Кіріспе

Америкалық радио тұлға (1874–1946)

Эдвард Боуес (14 маусым 1874 – 13 маусым 1946), кәсіби түрде майор Эдвард Боуес ретінде танылған, 1930 және 1940 жылдары американдық радиода танымал болған тұлға. Оның "Майор Боуес әуесқой сағаты" бағдарламасы 18 жыл бойы (1935–1952) NBC және CBS радиоларындағы ең белгілі әуесқой таланттар шоуы болды.

Ерте өмір және радиодағы мансабы

Боустың әкесі алты жасында қайтыс болды, ал жас Эдвард отбасының табысын арттыру үшін бар күшін салды. Грамматикалық мектепті бітіргеннен кейін кеңседе жұмыс істеді, сосын жылжымайтын мүлікпен айналысты, бірақ 1906 жылғы Сан-Францискодағы жер сілкінісі оның барлық байлығын жойды. Одан кейін ол жаңа мүмкіндіктер іздеп Нью-Йорк қаласына көшті, көп ұзамай театр әлемінің табысты екенін түсінді. Нью-Йоркте музыкалық дирижер, композитор және аранжировщик болып жұмыс істеді. 1911–12 жылдары «Жануар» және 1913 жылы «Келіншектің жолы» сияқты Бродвей шоуларын қойды. 1910 жылдан бастап 1934 жылы қайтыс болған «Жануар» жұлдызы Маргарет Иллингтонмен үйленді. Нью-Йорктегі Капитолий театрының директоры болды және оны әскери тәртіппен басқарды. Өзінің бұрынғы әскери шенінен туындаған «майор Боуес» лақап атын қолдануын қалады, бірақ тарихшылар оның Бірінші дүниежүзілік соғыста қатысқан офицер болғанына, әлде офицерлік резерв корпусының мүшесі болғанына қатысты пікірде бөлінді. Боуз 1934 жылы өзінің ең танымал жобасын WHN Нью-Йорк радиостанциясына әкелді. Капитолийдің директоры болған кезде кішкентай станцияларда әуесқойлар кештерін ұйымдастырған. WHN-де тұсаукесерден кейін бір жыл ішінде «Түпнұсқалық әуесқой сағаты» (тарихшы Джеральд Начманның айтуынша, бастапқы атауы «Майор Боуес және оның Капитолий отбасы») оның авторы мен жүргізушісіне жылына 1 миллион долларға дейін табыс әкелді, деп хабарлады Variety. «Түпнұсқалық әуесқой сағатының» жылдам танылуы оны көптеген таланттардан да белгілі етті. Оның ашқан жұлдыздарының арасында опера әншілері Лили Понс, Роберт Меррилл және Беверли Силлс; комедия актері Джек Картер; поп әншісі Тереза Брюэр және 1935 жылы шоуда «Хобокен Төрттігі» квартетінің жетекшісі болған Франк Синатра болды. Шоу эфирде болған барлық кезеңде радионың ең үздік он бағдарламасының қатарында болды. Боуздың танымал сөзі – «Айналып, айналып, айналады, тоқталған жерін ешкім білмейді» – оның әйгілі әкесіздік тонмен айтылатын, «бақыт дөңгелегін» айналдыру уақыты келгенде қолданылатын сөздер еді, осы дөңгелек арқылы кейбір қатысушылар өнер көрсетуге шақырылатын. Шоудың басында, егер орындаушы тым нашар болса, Боуз гонг соғып, оны тоқтатып тастайтын (бұл құрылғы 1970 жылдары Чак Барристің «The Gong Show» бағдарламасында қайта жаңғыртылды). Боуз мыңдаған тыңдаушылардан оның осындай әрекеттеріне қарсылық білдіретін хаттар алды, сондықтан 1936 жылы гонгты пайдалануды тоқтатты. Начман Боустың «іскерлікке бейім, күлкісіз адам екенін, көптеген жүргізушілерден айырмашылығы, ол бейтаныс адамдармен тіл табысуға шебер болды» деп жазды, ол қатысушыларға ыңғайлы жағдай жасау үшін көп күш жұмсады, көбінесе оларды өнер көрсетуге шақырғанша кешке шақырып алатын. Начман Боузды сол кездегі көптеген телеарналардан қара нәсілді әртістерді көп көрсеткені үшін мақтайды.

Өлім және мұра

Майор Боуз 72 жасқа толуының алдында Нью-Джерси штатының Рамсон қалашығындағы үйінде қайтыс болды. Келесі аптада оның талантты үйлестірушісі Тед Мак бағдарламаны жүргізуді өз міндетіне алды. Боуз қайтыс болғаннан кейін 19 ай өткен соң, 1948 жылдың 18 қаңтарында Мак жүргізушісі болып, бағдарлама DuMont телеарнасында тұңғыш рет көрсетілді. Боуз есіміне деген құрметтің белгісі ретінде, шоу 1950-51 маусымға дейін «Майор Боуздің түпнұсқа әуесқой сағаты» деп атала берді, содан кейін ол жай ғана «The Original Amateur Hour» болып, ал 1955 жылы «Тед Мак және түпнұсқа әуесқой сағаты» деп өзгертілді. Мак шоуды 1970 жылға дейін барлық төрт ірі телеарнада жүргізе берді. Радиодағы нұсқасы да Макпен бірге 1952 жылға дейін эфирде болды. Боуз Кэб Каллоуэйдің «I Love to Singa» әнінде («Мен ән айтуды жақсы көремін»), 1936 жылғы «The Singing Kid» фильмінде, сондай-ақ Астер-Роджерс жұбының «Swing Time» (1936) фильміндегі Дороти Филдстің «Never Gonna Dance» («Ешқашан билемеймін») әнінің мәтінінде еске алынған. Ол сондай-ақ 1971 жылғы Сондхаймның «Follies» мюзикліндегі «I'm Still Here» («Мен әлі осындамын») әнінде де айтылады. Майор Боуз «The Twilight Zone» («Көңіл көшіндегі аймақ») атты телесериалдың екі эпизодында кездеседі: «Static» («Статика», 1961), онда оның шоуы енді жоқ каналдарға қосылатын құпия радиода естіледі; оның әйгілі сөзі – «айналып-айланып келеді, қайда тоқтайтынын ешкім білмейді» – айтылады, сондай-ақ «Young Man’s Fancy» («Жас жігіттің қиялы», 1962) эпизодында да еске алынады. Боуз католик шіркеуіне көп көмек көрсеткен. Манхэттеннің төменгі бөлігіндегі «Біздің Жеңіс әйелінің шіркеуі» Боуз сыйлаған жерге салынған. Сонымен қатар, Уайт-Плейнс қаласындағы Архиепископ Степинац атындағы орта мектептің актілер залы оның құрметіне аталған. Ол Йонкерс қаласындағы Сент-Джозеф семинариясына сирек кездесетін кітаптарды сыйға тартқан. 1939 жылы майор Боуз өзінің «Лаур төбесі» деп аталатын көп гектарлық Оссининг мүлігін лютеран шіркеуіне сыйлады, ол әлі күнге дейін экуменикалық демалыс орталығы ретінде пайдаланылуда. Лютерандық миряндар мен дін қызметкерлері басқаратын бұл орын «Майор Эдвард Боуз еске алу орталығы» деп аталады және Нью-Йорк метрополиясының студенттері, шіркеулер мен қоғамдық ұйымдары үшін жыл бойы жұмыс істейді.