Кіріспе
Химена де ла Фронтера – Испанияның Кадис провинциясында орналасқан тарихи қала және муниципалитет. Испанияның Ұлттық статистика институтының (INE) есебуы бойынша, 2020 жылғы мәліметтерге сәйкес, муниципалитетте 6 707 тұрғын бар. Муниципалитет құрамына үш ірі елді мекен кіреді: Химена де ла Фронтера, Лос-Анхелес және Сан-Пабло-де-Бусейт. Басқа елді мекендерге Монтенеграль Альто және Марченилья жатады. Ол провинцияның шығыс бөлігінде, (Сан-Роке-Ронда) тас жолы бойында орналасқан. Малага қаласына жақын орналасқан, іс жүзінде Малага және Кадис провинцияларының шекарасында болып табылады. Серрания де Ронда және Алхесирас шығанағы арасындағы орналасқан жері, Оңтүстік Еуропадағы ең маңызды Жерорта теңізі ормандық аймақтарының бірін – Алькорнокалес табиғи паркін сақтап тұрады. Муниципалитеттің үштен екі бөлігі осы парктің құрамында.
Шығу тегі
Гибралтар аймағындағы үңгірлер мен табиғи паналадағы көптеген қалдықтар мен үңгір суреттері палеолит дәуіріне дейін соққан адам қоныстарының болғанын көрсетеді. Химена-де-ла-Фронтера да ерекше емес, оның Лаха-Альта суреттері Иберия түбегіндегі қола дәуірінен бастау алатын бірегей теңіз көріністерімен танымал. Ливия финикиясы әліпбиімен монета соғумен белгілі болған ежелгі финикиялық Оба қаласы көбінесе Хименамен теңестіріледі. Қаланың қазбаларында «res publica Obensis» деген мәтіні бар жазулар табылды. Бұл атау рим дәуірінде қолданылған. Осы кезеңде Химена сауда және стратегиялық орталық ретінде гүлденді. Жергілікті дәстүр бойынша, Марк Антонийдің бабасының әкесі осы жерде дүниеге келген. Қаланың орналасқан жері, төбелермен қоршалған, бірақ Гибралтар бұғазына жақын болғандықтан, оның стратегиялық маңыздылығын оны мекендеген түрлі халықтар пайдаланды. Осылайша, Рим империясы құлағаннан кейін бұл жер визиготтар үшін Гибралтар бұғазын қорғау бекінісі ретінде қызмет етті, бірақ 6 ғасырда оны византиялықтардан жоғалтты. Жергілікті аңыз бойынша, Марк Антонийдің бабасының әкесі осы жерде дүниеге келген. 8 ғасырда мұсылмандардың келуі бұл жағдайды өзгертпеді. Басқыншылар бұл бекіністі нығайту үшін бірқатар шаралар жасады, ол бұрыннан Хемина деп аталған (одан христиандық Химмена және кейіннен Химена есімдері шықты), және жаңа бекініс салды. Қала 1319 жылға дейін Маринидтердің билігінде болды, содан кейін Исмаил I оны, басқа қалалармен бірге, христиандық шабуылға қарсы көмек үшін Гранаданың Насридтік әулетіне сыйға берді.
Реконкистадан кейін
Ол 1431 жылға дейін Насрид мемлекетінің шекаралық бекінісі болды (сондықтан оның аты де ла Фронтера), және Реконкиста кезінде Кастилия маршалы Педро Гарсия де Эррера, Кастилияның Хуан II патшалығы тұсында, 11 наурызда қаланы басып алды. Оның шекаралық орналасуы тұрақты болған жоқ, себебі 15 ғасырда ол бірнеше рет мұсылмандар мен христиандар арасында иесі ауысты. 1451 жылы ол қайтадан Насрид билігіне көшті, бірақ 1456 жылы Енрике IV оны толығымен басып алып, Бельтран де ла Куэваға тапсырды, содан кейін 15 ғасырдың соңғы үштен бірінде қаланы қайта жаңарту және қоныстандыру жұмыстары басталды. Соңында, 1510 жылы ол бұрынғы иелері Альбуркерк герцогтары сатқан Медина Сидония үйіне өтті. Бірнеше жыл өткен соң, осы қалада жасақталған әскерлер Родриго Понсе де Леон басшылығымен Гранаданы басып алуға қатысты, осының нәтижесінде Католик монархтары 1493 жылы қалаға Адалдық атағын, ал 1498 жылы Корольдік жарғысын берді. Соғыстардың аяқталуы қаланың әскери маңызын жоғалтуына және егіншілік, әсіресе астық пен бақша дақылдары, мал шаруашылығы және орман ресурстарын пайдалану сияқты өнімдірек шаруашылықтарға көшуіне әкелді, бұл Медина Сидония герцогтығына мол табыс әкелді. Экономикалық өсімге байланысты халық саны артып, адамдар қала қабырғасының сыртында қоныстанды. 17 ғасырда Медина Сидония герцогымен феодалдық жүйеден азат болу үшін күрестер басталды, бірақ ешқандай нәтижеге қол жеткізілмеді. 18 ғасырда Гибралтардың жоғалтылуы Хименаны тағы да әскери бекініске айналдырды, бұл жолы ағылшындармен болған шайқаста. Фелипе V 1717 жылы Испан мұрагерлік соғысы кезіндегі көрсеткені үшін қалаға Адал деген құрметті атақ берді. Ғасырдың соңында Хозгарганта өзенінің жағасында екінші доменді пеш құрылысы басталды, ол аймақтың соғыс қажеттіліктерін қамтамасыз етті. Компания осы жағдайлар сақталған кезде жалғасты, бірақ жоғары шығындар мен Гибралтардың орналасуы оның қызметін тоқтатты.
Қазіргі тарих
Испанияның Тәуелсіздік соғысы Хименаны шайқастардың орын алған, ауыр зардаптарға, адам шығындарына және жергілікті тарихи мұраның жоғалуына (француз басқындығы кезіндегі муниципалды архивтердің жойылуы сияқты) әкелген алаңы ретінде көрсетті. Осы қақтығыстан кейін 19 ғасыр 1820 жылы Ригоның жарияланымдары, Хименадағы "Принц" батальоны арқылы іске асырылған, ол қалада орналасқан және көтеріліске бірінші болып шыққан, сияқты соққылар арасында өтті. Бұдан өзге, қаланың дамуын екі оқиға шешті: 1837 жылғы иеліктерді жою туралы жарлық, ол герцогтық биліктің тәуелсіздігіне және 1879 жылы Испания королі Альфонсо XII-нің қала тағайындауына әкелді. Сан-Пабло-де-Бусейт және Сан-Мартин-дель-Тесорильоның қала ретінде қарастырылуы 1869 жылға дейін іздеу керек, ол кезде Бусейт және Монтенегро Бажоның иеліктері сатылды, осы елді мекендер Медина Сидония герцогынан Ларьос маркизіне өткен болатын. 1875 және 1879 жылдар аралығында Бусеите және Тесорильо ауылдық колониялары құрылды. Ғасырдың соңында, 1887 жылы, Ларьос маркизінің мұрагерлерінің меншігі Гуадиаро өнеркәсіп және ауыл шаруашылығы қоғамының құрамына кірді, содан бері олар Сан-Пабло-де-Бусейт және Сан-Мартин-дель-Тесорильо деп атала бастады. 1930 жылдары Гуадиаро өнеркәсіп және ауыл шаруашылығы қоғамын майоркалық кәсіпкер және банкир Хуан Марч Ординас (Banca March) сатып алды, ол 1944 жылы ірі иелікті бөліп, бүгінгі күнге дейін сақталған шағын иелерге беруге шешім қабылдады. Азамат соғысы және одан кейінгі Франко режимі кезінде қалада, әсіресе Ла Сауседаның қиратылуымен байланысты, маңызды репрессиялар болды. 2018 жылы, 20 жылдан кейін, Андалусия үкіметі Сан-Мартин-дель-Тесорильоны бөліп шығарды. Бүгінде Хименаның 7000-ге жуық халқының саны ағылшын экспаттарының артуымен толықтырылып келеді. Қалаға автомобиль және теміржол көлігі арқылы қол жеткізуге болады. Басты жол солтүстікке Рондаға, ал оңтүстікке Сан-Рокке дейін созылады. Теміржол станциясы қаланың жанындағы Лос-Анджелесте орналасқан. Алгесирас пен Гранада арасындағы бағытта Хименаға күніне бірнеше пойыз тоқтайды.
Қалқа
Қала 750 жыл шамасында морилер тарапынан төбеде салынған. Хименаны стратегиялық әскери орынға айналдыру мақсатында салынған, қазіргі кезде Химена-де-ла-Фронтера қамалы деп белгілі. Көріністер оңтүстікке қарай Гибралтарға дейін созылады. Қала жергілікті әк тастан салынған, бұл римдік қираған орындардың үстіне салынған деп саналады. 1931 жылы ол ескерткіш санатындағы мәдени мүлік ретінде жарияланды, бұл қаланың ең танымал нысаны болып табылады. Бұл қамалда, бәлкім, ежелгі Оба қаласының қираған жерлерінде салынған, оның оңай қорғанылуы және стратегиялық орналасуы, әсіресе мұсылмандық билік кезінде және, ең бастысы, шекаралық ахуалының арқасында, ең гүлденген кезеңіне жеткен. 1430 жылы қаланы Херес тұрғындары басып алды, 1451 жылы Гранадалықтар қайта басып алды және 1456 жылы Корольдікке толыққандай қосылды. Ішінде Азамат соғысынан қалған екі үлкен қабір бар. Ол жер бедеріне бейімделу үшін созылған, дұрыс емес қабырғадан тұрады. Сағат мұнарасы (немесе Альбарран) бөліктерге бөлінген қарау мұнараларымен ерекшеленеді, сондай-ақ иіліс кіреберіс аркасы және әртүрлі кезеңдерден қалған цистерналар бар. Христиандар басып алғаннан кейін жаңартылған Алькасар да ерекшеленеді, оның кең және дөңгелек мұнарасы бар, ішінде көпбұрышты жоспары бар бұрынғы мұнара жасырылған.
География
Химена де ла Фронтера Атлант мұхиты мен Жерорта теңізімен шектелген, құнарлы жазықтардың солтүстігінде орналасқан. Лос-Алькорнокалес табиғи паркінің ортасында және Cerro de San Cristóbal төбесінде орналасқан муниципалитет, алуан түрлі ландшафтқа ие. Химена де ла Фронтера жұмсақ, Жерорта теңізі климатына ие. Жыл сайын 3000 сағат күн сәулесі түседі, бұл орташа температураның қалыптасуына әсер етеді. Дегенмен, Гибралтар бұғазы аймағының географиялық ерекшеліктеріне байланысты жауын-шашын мүсілі Испанияның оңтүстігінің қалған бөлігінен едәуір өзгеше. Бұл аймаққа ылғалдылық әкелетін шығыс және батыс желдері соғып тұрады, сондықтан жауын-шашынның орташа мөлшері жоғары. Осы себепті, Жерорта теңізі жағындағы көптеген Андалусия өзендерінің үзіліспен ағысына қарағанда, тұрақты ағысы бар өзендер маңызды рөл атқарады. Муниципалитет арқылы үш мұндай өзен ағады: Малага провинциясынан басталып, Кадис провинциясында құятын Гуадиаро, және Химена де ла Фронтерадан басталатын Гуадарранке. Бірақ ең маңызды өзен – Хозгарганта, ол Гуадиароға құятын жеріне жақын ағады. Бұл өзен Химена қаласының орталық бөлігінен өтеді және реттелмеген, жабайы табиғатымен ерекшеленеді. Өзеннің бай фаунасы мен флорасы сақталған, ал кейбір учаскелерінде галереялық орман қаптайды; ол Испаниядағы соңғы қол тигізбеген өзендердің бірі.
For this reason, rivers that have a regular flow – in contrast to the discontinuous flow of many Andalusian rivers on the Mediterranean side – are of great importance. Three of such rivers flow through the municipality: the Guadiaro, a river from the province of Málaga, which ends its course in the province of Cádiz, and the Guadarranque, a river that rises in Jimena de la Frontera. The most important river, however, is the Hozgarganta, which flows into the Guadiaro shortly before its mouth. It flows through the urban centre of Jimena and is characterised by its unregulated wildness. The river has a well preserved fauna and flora, and is covered in places by a gallery forest; and is one of the last untouched rivers in Spain.