Кіріспе

Солтүстік Йоркширдегі ауыл және азаматтық приход, Англия.

Степлтон (ˈsteɪpltən) – Солтүстік Йоркширдегі Тиз өзенінің жағасында орналасқан шағын ауыл және азаматтық приход. Тарихи жағынан, бұл елді мекен Йоркширдің Солтүстік бөлігінің құрамына кірген.

Этимология

Степлтон жерінің атауының этимологиялық шығу тегі туралы пікір таластар бар. Тарихшы Генри Четвинд Стейпилтон (Сэмюэл Джонсонды тікелей сілтеме жасай келтіріп) 1884 жылы атаудың бірінші бөлігі, 'staple', 'stapel' сөзінен туындаған, ол сауда позициясы немесе сатылатын тауарлар сақталатын орынды білдіреді десе, тағы бір теория 'staple' сөзінің ескі ағылшын тіліндегі 'stapol' сөзінен шыққандығын айтады, бұл сөз шекараны білдіреді. Бұл да ауылдың бұрынғыда маңызды өзен арқылы өтетін жер болғандығын ескерсек, мүмкін. Екі жағдайда да атаудың екінші бөлігі – 'ton' англосаксон тіліндегі 'tun' сөзінен шыққан, ол елді мекен деген мағынаны білдіреді.

Тарих

Степлтон 1086 жылғы «Домсдей кітабында» тіркелген. Дегенмен, өзеннің осы тік бұрылысында 9 ғасырдан бері елді мекен болғаны белгілі. Ауыл мен айналасы Жеңімпаз Уильямның бұйрығымен Бенедикт де Степлтон атанған рыцарьға сыйға берілді. Степлтон әулетінің өкілі, Бедейлдегі Майлз Степлтон, Гартер орденінің негізін қалаушылардың бірі болды. Әулет ауылда сарай салып, сондай-ақ Әулие Джеймс атымен аталатын жеке шағын шіркеу тұрғызды. 13 ғасырда «де Степлтон» әулеті ауыл маңындағы жерлерді жақын орналасқан Эсби аббаттығының премонстрат монахтарына сыйлады, соның нәтижесінде өзен арқылы паромды ұстау міндетінен босады. Елді мекенде тағы бір шіркеу болды, ол Әулие Леонард атымен белгілі болды және Эсби аббаттығы басқаруында болды. Бүгінде сарайдың да, екі шіркеудің де қалдықтары жоқ. Алайда, жергіліктіктердің пікірінше, сарайдың орны «Гарт-филд» деп аталатын жерде, ал жердің бедерінің ерекшелігі – қорғаныс ордың немесе тоғанның соңғы іздері. Орта ғасырларда ауыл өзеннің солтүстік жағалауымен көпір арқылы байланысты болды, ал оған дейін паром жүрген. Осының салдарынан ауылдың жалғыз мейрамханасы (The Bridge Inn) осылай аталған деп саналады. Бірақ бұл көпір су тасқынынан зардап шегіп, жаңартылмады, сондықтан 1833 жылға дейін ең жақын өткел Крофт-он-Тис болды, сосын Блэквелл көпірі салынды. Ауыл маңында өзен құнарлы сазды жазық арқылы Тис сағасына қарай иректеп ағады. Елді мекен көбінесе «толқынды» егіс жерлерімен қоршалған, олар егіншілік пен мал шаруашылығы үшін пайдаланылады. Жақын жердегі ландшафттың ерекшелігі – «Монкенд таулары» деп аталатын төменгі жар, ол Крофттан шығысқа қарай (атын Монкенд Холлдан алған) батыстағы Манфилдке дейін созылады. Степлтон Банктің үстінен Солтүстік Йоркширдің құрғақ далаларына, Йоркшир Дейлзе және Жоғарғы Тиздейлге көрініс ашылады. «Тиздейл жолы» деп аталатын ұзақ қашықтыққа арналған жаяу жолмен жүретін саяхатшылар осы ауылдан өтеді.