Кіріспе
Кардифф қаласының ауданы және қауымдастығы, Уэльс
the ward
Грангетаун (Уэльс: әдетте Грангетаун, сондай-ақ Трелуэст) – Уэльстің астанасы Кардиффтің оңтүстігіндегі аудан және қауымдастық. Бұл қаланың оңтүстігіндегі ірі аудандардың бірі және Риверсайд, Кантон және Буттаунмен шектеседі. Таф өзені осы аймақтан иректей өтеді. Кардифф шығанағының жанында орналасқан Грангетаун қазіргі кезде жаңару және инфрақұрылымдық жақсартулар кезеңін басынан өткеруде. 2011 жылғы мәлімет бойынша, оның халқы 8,261 үй шаруашылығында 19,385 адамды құрады. Кардиффтің "бес қаласының" бірі, ал қалғандары – Буттаун, Крокхербтаун, Ньютаун және Темперанс Таун. Грангетаун – көп ұлтты және түрлі этникалық топтар өкілдері тұратын аудан, онда сомалиліктер, азиялықтар және аралас нәсілді тұрғындар көптеп кездеседі. Мұнда Сваминараян храмы және әртүрлі мешіттер бар.
Этимология
Грангетаун атауы – валли тіліндегі қалыпты түр. Кейде Y Grange (19 ғасырға дейін қолданылған) және Y Grênj (The Grange сөзімен мағыналас) нұсқалары кездеседі. Оуэн Джон Томас Y Grange Mawr (сөзбе-сөз "үлкен шаруашылық", бірақ, ағылшын тіліндегі Grange Moor әсерінен туған болуы мүмкін) түрін қолданған. Trelluest (валли тіліндегі tre 'қала' + lluest 'қонақ үй'), Trefaenor (tre + maenor 'иелік') және Trefynach (tre + mynach 'санақшы') атаулары жақында ғана жасалған сияқты. Валли тіліндегі Уэльс энциклопедиясының нұсқасы – Гвидониядур Кэмри Грангетаунды қолданады, бірақ Трелуэст атауының да бар екенін көрсетеді. Гранж аталған жердегі "сортаң" немесе тұзды батпақтан атын алған, соның нәтижесінде ағылшын тілінде "More Grange" және "Grangemoor", ал француз тілінде "La Grange de Mora" сияқты атаулар пайда болған.
Тарих
XIX ғасырдың ортасына дейін Грангетаун батпақты жерлерді шаруашылыққа пайдалану үшін қолданылған аймақ болған. Ол шамамен XII ғасырдың соңында Маргам аббаттығының цистерциандық аббаттығына берілген сияқты. Монахтар онда монастырь шаруашылығын (гранг) құрды және оны 1290 жылы Глэморган лорды Гилберт де Клэр қуғанға дейін иеленді. Олар 1329 жылы жерлеріне қайта оралды және монастырлар таратылғанға дейін оларды ұстады. XV ғасырға қарай шаруашылықты қарапайым адамдар игерді. Соңғы шаруа – жер иесі Льюис ап Ричард, ол сонымен қатар уэльс тіліндегі ақын Рис Брайханның меценаты ретінде де танымал. Монастырь таратылғаннан кейін шаруашылық Льюис ұрпақтарының қолында қалды. Льюистің ұлы Эдвард Льюис, сондай-ақ уэльс ақындарының белгілі меценаты, Керфилли маңындағы Ванда қоныстанды. 1610 жылдары Сент-Фагансқа көшіп келген кезде шаруашылық Ван Льюистің қолында қалды. Льюис иеліктері ақырында әйел мұрагер арқылы Плимут графының 4-ші графы, Басқа Льюис Виндзорға (1731–1771) өтті. Шаруашылық XX ғасырға дейін жалға беріліп келді. Грандж фермасы деп аталатын шаруа үйі әлі де бар, бірақ қазір оны қабатты кірпіш үйлермен қоршалған көшелер қоршап тұр. Бұл үйлер 19 ғасырдың өнеркәсіптік өркендеу кезеңінде Кардиффке жұмыс істеуге келген көптеген жұмыскерлерді орналастыру үшін салынған. Шаруа үйінің бір бөлігі XVI ғасырға дейін сақталған. Грангетаун 1850 жылдан кейін дамыды, сол жылы Кардифф пен Пенартты байланыстыратын Пенарт жолы және Тафф және Эли өзендері арқылы өтетін көпірлер салынды. 1857 жылы баронша Виндзор (оның Плимут иелігі жерді иеленді) аймақта тұрғын үйлер салу үшін Парламент актісін алды және оны «Гранж» деп атауды жоспарлады. Грангетаун 1875 жылы Кардиффтің қалалық аймағына айналды. Редлэйвер көшесіндегі Грангетаунның алғашқы қоғамдық кітапханасы 1900–1901 жылдары Тюдор готика стилінде салынды. Ғимарат шамамен он жыл бойы нан пісіру орны ретінде пайдаланылды, содан кейін ол бүгінге дейін сақталған Кларенс аппараттық дүкеніне айналды. Ғимараттың қабырғасында Грангетаун жергілікті тарих қоғамы орнатқан құрбандардың есіне арналған тақташаны көруге болады. Кардиффтің танымал нан өнімдері, Кларк пирогтары, 1955 жылы Деннис Датч (Мэри мен Артур Кларктың шөбересі) Бромсгроув көшесінде дүкен ашқанда Грангетаунға келді. Дүкен бүгінге дейін жұмыс істеп келеді.
Үкімет
Грангетаун қауымдастығында аймақ үшін қоғамдық кеңес жоқ. Грангетаун сайлау округі Кардифф кеңесіне төрт жергілікті кеңесші сайлайды. Грангетаун Кардифф Оңтүстік және Пэнарт сайлау округінің құрамына кіреді, ол Ұлыбритания Парламентіне бір депутат, ал Сенатқа бір мүше жібереді.
Ғибадат орындары
Грангетаунда кем дегенде он христиандық құдайға табыну орындары бар, оның ішінде Грангетаун баптист шіркеуі және Құтқару армиясының цитаделі, сондай-ақ Мерчес-плейстегі индуист ғибадатханасы, Клайдах көшесіндегі Әбу Бакр мешіті және Пенерт жолындағы жаңа салынған Марказ Ат Таухид мешіті бар. Паджет көшесіндегі Әулие Павел шіркеуі 1889 және 1902 жылдар аралығында, негізінен лорд Виндзордың қаржатымен салынған. Онда «екцентрикалық» материалдар қолданылған, оның ішінде флагмандық қиыршық тастар, қызғылт құмтас және Портленд цементі бар. Архитекторы – көрнекті өнер және қолөнер дизайнері Джон Коутс Картер. Әулие Патрик шіркеуі – бұл ауданның рим-католик құдайға табыну орны. Әулие Дифриг және Әулие Самсон, Пентр бақтары, 1911 жылдан бері сақталған. Бұл Кардиффтегі валли тілінде сөйлейтіндердің жалпы санының 15% астам құрайды, тіпті Грангетаун Кардифф халқының бар болғаны 5,6% ын құрайды. Грангетаун – Кардиффтегі және бұрынғы Гламорган графтығындағы алғашқы валли тіліндегі бастауыш сыныптың орналасқан жері. Бұл сынып 1949 жылы қазіргі Ниниан Парк бастауыш мектебінде 8 оқушымен ашылды, бұл оқиға мектеп фойесіндегі тақтамен бекітілді. 2006 жылы осы жерде валли тіліндегі бастауыш мектеп – Ysgol Tan yr eos ашылды. Бұл мектеп 2013 жылы жабылды және валли тілінде білім алатын балалар Кантондағы Ysgol Gymraeg Pwll Coch немесе Ysgol Gymraeg Treganna мектептерінде оқиды. 2013 жылдың шілдесінде Кардифф кеңесі Грангетаундағы жаңа валли тіліндегі мектептің жоспарларын кері қайтарып алды.
Трамвайдың қосалқы бөлімі
2015 жылдың қазан айында ашылған Кардифф қаласындағы музыка мен ойын-сауық орталығы. «Трамшед» 1902 жылға дейін салынған, екінші дәрежелі қорғалатын трамвай депосының ғимаратында орналасқан. Музыкалық залдың сыйымдылығы 1000 адамды құрайды.
Кітапхана
Грангаун кітапханасы 2007 жылы Хавелок-плейс көшесінде ашылды. Кейіннен ол жаңартылып, «Хаб» (Уэльс тілінде Yr Hyb) болып өзгертілді. Бұл орталық негізінен кітапхана қызметтерін ұсынады, сонымен қатар аудан тұрғындарына қосымша мемлекеттік қызметтерге қол жеткізуге мүмкіндік береді.
Демалыс орындары
Channel View Leisure Centre Грангеундада, Авондейл жолынан оңтүстікке қарай орналасқан. Оның құрылысына спорт залы, брондауға болатын спорт залдары, ашық аспандағы жасанды алаң, интернет-кафе және альпинистік қабырға кіреді. Кардифф халықаралық спорт ауылы аймақтың ең оңтүстік бөлігінде, А 4232 тас жолының тоғысының оңтүстік жағында орналасқан, онда Кардифф халықаралық бассейні мен Кардифф аренасы бар.
Парктер мен бақтар
Ауданның аумағында төрт қоғамдық саябақ бар: Грандж-Гарденс, Севенокс-парк, Марл және Грангемур паркі. Грангемур саябағы қоқыс полигонының үстінде салынды және 2000 жылы ашылды. 2018 жылдың ақпан айында Ұлттық лотерея қорының қоғамдық бастамаларға арналған қаржыландыру бағдарламасы бойынша екінші кезең сәтті аяқталды, нәтижесінде Грандж-Гарденс саябағындағы Гранж Павильонын қайта жаңартуға 1,072,692 фунт стерлинг бөлінді. Бұл жұмыс 2020 жылы аяқталды. Грандж-Гарденс саябағы Уэльстегі ерекше тарихи маңызы бар саябақтар мен бақтардың Cadw/ICOMOS тізілімінде ІІ санатта тіркелген.
Жемханалар мен клубтар
Ауданда Корнуолл және Гранж деп аталатын екі мәдени орталық пен бірнеше лицензияланған әлеуметтік клуб бар.
Сауда-саттық
Ауданның үш пошта бөлімі бар. Пенарт жолы мен Корпорация жолының маңында жеткілікті мөлшерде шағын жергілікті дүкендер шоғырланған. Бұған қоса, Кардифф шығанағының сауда орталығында бірнеше ірі дүкендер орналасқан.
Білім
Грангаун балабақшасы - шамамен 3 жастағы балаларға арналған балабақша. Ол Авондейл көшесінде орналасқан. Грангетаун бастауыш мектебі - 1884 жылы салынған ескі Виктория дәуіріндегі мектеп. Сент-Патрик мектебі - 250-ге жуық оқушысы және 13 мұғалімі бар католик бастауыш мектебі. Ниниан Парк мектебінде 400-ден астам оқушы және 25 мұғалім бар. Ол 1899-1900 жылдары салынған, сол кезде Кардиффтегі ең қымбат мектеп болып есептелген. "Рокс Джам" хип-хоп және граффити фестивалі жыл сайын шілде айының соңғы демалыс күндері Грангетаунның Севенокс паркінде өтеді. Алғашқы фестиваль 2008 жылдың шілде айында өткен. Бұл іс-шара жол апатында қаза тапқан жас граффити суретшісі Билл Локвуд, қарындасы Рокс есімімен танылған, құрметіне арналған. Іс-шараның басты тартымдылығы – Кардифф пен Пэнарт темір жолына параллель орналасқан 140 метрлік қабырғаның заңды түрде боялуы. Фестиваль соңғы рет 2012 жылы өтті.
Бейсбол
Грангетаунда Гранге Альбион мен Гранге Католиктер, британдық бейсболдың ең табысты екі командасы өнер көрсеткен. Екеуі де Севенокс паркінде өз алаңдарындағы ойындарын өткізді. Гранге Альбион 2007 жылы құрылғанына жүз жыл толуын атап өтті, бірақ екі клубтың да командалары ойыншылардың жетіспеуіне байланысты таратылды. 2018 жылдың жазында Уэльс бейсбол лигасы тек үш команда қалып, тоқтатылды.
Крикет
Бей Драгондар Криккет Клубы Грангаунда орналасқан және Оңтүстік-Шығыс Уэльс Криккет Лигасында ойнайды.
Футбол
Грандж Альбион ФК Коронация саябағында ойнайды және Оңтүстік Уэльс Альянс Лигасының қатысушысы.
Теледидар және кино
Пажит көшесіндегі Әулие Павел шіркеуі BBC-нің «Доктор Кто» сериалының «Әкелер күні» атты эпизодының түсірілім орны ретінде қолданылды. Эпизодта, үйлену тойы басталуға асыққанда, шіркеуге «Орақшылар» деп аталатын монстрлар шабуыл жасайды. Түсірілімдер 2004 жылдың қараша айында сол жерде жүргізілді.
Соңғы өзгерістер
Солтүстік Грангаун жаңарту аймағы (2005–2013) аясында 500 үйдің жаңа шатырлары, терезелері және сыртқы қабырғалары жаңартылды, жұмыс кезең-кезеңімен жүргізілді. Кардифф кеңесі басқарған, Уэльс үкіметі қаржылаған 9 миллион фунт стерлингтік жоба 10 жыл ішінде 858 үйді қамтуы тиіс еді, бірақ капиталдық қаржыландырудың қысқартылуына байланысты тоқтатылды. Ауа райының қолайсыздығы мен тендерлерге байланысты кешігулер де болды, соңғы жұмыстар көлемі азайтылды, бұл жергілікті тұрғындарды көңілсіздікке түсірді. Жақсартуларға ағаштар отырғызу және Хирефорд көшесіне параллель жаңа ашық кеңістік – Гердди Кортмид бақтарының құрылуы кірді. Кардифф университетінің «Қоғамдық қақпа» бағдарламасы Грангаун ауданындағы жобаларды қолдайды. Жобалардың ішінде жастар форумы, жергілікті бизнес/жергілікті дүкендерді қолдау жобасы және Грандж Гардендегі ескі боулинг павильонының күтілуіне жәрдемдесу кірді.