 2009 жылдың қаңтарында Израиль ұшақтары Суданнан Мысырға бағыт алған жүк көліктерінің колоннасын шабуылдады. 17 жүк көлігі жойылды, ал шабуылда 39 контрабандист қаза тапты. 2011 жылдың 5 сәуірінде Порт-Судан әуежайынан Порт-Суданға келе жатқан көлік зымыранмен жойылды. Екі жолаушы да қаза тапты, олардың бірі Хамас әскери қолбасшысы болуы мүмкін. Судан Сыртқы істер министрі шабуылға Израильті кінәлады. Судандық газеттер Израиль ұшақтары 2011 жылдың соңында Газаға қару-жарақ тасымалдаған колоннаға тағы шабуыл жасағанын хабарлады. 2012 жылдың 24 қазанында Судан Израиль Хартумның оңтүстігіндегі оқ-дәрі зауытын бомбалады деп мәлімдеді. Израиль әуе күштері жер-әуе зымырандары мен әуе шабуылына қарсы артиллерия бөлімдерін де пайдаланады. 1990 жылдан бері олардың басты міндеті – Израильге бағытталған зымырандар мен ракеталарды ұстап тұру. 2011 жылы Израиль әуе күштері «Темір күмбез» ракетаға қарсы қорғаныс жүйесін пайдалануды бастады, ол бір жыл ішінде Газадан Израиль қалаларына атылған 93 ракетадан сәтті қорғады. 2012 жылдың қарашасында Израиль әуе күштері «Бағананы қорғау» операциясына қатысты, оның барысында, Израиль қорғаныс күштерінің (IDF) өкілінің мәлімдемесіне сәйкес, Газа секторындағы 1500-ден астам әскери нысандарды, соның ішінде ракета ұшыру алаңдарын, контрабандалық туннельдерді, басқару орталықтарын және қару-жарақ өндіру және сақтау орындарын нысанаға алды. Бұл шабуылдардың көп бөлігі әуе күштері арқылы жүзеге асырылды. 2014 жылдың 8 шілдесі мен 5 тамызы аралығында Израиль әуе күштері «Қорғаныш шеті» операциясына қатысты, оның барысында, IDF өкілінің мәлімдемесіне сәйкес, Газа секторындағы 4762 террористік нысанды нысанаға алды, соның ішінде ракета ұшыру орындары, басқару және бақылау орталықтары, әскери әкімшілік нысандары, қару-жарақ сақтау және өндіру орындары, сондай-ақ оқу және әскери кешендер. 2021 жылдың мамырында Израиль артиллериясы мен әуе күштері «Қабырғаларды қорғау» операциясы аясында Газаға 1500 шабуыл жасады. 2023 жылдың қазанынан бастап Израиль әуе күштері Хамасқа қарсы соғыста маңызды рөл атқаруда.

Сириядағы азаматтық соғыс кезіндегі оқиғалар

Солтүстік көршісі Израильде болып жатқан азаматтық соғыста ИАФ-тың кейбір ашық, кейбір жасырын, ал кейбіреулері тек қана айтылған әрекеттері байқалды. Ерекше оқиғалар: 2014 жылғы 23 қыркүйекте Сирия әуе күштерінің Сухой Су-24 ұшағын түсіру: Ұшақ Сирия оппозициясының күштеріне қарсы жердегі шабуыл миссиясы кезінде Сирия-Израиль атысты тоқтату сызығын кесіп өткені үшін ИАФ-тың MIM-104 Patriot әуе қорғаныс жүйесімен атып түсірілді. 2015 жылғы 20 және 21 тамызда Голан биіктіктері мен Жоғарғы Галилеяға төрт зымыран түскеннен кейін Израиль Сирияға әуе шабуылын жасап, бірнеше жауынгерді өлтірді. 2017 жылғы наурызда Сириядағы Израильдің әуе шабуылы: 2017 жылғы 17 наурызда Израильдің әскери ұшақтары Сириядағы нысаналарға шабуыл жасады. Ұшақтарға бірнеше S-200 зымыраны атылды, ал біреуі Arrow-2 зымырасымен атып түсірілді, ешқандай ұшақ зақымдаған жоқ. Бұл Сириядағы азаматтық соғыс кезінде Сирия аумағына жасалған Израильдің алғашқы растаулы шабуылы болды. 2018 жылғы 10 ақпанда Израильдің AH-64 тікұшағы Израиль аумағына кірген ирандық дронды атып түсірді. Израильдің 4 F-16 ұшағы Израиль әуе кеңістігінде қалып, Иранның дронды басқару орталықтарын нысанаға алды, шекараны кесіп өткен шабуыл жасады. F-16 ұшақтарының бірі Сирияның жер-әуе қорғаныс жүйесімен атып түсіріліп, Солтүстік Израильде құлады, бұл 1982 жылдан бергі алғашқы ұрыста түсірілген Израиль ұшағы. Екі ұшқыш та Израиль аумағында қауіпсіз жерге түсті. Ұшқыштар жарақат алды, бірақ бір аптадан кейін ауруханадан шықты. Израиль кейін Сирияның әуе қорғанысына және Иранның нысаналарына шабуыл жасады. 2018 жылғы 10 мамырда Голан биіктіктеріндегі Сирия тарапындағы Иранның элиталық күштері Израиль армиясының позицияларына шамамен 20 зымыран атып, зақым немесе жарақат келтірмеді, соның нәтижесінде Израиль Сирияға зымыранмен жауап берді. Израиль әуе күштері шабуылды растады. 23 жауынгер, оның ішінде 18 шетелдік азамат қаза тапты. Әскери-әуе күштерінің бас қолбасшысы Амикам Норкин Израильдің алғаш рет F-35 жасырын ұшақтарын қолданғанын мәлімдеді. 2018 жылғы 17 қыркүйекте Сириялық БАҚ Латакия қаласының үстінде бірнеше жарылыстарды хабарлады, бұл Жерорта теңізінен атылған зымырандарды ұстап алу нәтижесі болды. Сирияның әуе қорғаныс жүйесімен Ресейдің барлау ұшағы атып түсірілгеннен кейін Израиль Латакияға жасалған шабуылға жауапкершілікті мойнына алды. SANA ақпарат агенттігі Израильдің шабуылынан 10 адам жарақат алғанын хабарлады. Сириялық Адам құқықтарын қорғау ұйымы екі сириялық сарбаздың қаза тапқанын, ал Сириядағы Израильдің шабуылдарынан соңғы айда 113 ирандық сарбаздың қаза тапқанын хабарлады.

Санаттары

IAF қатарлары Израиль қорғаныс күштерінің басқа қатарларымен толық сәйкес келеді. Ранг белгілері бірдей, бірақ күміс түсті әуе күшінің қою көк түсті фонында қолданылады. Қызметтегі ең жоғары ранктің иесі – әуе күштерінің командирі, ол генерал-майор (алуф) шенімен тағайындалады және тікелей Израиль қорғаныс күштерінің Бас штаб басшысына есеп береді.