Кіріспе
Фут-фунт-секунд жүйесі (FPS жүйесі) – фут, фунт және секундты негізгі бірліктер ретінде қолданатын өлшемдердің физикалық жүйесі. Фут-фунт-секунд жүйесі (FPS жүйесі) үш негізгі бірлікке негізделген бірліктер жүйесі болып табылады: ұзындық үшін фут, масса немесе күш үшін (avoirdupois) фунт (төменде қараңыз), және уақыт үшін секунд.
The foot–pound–second system (FPS system) is a system of units built on three fundamental units: the foot for length, the (avoirdupois) pound for either mass or force (see below), and the second for time.
Нұсқалар
Жалпы алғанда, FPS жүйесінің түрлері 20 ғасырдың ортасына дейін ағылшын тіліндегі техникалық жарияланымдарда ең көп кездесетін жүйе болды.
Салмақ бірлігі ретінде фунт
Фунт масса бірлігі ретінде қолданылғанда, когерентті жүйенің негізі Халықаралық бірліктер жүйесінің (СИ) тиісті кіші топтарына ұқсас және функционалдық тұрғыдан эквивалентті болып табылады, метр, килограмм және секунд (МКС) және ертерек сантиметр-грамм-секунд бірліктер жүйесі (СГС) пайдаланылады. Бұл жүйе көбінесе Абсолюттік ағылшын жүйесі деп аталады. Осы жүйеде күш бірлігі – фундал деп аталатын туынды бірлік. Эверетт (1861) FPS жүйесінде күш пен энергия бірліктері ретінде метрикалық дина мен эргті ұсынды. Латимер Кларктың (1891) «өлшемдер сөздігінде» FPS абсолюттік бірліктері үшін celo (үдеу), vel немесе velo (жылдамдық) және импульс (қозғалыс мөлшері) деген атаулар ұсынылған.
Жарық бірліктері
Шам мен аяқ шам жарықтың алғаш рет анықталған бірліктері болып табылады және олар 1860 жылғы Метрополитен газ заңында белгіленген. Аяқ шам – стандартты шамнан бір фут қашықтықтағы жарықтың күшін көрсетеді. Бұл бірліктер 1881 жылы халықаралық тұрақты мойындалып, метрикалық жүйеге енгізілді.
Қайта құрулар
"Ауырлық" термині кейбір техникалық контексттерде (физика, инженерлік) гравитациялық күш үшін, ал басқаларында (сауда, құқық) масса үшін қолданылады. Бұл айырмашылық көбінесе практикада маңызды болмайды, бірақ FPS жүйесінің әртүрлі нұсқаларының қатар өмір сүруі "фунт" бірлігінің мәнін түсінуде шатасу тудырады. Оның халықаралық метрикалық бірліктермен байланысы килограмммен, ал емес ньютонмен өрнектеледі. Ал бұрын, ол жергілікті гравитациялық айырмашылықтарға тәуелсіз екі табақты таразымен салыстырылатын масса прототипі арқылы анықталған. 1959 жылдың шілдесінде әртүрлі ұлттық фут және эвоирдупоис фунт стандарттары дәл 0.3048 халықаралық футпен және дәл 0.45359237 халықаралық фунтпен алмастырылды, бұл жүйелер арасындағы түрлендіруді қарапайым арифметикалық есептеуге айналдырды. Фунтты түрлендіру үшін 1 пдл = 1 фунт·фут/с² = 0.138254954376 (нақты) формуласы қолданылады. Абсолюттік және гравитациялық FPS жүйелері арасында түрлендіру үшін фунтты фунт-күшпен байланыстыратын стандартты үдеу g шамасын белгілеу қажет. g Жер бетіндегі орналасуға қатаң түрде тәуелді болғанымен, 1901 жылдан бері көп жағдайда ол конвенция бойынша дәл g₀ = 9.80665 ≈ 32.17405 ретінде қабылданады.