Кіріспе
Вал Гесттің 1960 жылғы фильмі
"Тозақ – қала" – Стэнли Бейкердің басты рөлде ойнаған, 1954 жылғы Морис Проктердің осы аттас романы негізінде түсірілген британдық қылмыстық триллер. Сценарий авторы және режиссері – Вэл Гест. Фильмді британдық Hammer Film Productions студиясы Манчестер қаласында түсірді. Ол британдық Жаңа толқын фильмдерінен шабыттанды және американдық нуар фильмдеріне ұқсайды.
Сюжет
Міндеттілігіне берілген, бірақ бәрін көрген полиция инспекторы Гарри Мартино түрмеден зорлықпен қашқан қылмыскер соңғы жұмысының жемісін алу үшін Манчестерге қайтатынын дұрыс болжайды. Мартино көп ұзамай көшедегі қарақшылық кезінде болған кісі өлтіруін тергеуге кіріседі, бұл оны сол қылмыскерге апарады. Іске ден қойып, жергілікті байланыстарын пайдаланып, топты іздеуге тырысады, сонымен бірге жеке өмірін тиісінше ұстай алмайтынын сезінеді.
Өндіріс
1988 жылғы сұхбатта Вал Гест былай деді: "Майк Каррерас кітапқа әуестенді, оны өте ұнатып, маған оқуға берді, сосын ол ABP-ден [Associated British Picture Corporation] құқықтарды сатып алды, себебі олар оны ешқашан түсірмейтін еді. Біз оны жергілікті жерлерде түсірдік, ал барлық оқиға детектив инспектор Мартинеу және осы өте адамгершілік детективтің айналасында болды – ол қатал, кербез болғанмен, үйінде өзінің проблемалары бар, әйелінің талаптарына көнбеген, тергеуіне қатысқан барменге құмар болған, шынайы өмірден алынған эпизод сияқты, полицияны қарапайым адамдар ретінде көрсетуге тырыстық."
Сыни қабылдау
Қазіргі сыншылар пікірінде Variety журналы «Вал Гесттің шеберлікпен жазылған сценарийі мен өзінің тапқыр режиссурасы кейіпкерлердің өмірге толы, оқиғасы тұрақты қызығушылық тудыратын және провинциалды қаланың шынайы суретін көрсететін керемет фильмді жасады» деп жазды. Kine Weekly газеті: «Оқиға – ойдан шығарылған, бірақ оның типтері, шебер таңдалған актерлер арқылы көркем бейнеленген. Стэнли Бейкер өзінің бұрынғысынан ұзақ және әсерлі галереясына тағы бір керемет портрет қосты, өйткені ол кейіпкер ретінде өте тартымды. Астардағы сезім мен құштарлықты қамтитын әдепті тілдесулер, қатал жағдайларды сәндіктейді. Фильм солтүстік өңірдегі өмірдің айқын кескінін береді, зорлық-зомбылық көріністерін күшейту үшін жылы сезім мен өткір комедиялық элементтерді тиімді пайдаланады, бұл зұлымдықтың керемет тұтқындалуымен аяқталады» деп жазды. The Monthly Film Bulletin газеті: «Лондонның әсемделіп көрсетілген барындарындағы және псевдо-жақсы пәтерлеріндегі, сондай-ақ Үй округтеріндегі қауіпті үйлерді ұмытқан кез келген британдық қылмыс фильміне құрмет көрсетуге лайық, тіпті өнеркәсіптік Солтүстікке жол қазірдің өзінде жақсы және әртүрлі жолмен салынған болса да. Бұл фильм Манчестердің атмосферасын «Зор ойын алаңы» (1958) Ливерпульді көрсеткендей тиімді жасай қоймауы мүмкін, бірақ кішкентай фабрикалық қаланың сыртындағы шағын далада монета тастау ойынында Артур Гранттың суреттері мен қосымша актерлердің шынайы келбетінің арқасында ең әсерлі ашық көрінісі бар. Басқа жерлерде Вал Гесттің сценарийі мен режиссурасы қарбалас темпті сақтайды, жиі көрініс алмасу, камера мен актерлердің қозғалысы және көптеген жылдам, қатты, қарқынды диалогтар, бұл соңғы американдық гангстер фильмдерін әлсіз құрылымды және баяу қозғалысты етіп көрсетеді. Алғашқы көріністердің қызығушылығы мен шапшаңдығында жасырынған, бірақ кейін зорлаумен және саңырау-сұмсақ сары шашты Сильверге аң аударып, оқтап көрсетілген, жасырын емес жауыздықтың мәңгілік сезімі бар, – ол бұл фильмдегі жалғыз адал емес және кем дегенде, қарапайым емес кейіпкер». The Guardian газетінде Филип Френч: «Гесттің диалогы өткір және сезімсіз, монтаж (қазіргі джаз музыкасымен) өзінен бұрынғысынан ақылды емес, акценттер көбінесе сенімді» деді. Лесли Холливелл фильмді «Жанды жартылай деректі, камеомен толтырылған полиция триллері» деп атады. Дэвид Квинлан «Британ дыбыстық фильмдері» еңбегінде: «Өзінің қатал көзқарасымен және шағын көріністердің жиынтығымен, бұл қызықты триллер британдық полиция мен қарақшылардың көптеген кейіпкерлерінің алға басушысы болды» деп жазды. Empire журналы: «[Бейкер мен Плезанс] күшті ойын көрсетеді және Гесттің режиссурасы фильмге керемет реализм сыйлайды, ол Британияның сирек көрілетін жағымсыз әлемін көрсетеді». Time Out журналы: «Манчестерде орын алған, әсерлі, терлі қылмыс триллері. Атмосферасы көңілсіз және көңілді, Билли Уайтлоудың керемет рөлі бар». Manchester Evening News газеті: «Шала-сыла сөйлейтін бар қыздары, күміс тілді қылмыскерлер мен сұлу әйелдері, кескіленген камера стилі және қатты қайнатылған сезімталдықтары (қазіргі Z Cars сияқты) бар, «Адамдар қалалары» британдық кино естелігінде көбірек орын алуға лайық фильм».
The Monthly Film Bulletin wrote: "Any British crime picture that forswears the sleazy bars and pseudo luxury flats of London and the sinister country houses of the Home Counties deserves some welcome, even if the road to the industrial North is by now well and diversely pioneered. This film may not re create the atmosphere of Manchester any more effectively than Violent Playground (1958) did that of Liverpool, but in the coin tossing game on the dingy moor outside a little factory town it has a most striking outdoor sequence, thanks in great measure to Arthur Grant's stark photography and the choice of extras who really look their parts. Elsewhere, Val Guest's script and direction maintain a hectic pace, with frequent scene changes, mobility of camera and performers, and much rapid, loud, intense dialogue, all making most recent American gangster films seem weakly constructed and slow moving. There is a perpetual feeling of barely suppressed savagery, submerged in the excitement and rush of the early scenes, but undisguised later with a near rape and the hunting and shooting of the deaf mute blonde, Silver – almost the only character who is neither depraved nor at least coarsened." Writing in The Guardian, Philip French said: "Guest's dialogue is abrasive and unsentimental, the editing (to a modern jazz score) rapid without being self consciously smart, the accents mostly convincing." Leslie Halliwell called the film: "Lively semi documentary, cameo filled cop thriller filmed on location." In British Sound Films David Quinlan writes: "With its tough approach and patchwork of small scenes, this exciting thriller was the forerunner of much British TV cops and robbers to follow." Empire said: "[Baker and Pleasance] turn in fierce performances and Guest's direction gives the movie a splendidly wrought realism, capturing a nasty underworld Britain rarely envisioned since." Time Out said: "A persuasively sweaty crime thriller set in Manchester The atmosphere is persuasively seedy and downbeat, and there's a striking performance by Billie Whitelaw". The Manchester Evening News said " With its panoply of bantering barmaids, silver tongued felons and lush wives, a clipped camera style and hard boiled sensibilities (which seem a little bit Z Cars now), Hell Is A City is probably a film which deserves to have featured more prominently in British movie memory."