Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
1896 жылғы келісім Бірінші итало-эфиопия соғысын ресми түрде аяқтады.
1896 treaty formally ending the First Italo Ethiopian War
Аддис-Абеба келісімшарты, 1896 жылдың 23 қазанында қол қойылды, Бірінші итало-эфиопия соғысын Эфиопия үшін басым бөлігінде тиімді шарттармен аяқтады. Бұл келісім Эфиопия мен Италия арасындағы құпия келісімнің орнын басып, сол жылдың наурыз айында Адва шайқасында Эфиопияның Менелик II басқаратын әскерлері итальяндықтарды жеңгеннен кейінгі бірнеше күнде жасалған келісімді күштен шығарды. Италиялықтардың ең маңызды уағы – Учале келісімін жою және Эфиопияны тәуелсіз мемлекет ретінде мойындау болды. Осы келісімге қол қойылғаннан кейін және келесі жылдың соңына дейін Эфиопиямен шекаралас колониялық иеліктері бар Ұлыбритания мен Франция да Эфиопиямен теңдес қарым-қатынаста болған келісімдер жасады. Франциямен келісім 1897 жылдың қаңтар айының соңында, ал Ұлыбританиямен келісім 1897 жылдың 14 мамырында қол қойылды.
The Treaty of Addis Ababa, signed 23 October 1896, formally ended the First Italo Ethiopian War on terms mostly favorable to Ethiopia. This treaty superseded a secret agreement between Ethiopia and Italy negotiated days after the decisive Battle of Adwa in March of the same year, in which Ethiopian forces commanded by Menelik II defeated the Italians. The most important concession the Italians made was the abrogation of the Treaty of Wuchale and recognizing Ethiopia as an independent country. Following the conclusion of this treaty and before the end of the next calendar year, the United Kingdom and France, which had colonial possessions bordering Ethiopia, also concluded treaties with Ethiopia which treated her as an equal. The treaty with France was signed in late January 1897, while the treaty with the United Kingdom was signed 14 May 1897.
Келісімді келіссөздер жүргізу
Учале келісімінің итальян тіліндегі мәтінінде Эфиопия барлық сыртқы істерді Италия арқылы жүргізуге міндетті болды, бұл Эфиопияны тиімді түрде итальян протекторатына айналдырды, ал амхар тіліндегі нұсқа Эфиопияға үшінші мемлекеттермен байланыс жасау үшін Италия үкіметін пайдалану мүмкіндігін ғана берді. Император Менелик амхар тіліндегі мәтіннің осы айырмашылығын білгеннен кейін, итальяндықтар оны алдаған деп ойлады; осының нәтижесінде екі ел арасында соғыс басталды. Сонымен қатар, итальяндықтар 1889 жылы келісімге қол қойылғаннан бастап 1895 жылы соғыс басталғанға дейін бірнеше ай бойы Эфиопия аумағына біртіндеп еніп келді. Алайда, Адва шайқасындағы жеңісі Менеликке 3000 итальяндық әскердің тұтқынына ие болуға және Эритреядағы итальян әскерінің әлсіреген қалдықтарына қарсы үлкен жеңімпаз армияға ие болуға мүмкіндік берді, олар кез келген сәтте теңізге айдалып кетеді деп қорқып жүрді. Сонымен қатар, Италияға жеңіліс туралы хабар жеткеннен кейін премьер-министр Франческо Криспи отставкаға кетті. Эфиопия императоры Менелик күшті ұстанымда келіссөздер жүргізді. 11 наурызда майор Томассо Сальса ұсынған Италияның алғашқы ұсынысы Менеликке Учале келісімін жоюды және жаңа бейбітшілік және достық шартын ұсынды, бірақ ол "ешқандай басқа державаның протекторатын қабылдамау ниетінде" қалды. Менелик өзінің империясының тәуелсіздігін сақтау үшін соғысқа шықты, бір билеушіні екіншісімен алмастыру үшін емес; тарихшы Гарольд Г. Маркусқа сәйкес, Менелик бұл ұсынысқа соншалықты ашуланғандықтан, майор Сальсаны сол кезге дейін кепілге алуға уәде беріп, олардың құпия бітімгершілігін қайтаруды талап етті. Тек 23 тамызда итальяндықтар Учале келісімін толығымен жоюға және Эфиопияның тәуелсіздігін мойындауға келісті. Италиялықтар бұл мәселеде келісімге келгеннен кейін келіссөздер жылдам жүрді. "Жақсы жағдайдағы тұтқындыққа" (Маркус сөзімен) ие болған итальяндық соғыс тұтқындары елдеріне қайтарылды, ал Италия олардың күтімі үшін 10 000 000 итальян лирасы өтемақы төледі. Көбінесе, итальяндықтар Мареб Белесса және Май/Муни өзендерінен тыс жерлердің көп бөлігін, тіпті барлығын сақтап қалды; Абиссиния монархистерінің пікірінше, Менелик Тиграйдың маңызды бөлігін берді, ол ежелгі заманнан бері Эфиопия империясының бір бөлігі болып саналды. Эфиопия мен Эритрея арасындағы шекара 1900, 1902 және 1908 жылдардағы келісімдер сериясымен нақтыланды.
In the Italian text of the Treaty of Wuchale, Ethiopia was obliged to conduct all foreign affairs through Italy, which effectively made Ethiopia an Italian protectorate, while the Amharic version merely gave Ethiopia the option of communicating with third powers through the Italian government. Learning of this divergence from the Amharic text, Emperor Menelik believed he had been deceived by the Italians; this had led to the war between the two countries. Moreover, the Italians had been carefully encroaching on Ethiopian territory over the months between the signing of that treaty in 1889 and when hostilities began in 1895. On the other hand, his victory at Adwa resulted with Menelik being in possession of 3,000 Italian soldiers, as well as a large victorious army facing the demoralized remnants of the Italian military in Eritrea, the latter fearing they would be driven into the sea at any moment. Further, when news of the defeat reached Italy, Prime Minister Francesco Crispi was forced to resign. Ethiopian Emperor Menelik was negotiating from a position of strength. The initial Italian offer, presented by Major Tomasso Salsa 11 March, offered Menelik Italy's abrogation of the Treaty of Wuchale and a new treaty of peace and friendship, but in return he remain "firm in his aim of not accepting the protectorate of any other power." Menelik had gone to war to maintain his Empire's independence, not to exchange one master for another; according to historian Harold G. Marcus, Menelik was so enraged at this offer that he demanded the return of their secret truce, saying he would hold Major Salsa hostage until then. It was not until 23 August that the Italians finally agreed to the unconditional abrogation of the Treaty of Wuchale, and recognition of the sovereign independence of Ethiopia. Once the Italians had conceded on this point, negotiations proceeded quickly. The Italian prisoners of war, who had enjoyed "reasonably benign captivity" (Marcus' words), would be repatriated, and Italy pay an indemnity of 10,000,000 Italian liras for their upkeep. Most surprisingly, the Italians would retain most, if not all, of the territories beyond the Mareb Belessa and May/Muni rivers they had taken; according Abyssinian Monarchists' Menelik gave away a sizable portion of Tigray which had been treated as part of the Ethiopian empire since time immemorial. The border between Ethiopia proper and Eritrea was further defined in a series of agreements in 1900, 1902, and 1908.