Кіріспе

Тове Янссонның 1946 жылғы балалар кітабы, 1992 жылғы фильм.

«Муминдер еліндегі комета» (швед. Kometjakten / Mumintrollet på kometjakt / Kometen kommer) – фин жазушысы Тове Янссонның «Муминдер» кітаптар сериясының екінші кітабы. 1946 жылы жарық көрген бұл кітапта Снуфкин және Снорк қыз сияқты бірнеше маңызды кейіпкерлер алғаш рет пайда болды. 1951 жылы жарық көрген ағылшын тіліндегі аударма – Янссонның кітабының алғашқы нұсқасының аудармасы, оны ол кейіннен қайта жөндеді. 1968 жылы қайта жөнделген нұсқасы жарық көрді. Онда бірқатар шағын өзгерістер бар; мысалы, Жібек маймыл кейіпкерінің орнына мысық келді.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Бұл оқиға "Муминдер" және "Ұлы топан су" оқиғаларынан кейін бірнеше апта өткен соң басталады, Муминдер отбасы Муминдер аңғарында жаңа өміріне бейімделіп жатыр. Қазір Муминдермен бірге тұратын Сниф жақын жердегі орманнан құпия жол табады. Ол және Муминтролл оны зерттегенде, олар әрекетке құмар Жібек маймылымен кездеседі және Муминтролл жемшөп аулауға баратын жағажайға жетеді. Осы уақытта Сниф пен Жібек маймыл үңгір табады, және үшеуі Муминтроллдың інжу-маржандарын сонда жасыруға келіседі. Ертесі күні үңгірге қайтып келгенде, олар інжу-маржандардың құйрығы бар жұлдыз пішіндес етіп орналастырылғанын көреді. Муминхауста Муминпапаның көпір салу арқасында үйі қираған және қазір олармен бірге тұратын философ Мумсарат, бұл інжу-маржандардың комета екенін түсіндіреді. Ол Муминтроллды Жалғыз таудағы обсерваторияға бағыттайды, онда профессорлар комета Жерге соғып жатар ма, жоқ па, айта алады. Муминтролл мен Сниф Жалғыз тауларға қарай жүзеді, жолда олар Снуфкинмен кездеседі, ол оларға қосылады. Өзен оларды таудың астындағы үңгірге жеткізеді, онда олар құлап кетуге азда-кем қалды, бірақ соңғы сәтте Хемюлен оларды құтқарады, ол Снуфкиннің гармоникасын сирек кездесетін гусеница деп жаңылысып, оны ұстау үшін үңгірге көбелек торын созады. Олар Жалғыз тауларға жетеді және обсерваторияға қарай жолға шығады. Жолда оларға бүркіт шабуыл жасайды, ал Муминтролл алтын жүзік табады, ол Снуфкиннің айтуынша, бірнеше ай бұрын кездескен Снорк қызына тиесілі. Обсерваторияда профессорлардың бірі комета Жерге соғылатынын және дәл күні мен сағатын хабарлайды. Олар тек бірнеше күндері қалғанын түсінген соң, Муминдер аңғарына асығыс қайтады, кометаның жақындауынан шыққан ыстық кішкентай өзендерді кептіріп жатқанын байқайды. Орманның ішінде олар улы өсімдікке шабуыл жасаған Снорк қызын кездестіреді. Муминтролл оны құтқарады, ал ол және оның інісі оларға қосылады. Әрі қарай жүргенде, олар теңіздің толығымен құрғағанын көреді. Олар оны кесіп өту үшін қаңқа бақандарды пайдаланады, ал Снорк қызы Муминтроллды алып ақ құбырдан құтқарады. Теңіздің арғы жағында олар тағы бір Хемюленмен кездеседі және оның киімін планер ретінде пайдаланып, дауылдан аман қалады. Соңында олар Муминдер аңғарына жетеді және бүкіл отбасы, Хемюлен, Мумсарат және Снорктармен бірге үңгірге барып, кометадан қоршануға уақытында жетеді. Соққының барлығын жойғанын ойлап, олар ұйықтап қалады, бірақ таңертең олар қатты қуанышпен комета Жерге тимегенін және бәрі бұрынғысынан жақсы екенін біледі.

Басқа нұсқалар

Янсон газеттер үшін қара-ақ комикс нұсқасын жазды және суреттеді. 86 күндік оқиға кітаптың сюжетімен үлкен айырмашылыққа ие; мысалы, Муминдер жаңалықты радиодан алады, обсерваторияға сапар шекпейді, ал Кішкентай Ми оқиға бойында көрінеді, бірақ көбінесе бақылайды. Бұл нұсқада комета Мумин аңғарына тікелей соғып, ландшафты толығымен жояды. Бірақ бірден гүлдер гүлдей бастайды және өмір жаңадан басталады. Роман бірнеше рет анимацияға бейімделді, оның ішінде 1978 жылғы "Муми тролль" сериалы, 1992 жылғы "Таношии Мумин Икка: Муминдани но Суэйсей" және 1977-1982 жылдардағы польшалық тоқтату анимациялық телесериалы "Муминдер" (оның сюжеті Янссонның 1968 жылғы романның өңделген нұсқасына негізделген, ол поляк тіліне аудармасының да негізі болды) – 12 эпизодтан тұрады. Тоқтату анимациялық сериалының эпизодтары қайта өңделіп, толық дауыстау актерлерімен жаңадан жазылды және 2010 жылғы "Муминдер және кометаның қууы" жинақ фильміне монтаждалды.

Талдау

Кейбір сыншылар кометаны ядролық қарудың аллегориясы деп қарастырған, әсіресе кейінгі өңдеулерде, ал соғыс және оккупация туралы жалпы сескеніштік алғашқы басылым мәтініне маңызды ықпал еткен болуы мүмкін, ол 1945 жылдың жаз басында Хиросима мен Нагасакиге атом бомбалары тасталғанға дейін жазылған.